Volledig scherm
© Twitter

Teruggekeerde Franse jihadiste vertelt haar verhaal

Sophie Kasiki staart naar de foto van het Engelstalige jongetje, met zijn zwarte bandana en camouflagepak. 'Jihadi Junior' zorgde vorige week voor ophef door op te roepen om 'alle ongelovigen in het Verenigd Koninkrijk te vermoorden.' Haar ogen worden vochtig, het slikken gaat even moeilijk. ,,Ik krijg het amper over mijn lippen, maar dat had mijn zoon kunnen zijn", klinkt het. ,,Ik kan wel huilen. Ik zou nog liever ons tweeën gedood hebben dan hem een moordenaar te laten worden. Hij mocht niet in de klauwen van die monsters vallen."

Volledig scherm
Het jongetje in camouflagepak had net zo goed haar zoon kunnen zijn, beseft 'Kasiki'. © Kos

Met de 'monsters' bedoelt Kasiki de strijders van Islamitische Staat. Ze wikt haar woorden, ze beseft immers maar al te goed dat haar vierjarige zoon dat risico gelopen heeft omdat zij hem ernaartoe gebracht heeft.

Kasiki is een van de weinige westerse vrouwen die naar het kalifaat in Raqqa afgereisd is én veilig kon terugkeren. ,,Het was een hel waarin geen uitweg leek te bestaan", zegt ze nu in haar eerste interview tegen The Guardian. ,,Ik haatte de mensen die mij gemanipuleerd hebben en geprofiteerd hebben van mijn zwakheden, naïviteit en onzekerheid. Ik haatte mezelf."

Opgevoed in katholiek nest
Het aantal Françaises dat momenteel bij IS in Irak en Syrië vertoeft, wordt volgens de inlichtingendiensten geschat op 220. Twee jaar geleden maakten de vrouwen slechts tien procent van het Franse totaal uit, nu ligt hun percentage rond de 35 procent. In een derde van de gevallen gaat het om bekeerlingen, zoals Kasiki. Haar verhaal, dat te lezen staat in 'Dans la nuit de Daech', leest als een thriller.

Volledig scherm
© PR

Niets wees er immers op dat de 34-jarige Kasiki -niet haar echte naam overigens- zich zo fel voor de islamitische zaak zou inzetten. Ze werd geboren in Congo en opgevoed in een fanatiek katholiek nest, waar vrouwen sterk en onafhankelijk mochten zijn. Toen ze negen jaar was, stierf haar moeder en ging ze bij haar oudere zus in de buurt van Parijs wonen. Het verlies van haar 'beschermengel' hakte er zwaar in, jaren later voelde ze zich nog steeds depressief. Zelfs een gelukkig huwelijk en het moederschap konden dat gapende gat in haar hart niet opvullen.

Bekeerd tot islam
Als sociaal werkster kwam Kasiki vooral in contact met migrantenfamilies in de voorsteden van Parijs. Ze bekeerde zich tot de islam, zonder haar atheïstische echtgenoot erover in te lichten. Die stap zou de leegte in haar leven vullen, dacht ze.

Haar nieuwe geloof bracht slechts tijdelijk rust in haar hoofd. Intussen had ze wel drie moslims leren kennen die tien jaar jonger waren dan zij. 'Les petits' noemde ze hen, alsof het jongere broertjes waren.

In september 2014 dook het trio plots op in Syrië. Van daaruit hielden ze dagelijks contact met Kasiki. Ze zag zichzelf als 'tussenpersoon' die het contact met hun radeloze families regelde, maar langzaamaan draaiden de rollen om. ,,Ik dacht dat ik de situatie onder controle had, maar nu besef ik dat ze allicht getraind werden om mensen zoals ik in te lijven. Stap voor stap bewerkten ze mijn zwakke plekken. Ze wisten dat ik een wees was en dat ik me tot de islam bekeerd had, ze wisten dat ik me onzeker voelde."

Op 20 februari 2015 maakte Kasiki haar echtgenoot wijs dat ze gedurende enkele weken in een weeshuis in Istanboel zou gaan werken. Hun zoon zou ze meenemen. In werkelijkheid nam ze de intussen bekende jihadroute via zuid-Turkije richting Syrië.

Geen paradijs
Aangekomen in Raqqa bleek van dat beloofde 'paradijs' geen spoor terug te vinden. Kasiki mocht niet meer alleen buiten, in het openbaar moest ze zich van top tot teen bedekken en haar paspoort moest ze afgeven. Contact met haar familie in Frankrijk mocht nog in zeer beperkte mate.

De vrouw werd tewerkgesteld in de kraamkliniek van IS. De smerige omstandigheden en de onverschilligheid van het personeel omtrent het lot van de patiënten choqueerden haar. Om nog maar te zwijgen van de heersende hiërarchie, waarbij 'arrogante buitenlandse strijders' de scepter zwaaiden en de Syrische bevolking niets voorstelde.

