Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Jacques Monasch tijdens de stemmingen na afloop van het wekelijkse vragenuur. © ANP

'Zetelrovers staan volledig in hun recht'

Politieke afsplitsersPolitieke afsplitsers krijgen veel kritiek te verduren. Onzin, vindt historicus Geerten Waling.

We kennen Tunahan Kuzu, Selçuk Öztürk en Jacques Monasch als 'zetelrovers', maar de naam van Henri van Groenendael zal weinig mensen iets zeggen. Het katholieke parlementslid verliet in 1919 zijn Kamerfractie omdat hij de onafhankelijksheidsbeweging in Limburg steunde. Hij was de eerste in een rij van 58 eigenzinnige politici die als zetelrovers de geschiedenis ingingen.

Volgens de Leidse historicus Geerten Waling (30, foto), die vandaag zijn boek Zetelroof (Uitgeverij Vantilt) presenteert, is het beeld van afsplitsers als 'landverraders' en 'fraudeurs' onterecht. Waling analyseert een conflict tussen 'kiezersdemocratie' en 'partijendemocratie'.

Volledig scherm
Tunahan Kuzu (Groep Kuzu/Ozturk), Selcuk Ozturk (Groep Kuzu/Ozturk) en Henk Krol (50plus) tijdens het vragenuurtje in de Tweede Kamer. © ANP

,,Een Kamerlid heeft wettelijk recht op zijn zetel. Het zijn juist de partijen die zich schuldig maken aan zetelroof, door hun Kamerleden via fractiediscipline, morele chantage en partijdwang onder druk te zetten. De partijen hebben helemaal geen recht op die zetels. Kamerleden hebben een persoonlijk mandaat."

Trouw blijven

Volledig scherm
Geerten Waling. © RV

Neem het geval Kuzu. ,,Die was door de PvdA aangetrokken om diens achterban in de moskeeën te mobiliseren. Hij is daar ook op campagne gegaan. Toen bleek dat hij en Öztürk aan hun streng islamitische opvattingen trouw wilden blijven, moesten ze van de PvdA-leiding opstappen. Maar je kunt ze niet kwalijk nemen dat ze standvastig waren. De partij had hen nooit moeten kandideren."

Waling keert zich tegen nieuwe maatregelen, op aanbeveling van de commissie-Bisschop, om afgescheiden Kamerleden behalve minder spreektijd ook een geringere financiële vergoeding te geven. De irritatie in de Kamer over de zetelrovers is groot, nadat in vier jaar tijd het aantal fracties was gestegen van elf naar zestien. Die versplintering zou efficiënt Kamerwerk in de weg staan.

Afsplitsers

Quote

Lazrak was een be­drijfs­on­ge­val. Er zijn ook succesvolle zetelrovers, zoals Wilders, Kuzu en Öztürk en de mannen van VNL

Geerten Waling

Waling ziet juist meer in een sterkere directe band tussen Kamerlid en kiezer. ,,Het vertrouwen in de partijen neemt af, ze verliezen leden en inkomsten terwijl het vertrouwen in de democratie wél groot is. We zien verder een verpersoonlijking van de politiek. Ik denk dat dat goed is. Dus ook al kost het geld: laat die afsplitsers hun budget behouden."

Dat dit tot excessen kan leiden, zoals in het geval van oud-SP'er Ali Lazrak, die nauwelijks op het Binnenhof kwam, maar wel een hoop geld opstreek, neemt Waling voor lief. 
,,Lazrak was een bedrijfsongeval. Er zijn ook succesvolle zetelrovers, zoals Wilders, Kuzu en Öztürk en de mannen van VNL."