Volledig scherm
Stemgerechtigde Turken kunnen in het Haagse GIA Exhibition Center stemmen voor of tegen meer bevoegdheden voor president Erdogan. © ANP

Stemmen Turks referendum verloopt rustig

Tienduizenden Turkse Nederlanders kunnen vanaf vandaag hun stem uitbrengen voor het Turkse referendum over de nieuwe grondwet. Tot nu toe verloopt dat zonder incidenten.

De stemgerechtigden kunnen vanaf 9:00 uur tot 21:00 uur terecht op drie stemlocaties: de RAI in Amsterdam, het GIA Trade & Exhibition Centre in Den Haag en sportcentrum De Scheg in Deventer.

Quote

Als mijn naam in de krant komt, kom ik straks Turkije misschien niet meer in. En dat is helaas geen grapje.

Anonieme stemmer

Op die laatste locatie waren medewerkers van een beveiligingsbedrijf actief, buiten het terrein hield de politie toezicht. De beveiligers waren ingehuurd door de Turkse overheid. Elke bezoeker werd gecontroleerd bij de ingang van de sporthal waarin het stemlokaal is gevestigd. Tassen moesten worden opengemaakt en paraplu's ingeleverd. Verder was er cameratoezicht.

Van de eerste vijf mensen die door verslaggever André Valkeman bevraagd werden, zei slechts één man 'nee' gestemd te hebben. Zijn naam wilde hij niet delen: ,,Als dat in de krant komt, kom ik straks Turkije misschien niet meer in. En dat is helaas geen grapje.''

Volledig scherm
Stemgerechtigde Turken kunnen in sporthal De Scheg stemmen voor of tegen meer bevoegdheden voor president Erdogan. © ANP

Stemlokalen

Volledig scherm
Bij het GIA Exhibition Center zijn voorbereidingen getroffen om de Turkse Nederlanders te ontvangen die naar de stembus gaan voor een referendum over de machtsuitbreiding van president Recep Tayyip Erdogan. © ANP

In Amsterdam stonden enkele tientallen mensen te wachten voor de deur om hun stem uit te brengen. Daarna losten de rijen op en verliep het eerste uur rustig. Groepjes Turkse Nederlanders werden door busjes bij de RAI afgezet. Eerder deze week meldden tegenstanders van het referendum dat het ja-kamp van president Erdogan dit vervoer zou organiseren, maar dit wordt door de mensen die uit de busjes komen ontkend. Volgens een woordvoerder wordt de grote toeloop pas in het weekend pas verwacht. 

Ook in Den Haag verloopt het 
vooralsnog rustig. Kort na tienen werd het echter wat drukker dan daarvoor. Dranghekken stonden klaar, mochten die nodig zijn om alles in goede banen te leiden. De Turkse consul-generaal Sadin Ayyildiz bracht een bezoek aan het Haagse stembureau.

De gemeente Den Haag verwacht de komende dagen en het weekeinde grote verkeersdrukte omdat er wegomleidingen zijn wegens werkzaamheden aan de Raamweg. Ook zijn er dit weekeinde behalve het referendum nog de Duinenmars en de Omloop van de Glazenstad, twee grote evenementen waar veel bezoekers worden verwacht.

Beveiliging

Den Haag doet geen mededelingen over de beveiliging rondom het referendum. ,,We hebben een inschatting gemaakt van de openbare orde en de veiligheid rondom het referendum", zegt een woordvoerder. Hij wil niet meer kwijt dan dat er veel verkeersdrukte rondom het GIA wordt verwacht, vooral komend weekend.

Ook de gemeente Amsterdam doet geen mededelingen over eventuele veiligheidsmaatregelen. 
Een woordvoerder zei eerder dat de RAI 'in staat is zo'n grootschalig evenement te hosten'. 

Rellen

De reden voor de extra veiligheidsmaatregelen zijn de rellen die vorige maand uitbraken toen de Turkse minister Fatma Betül Sayan Kaya (Familiezaken) door de politie werd weggeleid van het Turkse consulaat in Rotterdam. Daarbij werden zestien relschoppers aangehouden. Beelden van de totaal geëscaleerde situatie gingen de hele wereld over. Erdogan noemde het Nederlandse kabinet daarop een ‘nazi-overblijfsel’ en verwees naar de tragedie bij Srebrenica.

Europese politici lieten daarvoor al weten niet gediend te zijn van hun Turkse collega's die campagne voerden in onder meer Duitsland, Frankrijk en Oostenrijk.

Volledig scherm
Binnen in het GIA Exhibition Center in Den Haag tijdens het Turkse referendum. © ANP

Campagne in Europa

Nederland is een aantrekkelijk land voor pro-Erdogan campagnevoerders. Tijdens de vorige Turkse verkiezingen in 2014 stemde ongeveer 70 procent van de Turkse Nederlanders op hem. Vorige week zei het nee-kamp in Nederland nog dat de Nederlandse tak van Erdogans AK-partij in het hele land busreizen georganiseerd had voor ja-stemmers die niet op eigen houtje naar de stemlocaties in Amsterdam, Den Haag of Deventer konden.

De huidige president van Turkije zou de stemmen hard nodig hebben volgens vier verschillende peilingen die vorige maand werden gepubliceerd. Daaruit bleek dat slechts 48 procent vóór de stellingen in het referendum zou stemmen.

Staatshoofd, regeringsleider én partijleider

Circa drie miljoen Turken in het buitenland krijgen de kans om hun stem te laten horen over de mogelijke grondwetswijziging. Van de circa 400.000 Nederlandse Turken hebben er ongeveer 250.000 stemrecht. In een aantal Europese landen gingen de stembussen al op 27 maart open. Alle Turken in het buitenland kunnen nog tot 9 april hun stem uitbrengen. In Turkije wordt op 16 april het referendum gehouden.

Het referendum gaat over de vraag of de Turkse president Erdogan meer macht moet krijgen. Als de Turkse kiezers daarmee instemmen, kan Erdogan tegelijkertijd staatshoofd, regeringsleider en partijleider zijn. Erdogan krijgt bij een overwinning namelijk wetgevende macht, het recht om een noodtoestand uit te roepen en het parlement te ontbinden en hij is bevoegd om ministers en andere functionarissen aan te wijzen. Hij krijgt ook nog de mogelijkheid om zijn regeringstermijn te verlengen tot 2033 en wordt regeringsleider, omdat de post premier vervalt.

Volledig scherm
© ANP