Volledig scherm
De dijkdoorbraak bij Wilnis in 2003 zorgde voor veel schade © anp

Technici laten dijk expres instorten

Een zandkasteel bouwen aan de vloedlijn en dan kijken hoe het bouwwerk door de aanrollende golven langzaam instort. Zo'n instort-experiment, maar dan in het groot, vindt de komende weken plaats met een vijf eeuwen oude dijk in Kaag en Braassem.

In de Leendert de Boerspolder werd gisteren het startsein gegeven voor een 'dijkbezwijkproef'. De polder is een eilandje van zes hectare in de Kagerplassen bij Huigsloot, bijna volledig opgekocht door waterschap Rijnland.

Naar aanleiding van de doorbraak van de veendijk bij Wilnis in 2003 (waarbij 1500 inwoners geëvacueerd werden) is veel onderzoek gedaan naar de sterkte van dit type dijk. ,,We weten al veel, ook uit proeven met modellen, maar niet alles,'' vertelt Robin Biemans van Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (Stowa). ,,Hier hebben we de kans in de praktijk te zien hoe lang een echte kleidijk op veengrond het uithoudt totdat ie instort. We kunnen nu controleren of de rekenmodellen die wij hanteren, kloppen.

Geotechneuten bij waterschappen verwachten dat dit soort dijken sterker is dan de rekenmodellen laten zien. Dit willen we met deze proef graag aantonen.'' Hij legt uit dat een echte dijk iets anders is dan een nagemaakte. ,,De samenstelling van een dijk is elke keer weer anders. Klei, zand, leem, bakstenen, hout en veen. Je kan zo'n hele oude dijk niet goed nabouwen. Daarom is deze proef ook zo belangrijk.''

,,We hebben hier de mazzel dat een dijk kapot mag en de polder onder water wordt gezet,'' zegt projectleider Biemans. ,,Een dijk kapot maken, gaat natuurlijk helemaal in tegen de Hollandse volksaard.'' Waterschap Rijnland moet het poldertje onder water zetten om elders verloren gegaan boezemwater te compenseren. Het grootste deel is al onder water gezet, alleen de randen met de dijk staan nog droog.

Nou ja, droog. ,,De dijk is klets- en kletsnat, we hebben de afgelopen weken veel water op de dijk gespoten, daarmee simuleren we een periode van grote regenval,'' verduidelijkt Biemans. ,,Vandaag zijn we begonnen aan de voet van de dijk een sloot te graven, waardoor de dijk minder stabiel wordt. De komende weken wordt die sloot elke maandag iets dieper uitgegraven.''

Om precies vast te leggen hoe de dijk straks gaat schuiven en instorten hebben de wetenschappers een groot aantal sensoren in de dijk gestopt. ,,We verwachten dat hij half oktober bezwijkt, maar we weten het natuurlijk niet precies,'' zegt Biemans.

Nederland telt 14.000 kilometer dijk, waarvan 3000 kleidijken op veen. ,,Omdat er grote belangstelling voor de proef bestaat, is er een webcam geplaatst. Bijna alle waterschappen volgen dit met argusogen,'' vertelt Biemans. ,,Als dit type dijk veel sterker is dan rekenmodellen laten zien, betekent dat, dat er wellicht bezuinigd kan worden op onderhoud. Alle dijken worden om de vijf jaar doorgerekend op veiligheid. Als ze veiliger zijn dan gedacht, kan je de marges - wanneer er onderhoud moet worden gepleegd - aanpassen. Bij onderhoud aan dijken gaat het om grote bedragen.'' Hij verwacht dat de kosten van het onderzoek, enkele tonnen, snel terugverdiend zijn.

Overigens, bij de dijkdoorbraak wordt ook rekening gehouden met mens en natuur. Zo is de polder al grotendeels onder water gezet om te voorkomen dat bijvoorbeeld de Ringvaart Haarlemmermeer ineens leegstroomt.