Volledig scherm
Piet van Rees (l), Arjan Wemmers en Marius Mourik (r) voor café Boerenklaas, waarvan de gevel werd beschadigd door een wiel van het neergestorte vliegtuig. © Richard van Hoek Fotografie

Opeens was het écht oorlog

De TijdreisDe motor van een bommenwerper uit de Tweede Wereldoorlog krijgt morgen een ereplaats naast café Boerenklaas in Brandwijk. Zo komt er alsnog een monument voor zeven Engelse vliegeniers die hier in 1944 neerstortten. Twee ooggetuigen vertellen.

Een cameralens met bakelieten omhulsel en een oude zuurstofmeter. Als kostbare relikwieën legt Arjan Wemmers (39), mede-organisator van de herdenking van morgen, ze voorzichtig op tafel in het bruine café Boerenklaas. ,,Een jochie uit het dorp vond die dingen destijds in het weiland en heeft ze aan onze stichting geschonken'', vertelt hij.

Volledig scherm
Het vliegtuigwiel voor café Boerenklaas. © AD

Die 'dingen' bevonden zich in de nacht van 21 op 22 mei 1944 in een Engelse bommenwerper. Het toestel had de Duitse stad Duisburg bestookt en was op de terugweg naar Engeland. Toen dook er in die stikdonkere nacht een Duitse nachtjager op. Die schoot boven de Alblasserwaard twee toestellen neer: een bij Goudriaan en een bij Molenaarsgraaf. En in die laatste, een Lancaster, bevonden zich de lens en de zuurstofmeter. Een hevige knal, een felle lichtflits en het toestel tuimelde in duizenden brokstukken naar beneden.

In café Boerenklaas halen Marius Mourik (82) en Piet van Rees (87) herinneringen op aan die gebeurtenis. ,,Ik woonde op een boerderij net buiten het dorp'', vertelt Mourik. ,,Ik was een jaar of 10 en had alleen een vaag besef van de oorlog, doordat onze buren onderduikers hadden.''

Dode vliegeniers

Toen hij de volgende ochtend naar het dorp fietste, werd hem voor het eerst écht duidelijk wat oorlog is. ,,Ik passeerde dit café, dat er toen ook al was, om naar fietsenmaker Meindert Molenaar te gaan, die pal ernaast woonde. De gevel van Boerenklaas was beschadigd, er lag een enorm vliegtuigwiel voor. En er lagen twee dode vliegeniers in de achtertuin van de fietsenmaker. Een lag op de grond, de ander hing zo'n beetje in de bonenstaken.''

De school bleef dicht omdat er brandstof in de dakgoot was gekomen. ,,Aan de hand van mijn opa wandelde ik door het dorp. Bij een bruggetje lag een stuk motor en het wemelde ineens van de Duitse militairen. Zij namen de leiding bij het verzamelen van de brokstukken, die op het plein voor de kerk werden gelegd.''

Het artikel gaat onder de foto verder.

Volledig scherm
Een Lancaster ND559, het type dat werd neergeschoten. © AD
Quote

Stop die Engelsen maar ergens in de grond, zei een Duitse officier

Van Rees woonde in het dorpscentrum en ging die nacht meteen na de knal naar buiten. ,,De bemanning lag verspreid door het dorp. Zo trof ik ergens een lichaam, dat door de kracht van zijn val op wel 30 centimeter diepte terecht was gekomen. Het was of de arme man zijn eigen graf had gemaakt.''

Van Rees vindt het een wonder dat er, op de gevel van Boerenklaas na, vrijwel geen schade was in het dorp. Terwijl daar toch het merendeel van de brokstukken was gevallen. Onder de dorpelingen waren geen slachtoffers, maar van de zeven bemanningsleden overleefde alleen de piloot, William Ward de crash. ,,Hij was gewond en is bij iemand in huis verzorgd. Hij werd krijgsgevangene, maar overleefde de oorlog. In 1987 heeft hij Molenaarsgraaf nog eens bezocht.'' Ook de begrafenis staat de twee mannen nog scherp voor ogen. ,,Stop die Engelsen maar ergens in de grond'', had een Duitse officier tegen burgemeester Brouwer gezegd.

Het artikel gaat onder de foto verder.

Volledig scherm
Kinderen poseren voor de brokstukken die voor de kerk in Molenaarsgraaf zijn gelegd. © AD

Kisten

Maar dat ging de burgervader te ver. Op kosten van de gemeente liet hij timmerbedrijf Van Kleef zes kisten maken. Ook regelde hij dat de slachtoffers bij de kerk een graf kregen. Van Rees: ,,Bij de begrafenis mochten alleen de burgemeester en wat Duitsers zijn. Ik stond tussen de dorpelingen die vanachter het hek toekeken. Niemand zei iets, maar de sfeer was grimmig.''

Op initiatief van Wemmers is in 2015 een van de motoren van het vliegtuig opgegraven uit een weiland. Die staat vanaf morgen als herdenkingsmonument naast café Boerenklaas.

Volledig scherm
Werkzaamheden op de plek waar zaterdag het motorblok komt. © Richard van Hoek Fotografie

In samenwerking met indebuurt Dordrecht

poll

De Dordtse Pasar Malam moet kunnen uitbreiden, ook als dat ten koste gaat van de weekmarkt

  • Eens (63%)
  • Oneens (31%)
  • Weet niet (6%)
1604 stemmen