De Nederlandse onderzeeër HNLMS Bruinvis, ter illustratie.
Volledig scherm
De Nederlandse onderzeeër HNLMS Bruinvis, ter illustratie. © epa

Russische schepen verjagen Nederlandse onderzeeër

Russische schepen zouden op de Middellandse Zee een Nederlandse onderzeeër hebben verjaagd. De onderzeeër heeft dicht in de buurt van de schepen 'gevaarlijke manoeuvres' gemaakt, meldt het Russische persbureau Interfax.

Quote

Dergelijke onhandige pogingen om dichterbij te komen, kunnen leiden tot serieuze incidenten

Igor Konashenkov, woordvoerder Defensie

De Nederlandse marine is ernstig in verlegenheid gebracht door Rusland. Volgens de Russen hebben ze een Nederlandse onderzeeër ontdekt en verjaagd. Dat zou volgens marinekenners uniek zijn. Niet eerder werden Nederlanders 'betrapt' tijdens spionage.

De 'ontmaskering' zou zich hebben afgespeeld op de Middellandse zee. Volgens een woordvoerder van het Russische ministerie van Defensie zagen twee van hun gevechtsschepen de Nederlandse onderzeeër HNLMS Bruinvis op twintig kilometer van het Russische vliegdekschip de Admiraal Koeznetsov.

Gedwongen gebied te verlaten
De gevechtsschepen hebben de onderzeeër een uur lang gevolgd voordat ze het dwongen om het gebied te verlaten. Het vliegdekschip is momenteel gestationeerd in de buurt van de Turkse kust.

Volgens de Russische woordvoerder is het veel te gevaarlijk om met een onderzeeboot een vloot te naderen. ,,Dergelijke onhandige pogingen om dichterbij te komen, kunnen leiden tot serieuze incidenten. Boten met een dergelijke grote waterverplaatsing zijn niet geschikt voor verkenningsoperaties.''

Quote

Het lijkt me wijs niet mee te gaan met de Russische retoriek

Jeanine Hennis-Plasschaert, minister van Defensie
Quote

Nederland wordt geroemd om hun onzichtbaarheid in ondiepe wateren

Jaime Karremann, Marine-kenner

Russische retoriek
Defensie wil niet ingaan op de beschuldigingen van Rusland. ,,Het lijkt me wijs niet mee te gaan met de Russische retoriek,'' reageerde minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie nadat het bericht naar buiten kwam. Over missies van de onderzeedienst doet het leger nooit uitlatingen omdat ze altijd geheim zijn.

Daarmee blijft vooralsnog onduidelijk of het incident ook echt is gebeurd. Het zou in elk geval niet de eerste keer zijn dat de Russen de Bruinvis valselijk beschuldigen van activiteiten op zee. In 2014 maakten de Zweden een klopjacht op een onderzeeër die vlak voor hun kust een noodsignaal had uitgezonden. Zweden vermoedde dat Rusland er achter zat. De Russen wezen met de beschuldigende vinger naar de Bruinvis, iets wat Defensie toen bij hoge uitzondering wel direct ontkende. De Bruinvis was wel in de regio, maar op een NAVO-oefening geweest.

Ernstig in verlegenheid
Als het bericht nu wel klopt, is de marine ernstig in verlegenheid gebracht. Volgens marine-kenner Jaime Karremann van marineschepen.nl zou het voor zover bekend voor het eerst zijn dat er een Nederlandse onderzeeër wordt ontdekt. ,,Nederland wordt geroemd om hun onzichtbaarheid in ondiepe wateren,'' zegt hij. ,,Zelfs in de Tweede Wereldoorlog is een Nederlandse onderzeeboot op geheime missies niet ontdekt en verjaagd.''

Als de Russen de Nederlanders daadwerkelijk hebben gezien, mogen ze zichzelf op de borst kloppen. Onderzeeërs zijn bedoeld om ongezien de vijand te naderen en in de gaten te houden. Het detecteren daarvan is volgens Karremann extreem moeilijk. ,,Een helikopter is een geduchte tegenstander. Met sonar kun je onderzeeboten opsporen, maar dan nog moet de operator bijzonder ervaren zijn om het daadwerkelijk te zien.''

Vingerafdruk
Ontdekken is al een helse klus, bepalen welke onderzeeër het precies is zo niet nog moeilijker. ,,Bij vliegtuigen is dat veel gemakkelijker. Die kun je door hun vorm al identificeren. Maar als een onderzeeër onder water is moet je afgaan op het geluid dat ze maken. Dat is hun enige vingerafdruk.'' Een andere mogelijkheid is dat de Russen onderzeeërs via spionage hebben gevolgd.

Hoe dan ook, de beschuldiging heeft in de Tweede Kamer al tot de nodige ophef geleid. Sjoerd Sjoerdsma (D66) wil opheldering over het mogelijke incident. ,,Het is niet de eerste keer dat Rusland EU-bondgenoten of Nederland probeert te intimideren. Dergelijke schermutselingen, pesterijen en intimidaties, die we nu in toenemende mate van Poetin zien, baren mij grote zorgen. De kans op ongewilde escalaties neemt hierdoor toe.''

Het Russische ministerie van Defensie beschuldigde eerder NAVO-schepen van het volgen van de bewegingen van de Russische vloot op de Middellandse Zee. Moskou is met een behoorlijke vloot aanwezig in het gebied, waaronder een nucleair aangedreven oorlogsbodem. Aangenomen wordt dat de vloot op weg is naar Syrië.