Brexit: het gaat vandaag los

VideoBijna een jaar na het referendum dat een schok door heel Europa joeg, beginnen vandaag in Brussel de brexit-onderhandelingen. Toponderhandelaars Michel Barnier (voor Europa) en David Davis kunnen eindelijk aan de slag.

Wat mogen we verwachten?

Dat vraagt Barnier zich ook af. Terwijl hij het veld in mag namens een verrassend eensgezind Europa, komt Groot-Brittannië zwaar geblutst aan tafel. Theresa May kreeg 8 juni een enorme optater, het is maar de vraag hoe lang ze nog premier blijft. Het sterkere mandaat dat ze zocht, bleef uit. En ze kreeg al helemaal geen steun voor haar ‘harde’ brexit: ook uit de interne markt en de douane-unie.

Is de harde brexit dan weg?

Volledig scherm
Michel Barnier © EPA

Nee. De brief van eind maart waarin May het Britse vertrek formeel aankondigde (inclusief de term ‘harde brexit’) blijft de leidraad, zei vrijdag nog haar minister van Financiën Philip Hammond. Maar hij zei ook: ,,We moeten voorrang geven aan banen, groei en welvaart.'' En dus blijkbaar niet langer aan het dichtgooien van de grenzen, zoals May steeds vooropstelde. Voor diplomaten in Brussel onderstreept dit dat de Britten zelf niet weten wat ze willen. Hammond, persoonlijk voorstander van een softere exit, maakt zich zorgen over de razendsnel teruglopende Britse groei. Voor Europa geldt onverkort: de Britten mogen niet de krenten uit de pap halen. Of er is vrij verkeer van personen, goederen, kapitaal en diensten, of dat is er niet. Maar ‘winkelen’? Dat is uitgesloten.

Wat gebeurt er vandaag?

De onderhandelingsteams treffen elkaar van 11 tot half 7 en vliegen er meteen hard in op de eerste drie hoofdthema’s: de toekomstige rechten van Europese burgers en bedrijven in Groot-Brittannië (en omgekeerd), een akkoord over hoeveel de Britten moeten betalen bij vertrek, en een goede regeling voor de Iers-Noord-Ierse grens. De Britten willen graag ook al praten over hun toekomstige relatie met de EU, maar dat wil Brussel pas dit najaar. En alleen als het overleg over de eerste drie hoofdthema’s goed vlot.

En na vandaag?

Volledig scherm
© AFP

Even niets, er is geen vervolgafspraak. Wel komen nog deze week de Europese staats- en regeringsleiders bijeen. Iedereen kijkt uit naar wat May daar gaat zeggen. En naar haar lichaamstaal: wat is er nog over van haar zelfbewustzijn? Barnier van zijn kant ‘brieft’ de 27 resterende leiders. De komende maanden zullen er steeds vaker aparte bijeenkomsten zijn van het ‘oude’ (met de Britten er nog bij) en ‘nieuwe’ Europa.

Wanneer is de brexit rond?

Die móet rond zijn op 29 maart 2019, want het Verdrag stelt helder: twee jaar na de aankondigingsbrief. Maar de echte onderhandelingstijd is veel korter - Barnier mikt op najaar 2018 - omdat vóór eind maart 2019 het Europese en alle nationale parlementen het akkoord moeten goedkeuren. De grootste angst van Brussel is dat de scheiding noodgedwongen plaatsgrijpt zonder akkoord. Dan zou er niets geregeld zijn en is de chaos compleet.