SS'ers prijken op oorlogsmonument Leidschendam-Voorburg

VideoLeidschendam-Voorburg blijkt al tien jaar lang de Tweede Wereld­oorlog te herdenken bij een monument met namen van drie SS'ers.

Volledig scherm
© Frank Jansen

Deze uiterst pijnlijke omissie komt aan het licht na intensief onderzoek van de plaatselijke Historische Vereniging. Vóór de jaarlijkse, grootse herdenking op 4 mei bij het monument in Park Sijtwende worden de namen verwijderd. Ook de naam van een zwarthandelaar wordt weggehaald, omdat hij niet thuishoort tussen de bijna 400 namen van onder anderen joodse slachtoffers en verzetsmensen.

Hubert Berkhout van het NIOD (Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies) zegt dat hij nooit eerder vier 'foute' namen is tegengekomen op een recent herdenkingsmonument. ,,Het komt wel voor op monumenten die direct na de oorlog zijn opgericht, toen er nog niet zoveel informatie voorhanden was."

,,Actueel is nu het weghalen van de naam van een nazifotograaf in de Hollandse Schouwburg, het Joodse monument in Amsterdam. Maar het is op z'n minst slordig dat er bij de oprichting van het monument in Leidschendam-Voorburg kennelijk geen goed onderzoek is gedaan. Ook bij het geven van straatnamen adviseren wij gemeenten altijd: check bij het Nationaal Archief of daar niet een dossier over iemand ligt.''

Volledig scherm
© RV

Checken

Volledig scherm
Ex-burgemeester Hans van der Sluijs en wethouder Frank Rozenberg van Leidschendam-Voorburg bij de jaarlijkse dodenherdenking in 2016 © Michel Groen

De makers van het monument baseerden de namen tien jaar geleden op het gemeentelijk bevolkingsregister uit de oorlog. Ze letten daarbij op namen van bewoners uit Leidschendam en Voorburg die waren omgekomen, maar verzuimden te checken op welke manier en in welke hoedanigheid zij sneuvelden.

Het had volgens Berkhout niet mogen gebeuren dat de namen van deze drie Nederlandse SS-vrijwilligers uit Leidschendam en Voorburg tussen die van oorlogsslachtoffers terechtkwamen. Klaas Tigelaar, net een jaar burgemeester van Leidschendam-Voorburg, ziet dat heel anders. ,,Bij de oprichting moest er worden gewerkt op basis van gegevens uit het oude bevolkingsregister. Dat is een enorm moeilijke klus.''

Tigelaar zegt juist in alle openheid met de namen van J.H.P. van As, P.L. van Iren en J. Grondel naar buiten te komen om 'op 4 mei in alle rust de mensen te herdenken en te eren die voor onze vrijheid hebben gestreden'. Hij zegt niet geschokt te zijn door de ontdekking. Hij ziet het als een kans om het monument te verbeteren. Hij is ook allerminst bang dat de vondst de komende herdenking in mei overschaduwt.

Signalen

Quote

We hoeven niet omzichtig te doen over die namen. Het gaat om het correct krijgen van het monument en de mensen die we daarmee eren

Burgemeester Klaas Tigelaar

,,We hebben nooit signalen gekregen dat er met deze namen iets niet in orde was'', zegt Nelleke Kok, die als bestuurslid van de Historische Vereniging betrokken was bij het nadere onderzoek dat al twee jaar geleden plaatsvond voor het boek 70 jaar Vrede en Vrijheid. De plaatselijke onderzoeker Jos Engels ontdekte door noest speurwerk overlijdensadvertenties van de Duitsers, waarin de drie 'met alle toeters en bellen als helden' werden geëerd.

Dat het tot nu heeft geduurd voordat de namen worden verwijderd, heeft volgens Tigelaar te maken met nader onderzoek door het NIOD en voorbereidingen om de namen door een steenhouwer te laten weghalen. Net als die van de zwarthandelaar. Volgens het NIOD een 'twijfelgeval'.

Bij hun onderzoek hebben de gemeente en historici geen directe nabestaanden van de vier gevonden in Leidschendam-Voorburg, zeggen ze. ,,Mensen met dezelfde naam zullen misschien toch denken 'oeps''', zegt burgemeester Tigelaar. ,,Maar we hoeven niet omzichtig te doen over die namen. Het gaat om het correct krijgen van het monument en de mensen die we daarmee eren.''

In samenwerking met indebuurt Den Haag