Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Emmanuel Macron
Volledig scherm
Emmanuel Macron © afp

Liberaal met de Franse slag

Emmanuel MacronEmmanuel Macron, de nieuwe president van Frankrijk, staat bekend als links-liberaal. Maar dan wel met de Franse slag: met de rijksoverheid als sturende kracht. ,,Het is een heel mager soort liberalisme.''

Volledig scherm
© afp

'Ik hou van jullie. En ik zal bewijzen dat ik van jullie hou!'' Dat zei Emmanuel Macron in augustus 2015 tegen een zaal vol Franse ondernemers. Hij was nog minister van Economische Zaken, maar de toon was gezet. Hier stond een politicus in een liberaal jasje die lonkte naar het bedrijfsleven.

Wie nu zijn plannen op een rijtje zet, kan niet anders dan concluderen dat de liefde beklijft. De president gaat doen wat hij als minister beloofde. ,,Veel van zijn plannen zijn precies waar ondernemers op zitten te wachten'', concludeerde economisch dagblad Les Echos.

Voor bedrijven komt er een behoorlijke lastenverlichting aan. Het wordt makkelijker en vooral 'goedkoper' om personeel te ontslaan. En de macht van de Franse vakbonden in economische sectoren wordt aan banden gelegd: er moeten meer beslissingen op bedrijfsniveau worden geregeld.

De bedoeling is duidelijk: bedrijven krijgen meer mogelijkheden om zich te ontplooien. Minder regels moet zorgen voor meer flexibiliteit. ,,Dit gaat de goede kant op'', zei voorzitter Pierre Gattaz van werkgeversfederatie Medef. ,,Deze 39-jarige traditionele liberaal voorkomt dat Frankrijk meedeint op de golf van nationalisme en anti-globalisme'', concludeert The New York Times.

Macronomics

Maar de bovengenoemde plannen - die in de media veel aandacht krijgen - zijn maar één kant van het verhaal. Want de president mag zich dan alom manifesteren als een liberaal, of een links-liberaal: hij is er wel één met de Franse slag.

Een Frans staatshoofd bemoeit zich altijd - of hij nou links is of rechts - intensief met de economie. Al vanaf de 17de eeuw ziet de Franse 'rijksoverheid' zich als de drijvende, of zelfs als sturende kracht achter de ontwikkeling van de Franse 'maatschappij' en dus ook de economie.

Het wordt 'Colbertisme' genoemd, naar Jean-Baptiste Colbert, minister onder Lodewijk XIV, die zich meer dan actief bemoeide met industrie en handel. Anno 2017 heet het 'Macronomics', een variant waarbij liberalisme en interventionisme hand in hand gaan.

Waarschuwing

De belangrijkste aanwijzing voor de toenemende overheidsbemoeienis: Emmanuel Macron wil sommige omstreden hervormingen desnoods per decreet doorvoeren. Zo omzeilt hij langdurige debatten in het parlement. En hij wil best overleggen met de vakbonden, maar gaf ze vooraf al wel een waarschuwing: ,,Ze doen nu te veel aan politiek.''

De nieuwe president wil ook het complete systeem van werkloosheidsuitkeringen 'nationaliseren'. De afgelopen 60 jaar werd dat beheerd door de sociale partners, straks door het rijk. Nu betalen werknemers en werkgevers de premies, straks doen alle Fransen dat via hun belasting.

Macron beloofde ook een aantal lokale belastingen af te schaffen. De lokale autoriteiten krijgen dat gecompenseerd met geld van het rijk. Daarmee groeit hun afhankelijkheid van Parijs.

Nationaal belang

Quote

Een echt liberale president zou de macht van ambtenaren aanpakken

Gaspard Koenig, liberaal filosoof

Op het gebied van woningbouw zouden lokale overheden het ook weleens kunnen gaan afleggen tegen Macron. De president wil grote steden indien nodig passeren en de bouw van nieuwe woningen tot 'nationaal belang verklaren', of de betrokken stadsbesturen dat nou willen of niet.

De liefdesbetuiging uit 2015 aan het bedrijfsleven vertoont inmiddels ook enkele rimpelingen. Macron wil bedrijven tegemoetkomen, maar als ze te veel werknemers slechts een tijdelijk contract geven, worden ze gestraft: er komt een bonus-malussysteem.

Macron gaat voor werkgelegenheid zorgen, maar werklozen uit achterstandswijken krijgen voorrang. Als zij worden aangenomen, krijgt hun baas een extraatje dat gelijk staat aan drie jaar premievrijstelling. Bedrijven die vrouwen minder betalen dan mannen komen op een openbare zwarte lijst te staan.

,,Emmanuel Macron is uitermate gehecht aan staatsinterventie'', concludeert liberaal filosoof Gaspard Koenig. ,,Een echt liberale president zou de 35-urige werkweek versoepelen en de macht van ambtenaren aanpakken. Macrons plannen hebben wel een liberaal kleurtje, maar het is wel een heel mager soort liberalisme.''