'Vreselijke fout gemaakt'
Na tien dagen besefte Kasiki dat ze een vreselijke fout gemaakt had. ,,Ik vroeg om naar huis te gaan. Elke dag zei ik dat ik mijn familie miste en dat mijn zoon zijn vader wilde zien. Eerst kreeg ik smoesjes te horen, daarop volgden bedreigingen. Een vrouw met kind kon nergens heen, zeiden ze. En als ik probeerde te ontsnappen, zou ik gestenigd of vermoord worden."

,,Ik was doodsbang dat ik in de gevangenis zou belanden en dat ze mijn zoon zouden afpakken. Ik peperde hem in dat zijn vader en ik van hem hielden en dat hij vriendelijk moest zijn voor meisjes. Ik hoopte dat -als er iets met mij zou gebeuren- hij mijn stem in zijn hoofd zou horen en hij niet zou doden. Als een leeuwin probeerde ik hem te verdedigen."

Quote

Ik zat in een vreemde stad, waar ik niemand kende en niets van de taal begreep. Ik keek naar mijn zoon en besefte dat ik de grootste fout uit mijn leven gemaakt had.

Stoppen slaan door
Toen een van de Fransen haar zoon wilde meenemen naar de moskee sloegen de stoppen door. ,,Handen af van mijn jongen", riep Kasiki. Als 'beloning' kreeg ze een klap in het gezicht. ,,Ik zat in een vreemde stad, waar ik niemand kende en niets van de taal begreep. Ik keek naar mijn zoon en besefte dat ik de grootste fout uit mijn leven gemaakt had. Ik wist dat ik sterk moest blijven en alles in het werk moest stellen om hem daar weg te krijgen."

De Fransen brachten Kasiki en haar zoon vervolgens naar de 'madaffa': een zogezegd gastenverblijf, maar in werkelijkheid een gevangenis waar tientallen buitenlandse vrouwen bij elkaar zaten. Jonge kinderen keken er op tv naar onthoofdingen, terwijl hun moeders enthousiast in de handen klapten en juichten.

,,Die vrouwen zien zo'n IS-strijder als hun prins op het witte paard, een sterke persoonlijkheid die hen zou beschermen. De enige manier om weg te komen uit die 'madaffa' is door te trouwen met een van hen. In werkelijkheid zijn enkel hun baarmoeders nuttig, zodat IS-baby's op de wereld gezet kunnen worden."

Ontsnapt dankzij onoplettendheid

De volgende dag waren haar bewakers druk bezig met de organisatie van een huwelijk. Kasiki ontdekte een deur die niet op slot zat en ontsnapte met haar zoon. Uiteindelijk vond ze onderdak bij een lokaal gezin, van daaruit legde ze contact met Syrische oppositiestrijders die getipt werden door haar echtgenoot in Frankrijk.

Op 24 april 2015 wist een jonge Syriër haar op de motor de Turkse grens over te smokkelen, haar zoon zat intussen verborgen onder haar niqab. Als iemand hen betrapt had of als ze hadden moeten stoppen bij een controlepunt zou hen een zekere dood gewacht hebben.

Quote

Ik zal me altijd slecht voelen omdat ik mijn zoon heb meegenomen naar die helse nachtmerrie.

'Hoe konden ze me zo brainwashen?'
Kasiki keerde terug naar Parijs, waar ze ondervraagd werd en twee maanden in de cel belandde. Contact met haar familie mocht ze al die tijd niet hebben. Hoewel alles intussen weer koek en ei is met haar man riskeert ze nog een straf voor kinderontvoering.

,,Ik heb mezelf al vaak de vraag gesteld hoe dit in godsnaam heeft kunnen gebeuren", besluit Kasiki. ,,Ja, ik was naïef, in de war en een makkelijk slachtoffer. Maar hoe konden die kerels, die zelf niet bepaald de grootste lichten waren, me zo brainwashen? Ik heb er nog steeds geen antwoord op."

Kasiki beseft dat ze -in tegenstelling tot heel wat lotgenotes- veel geluk heeft gehad. Na haar terugkeer toonde haar man een foto die IS hem gestuurd had: hun zoon stond er trots op te poseren met een automatisch geweer.

,,Ik wist niet eens dat ze hem dat hebben laten doen. Het was de eerste keer dat ik die foto zag en ik was er kapot van. Ik zal me altijd slecht voelen omdat ik hem meegenomen heb naar die helse nachtmerrie.''

,,Het moeilijkste ligt nu achter ons. We zijn ontsnapt uit de klauwen van die mensen en we leven nog. Nu moet ik er voor zorgen dat anderen niet in diezelfde horrorval trappen. Wat kan ik zeggen? Ga alstublieft niet", besluit Kasiki.