Volledig scherm
© AFP

Erdogan ontkomt nipt aan nederlaag

In een spannende fotofinish heeft de Turkse president Erdogan van een flinterdunne meerderheid van de kiezers het ‘ja’-woord gekregen. Hiermee gaat zijn langgekoesterde wens in vervulling: het instellen van een presidentieel systeem van Turkse snit, waarin hij alle uitvoerende macht krijgt.

Bovendien kan hij de samenstelling van de rechterlijke macht naar zijn hand zetten en wordt het parlement ontdaan van vrijwel al zijn controlerende bevoegdheden.

Erdogan won met 51 procent met de hakken over de sloot, mede dankzij de Turkse Nederlanders en andere Turken in de diaspora, die in grote getalen 'ehet' (‘ja’) stemden. In Nederland scoorde Erdogan een van de hoogste percentages: 67,8 procent. België spande de kroon met 78,5 procent. Daarna volgden Duitsland met 63,6 procent en Frankrijk met 63 procent.

Verdeeldheid

De drie grootste steden in Turkije - Istanbul, Ankara en Izmir - stemden tegen meer macht voor Erdogan. De Koerden in het oosten en zuidoosten ook. Het conservatief religieuze platteland was grotendeels voor.

De uitslag toont aan dat Turkije tot op het bot verdeeld is: de ene helft adoreert Erdogan als de Verlosser en Sterke Leider, de andere helft haat hem uit de grond van hun hart en ziet in hem een dictator die de seculiere, westerse waarden van de vader des vaderlands en eerste president Atatürk bewust de nek omdraait.

Protest

De Republikeinse Volkspartij (CHP) heeft protest aangetekend tegen de uitslag. De Turkse kiesraad nam het omstreden besluit om stembiljetten zonder officiële stempel ook mee te tellen. Dat leidt volgens de sociaal-democratische oppositiepartij tot serieuze twijfel over de legitimiteit van de uitslag.

Er zijn veel klachten binnengekomen bij de kiesraad over medewerkers bij stembureaus die de biljetten geen stempel hadden gegeven. De raad besloot daarom enkele uren voor het sluiten van de stembussen om ook deze ongestempelde biljetten mee te tellen.

'Geen fraude'

Het lijkt te gaan om een duidelijke fout van medewerkers van de desbetreffende stembureaus, maar niet om fraude. De kiezers hebben gewoon hun stembiljetten gekregen en ‘ja’ of ‘nee’ gestemd. Daarmee waren ze voldoende geldig. Dat de kiesraad daarmee 'fraude heeft toegestaan’, zoals CHP-voorzitter Bulent Tezcan zei, wordt niet door de feiten gestaafd.

Er waren wel enkele andere ernstige incidenten, maar ook die hadden geen invloed op de uitslag. In het Koerdische zuidoosten van het land was er dodelijke schietpartij bij een stembureau waarbij drie doden vielen.

In Istanboel werd journalist Ali Bayramoğlu, die een aanhanger was van Erdogan’s AK partij door 30 mannen in elkaar geslagen nadat hij zijn stem had uitgebracht. Hij had zich de laatste tijd duidelijk uitgesproken tegen de concentratie van alle macht in de handen van president Erdogan.

Volg de laatste ontwikkelingen rondom het Turkse referendum in ons liveblog!