Resten van de MH17 liggen bij een verlaten wegblokkade vlakbij Nikishyne, ter noordwesten van Grabovo. Het gebied is hand van pro-Russische rebellen,
Volledig scherm
Resten van de MH17 liggen bij een verlaten wegblokkade vlakbij Nikishyne, ter noordwesten van Grabovo. Het gebied is hand van pro-Russische rebellen, © ANP

Oekraïne: radarbeeld MH17 nooit opgevraagd

De Oekraïense regering heeft nooit een verzoek gekregen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid voor het leveren van de primaire radarbeelden van vlucht MH17. ,,Als we dat verzoek hadden gekregen, hadden we zeker de beelden gegeven.'' Dat zegt de toenmalige staatssecretaris van Transport, Vladimir Shulmeister.

Quote

Ik was stomverbaasd toen ik het eindrapport van de Onderzoeksraad las

Vladimir Shulmeister
Volledig scherm
© ANP

De gegevens van de grondradar zijn al maanden onderwerp van discussie, nadat de Onderzoeksraad in het eindrapport over MH17 schreef dat het deze gegevens niet heeft gekregen van Oekraïne. Volgens Oekraïne was het radarstation uitgeschakeld vanwege onderhoud. Althans, dat beweert de Onderzoeksraad.

Informatieverzoeken
Shulmeister, staatssecretaris ten tijde van de ramp, is zeer verbaasd over deze uitleg. ,,Ik was stomverbaasd toen ik het eindrapport van de Onderzoeksraad las. Ik weet honderd procent zeker dat we dat verzoek niet hebben gehad. Ik zat in de commissie die namens de overheid alle zaken rond MH17 behandelde. Daarin zat naast mijzelf ook de vice-premier, de luchtverkeersleiding UkSatse en de Oekraïense onderzoeksraad. Wij kregen alle informatieverzoeken op onze tafel. Een verzoek om ruwe radargegevens heeft daar nooit tussen gezeten.''

Onderzoeksraad

Quote

Mogelijk is er alleen een verzoek geweest richting het leger, voor militaire gegevens

Vladimir Shulmeister

Shulmeister, die Nederlands spreekt en in Delft heeft gestudeerd, was staatssecretaris tot december afgelopen jaar. Hij weet niet of de gegevens bestaan of nog bestaan, maar volgens hem kan de Onderzoeksraad of de Nederlandse regering altijd alsnog een verzoek indienen. ,,Als de data er zijn - dat weet ik niet - dan kan Nederland ze natuurlijk krijgen.''

De voormalige staatssecretaris heeft geen idee waar het misverstand met de Onderzoeksraad is ontstaan. ,,Mogelijk is er alleen een verzoek geweest richting het leger, voor militaire gegevens. Daar ging onze commissie niet over.'' De reactie van de Onderzoeksraad voor Veiligheid lijkt inderdaad daarop te wijzen: ,,Eind maart 2015 is een team naar Oekraïne gegaan. Doel was om de primaire radargegevens en documenten van de militaire autoriteiten te verkrijgen,'' laat de raad weten.

De woordvoerder kan niet nagaan of dit ook expliciet aan de civiele regering is gevraagd. ,,Ik kan niet meer vertellen dan in ons onderzoeksrapport staat en daarin staat duidelijk dat de raad heeft verzocht om de beelden.''

Raketlancering
De beelden van primaire radars registreren vanaf de grond vliegtuigbewegingen. Op de ruwe beelden kunnen mogelijk ook aanwijzingen staan die wijzen op een raketlancering. Daarom zijn niet alleen de beelden van de luchtverkeersleiding belangrijk (die beelden heeft de Onderzoeksraad), maar ook de ruwe, onverwerkte beelden.

Tijdens een hoorzitting met deskundigen in de Tweede Kamer noemde radardeskundige Piet van Genderen van de TU Delft het 'zeer ongebruikelijk' en 'vreemd' dat alle vier de radarstations in Oekraïne op dezelfde tijd in onderhoud zouden zijn.

Radar- en satellietbeelden
Ook de Europese luchtverkeersleiding Eurocontrol heeft overigens nooit van Oekraïne gehoord dat de radar uit zou staan. Nabestaanden vertrouwden de uitleg over de uitgeschakelde radar al eerder niet en schreven zelfs brieven aan de VS, premier Rutte en de Oekraïense regering om opheldering. Morgen praat de Tweede Kamer over ontbrekende de radar- en satellietbeelden rond de MH17-ramp. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt is zeer verbaasd over de zaak.

,,Het zou zeer merkwaardig zijn als de Onderzoeksraad nog niet om de radargegevens heeft gevraagd. Als Nederland ze nog niet heeft opgevraagd wil ik dat dit alsnog gebeurt.''