Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Steve Stephens, de Facebookmoordenaar © Reuters

Facebook onder vuur na live uitzenden moord

Livestreaming op Facebook heeft zijn donkere kanten. Het sociale netwerk ligt onder vuur nadat een man in Cleveland beelden van een moord plaatste en zijn daad live becommentarieerde.

Als je het lekkerste broodje gyros van de stad eet, of als je iemand met een gek dier aan de lijn door de straat ziet lopen. Mooie momenten om live online uit te zenden, volgens de marketingafdeling van Facebook die een intensieve campagne voerde om het vorig jaar geïntroduceerde live-kanaal te promoten. Maar de wereld mee laten kijken kan ook als je een willekeurige man vermoordt, als je een 15-jarig meisje verkracht, of als je zelfmoord pleegt. 

De moord die op Paaszondag in Cleveland werd gepleegd maakt die donkere kant van Facebook Live zichtbaar. Steve Stephens (37) plaatst een video waarin te zien is hoe hij voorbijganger Robert Godwin (74) doodschiet. Vervolgens levert Stephens live commentaar op zijn daad. De huiveringwekkende video's blijven ruim twee uur online staan, zo lang dat de kleinzoon van Godwin andere gebruikers op sociale media smeekt om ze niet te delen. ,,Dat is mijn opa, toon toch respect."

Quote

Dit is iets wat niet de wereld rond gedeeld had moeten worden. Punt.

Korpschef Calvin Williams

Kritiek
Het komt Facebook op kritiek te staan. Kon dat niet sneller? De moordvideo's komen bovendien bovenop eerdere incidenten met gebruikers die beelden van geweld live verspreidden op het netwerk dat miljarden gebruikers heeft. Is Facebook verantwoordelijk voor wat op haar platform gebeurt, of biedt het slechts een instrument dat mensen naar eigen inzicht gebruiken? 

Mark Zuckerberg wil het live-kanaal zo ongecensureerd mogelijk hebben, zei hij vorig jaar in een interview met Buzzfeed. ,,We hebben dit grote technologische platform gebouwd zodat we kunnen ondersteunen wat de meest persoonlijke, emotionele, rauwe en instinctieve manieren zijn waarop mensen willen communiceren."

Verantwoordelijkheid

Maar inmiddels erkent Facebook ook dat het een verantwoordelijkheid heeft. Het werkt aan een algoritme dat geweld en porno herkent. Nu vertrouwt het nog op meldingen van gebruikers die iets verwerpelijk vinden. Bij zo'n waarschuwing komt een moderator in actie. Daarom duurde het even voordat de video uit Cleveland offline ging, verduidelijkte Facebook. Het benadrukt dat het profiel van Stevens uit de lucht was binnen 23 minuten na de eerste melding. ,,Maar we weten dat het beter moet," schreef Facebooks adjunct-directeur Justin Osofsky in een verklaring. 

Zo is de koers van Facebook onduidelijk. Een livestream waarin een 12-jarig meisje uit Georgia filmde hoe ze zelfmoord pleegde bleef in januari twee weken online staan. De Britse krant The Times ontdekte onder meer video's van kindermisbruik die niet verwijderd werden. Maar het account van Korryn Gaines uit Baltimore werd offline gehaald toen ze videos van haar confrontatie met de politie postte. Kort daarna werd ze doodgeschoten door een agent. 

Positief effect

Mediapsycholoog Pamela Rutledge van het Media Psychology Research Center in Californië wijst erop dat veelbekeken rauwe video's van geweld ook een positief effect kunnen hebben. ,,Ze helpen de politie, en zorgen voor meer bewustzijn van de noodzaak van goede psychische zorg, bijvoorbeeld." Toen Philando Castile in juli doodgeschoten werd door een agent, zorgde de livestream van zijn vriendin voor veel steun voor de Amerikaanse protestbeweging die tegen politiegeweld strijdt. 

,,Je kunt Facebook niet de schuld geven van de menselijke natuur. Als je een obsceen telefoontje krijgt, ligt dat ook niet aan de telefoonmaatschappij," zegt Raymond Surrette, professor aan de Universiteit van Centraal Florida die de 'performance misdaad' bestudeert. Die is niet nieuw: Jack the Ripper stuurde al brieven naar de pers. Facebook maakt het vooral makkelijker om met een misdaad of aanslag een boodschap naar een publiek te zenden. Suretta waarschuwt voor imitatiegedrag, maar zegt ook: ,,Als je Facebook wilt gebruiken om je verjaardag te filmen, moet je als samenleving accepteren dat er ook mensen misbruik van maken."

De politie van Cleveland wijst op de verantwoordelijkheid van Facebook-gebruikers. Die hebben het al vaker laten afweten. Toen in Chicago eerder dit jaar een 15-jarig meisje door een groep werd verkracht, keken zeker 40 mensen live mee via Facebook. Niemand sloeg alarm. ,,Ik denk dat mensen op sociale media weten welke schade het kan toebrengen," zei korpschef Calvin Williams. ,,Dit is iets wat niet de wereld rond gedeeld had moeten worden. Punt."