Volledig scherm
Ronald Westerhuis en zijn assistent Raoul Abdoelrazak bij een onderdeel van het Monument voor de slachtoffers van MH17. © Frans Paalman

MH17-monument volledig omarmd door nabestaanden

De Zwolse kunstenaar Ronald Westerhuis is de ontwerper van het meest beladen kunstwerk dat sinds lange tijd in Nederland is gemaakt: het Nationaal Monument voor de ramp met de MH17. Hij zal er, zegt hij, met dubbele gevoelens staan. 

,,Normaal gesproken kijk je uit naar de onthulling van een beeld, nu hoop ik vooral dat het snel voorbij zal zijn. Minister Koenders vroeg me een tijd geleden of ik wel vaker dit soort beelden maak. 'Nee', heb ik hem gezegd, 'laten we hopen van niet'.''

Moeilijkste opdracht

Quote

Het ontwerpen van een monument is met niets te vergelijken

Ronald Westerhuis, kunstenaar

17 juli: het is een datum die al heel lang met grote letters in zijn overvolle agenda staat. Ronald Westerhuis, twintig jaar geleden nog volledig onbekend in de Nederlandse kunstwereld, is er dan samen met een groot aantal nabestaanden getuige van hoe koning Willem Alexander de opening verricht van het door hem ontworpen Nationaal Monument voor de slachtoffers van de vliegramp met de MH17.

,,Het klinkt misschien als een cliché, maar het is de moeilijkste opdracht die ik ooit heb gedaan. Het ontwerpen van een monument is met niets te vergelijken. Doorgaans heb ik één opdrachtgever, hier honderden, misschien wel duizenden. Eigenlijk iedereen die met deze verschrikkelijke ramp te maken heeft gehad, kijkt over je schouder mee.''

Roest

De sleutel vond hij door voor het eerst in zijn nu zeventien jaar omspannende loopbaan af te wijken van het altijd glanzende roestvrij staal. ,,Ik zat volledig vast en wilde er eigenlijk mee kappen. Totdat ik op het terrein bij mijn atelier een roestige oude plaat zag liggen. Staal dat verweert, is een prachtige metafoor voor vergankelijkheid, en verdriet.''

Westerhuis ontwierp een 25 meter brede wand van cortenstaal met daarvóór een groot oog van roestvrij staal. Drie grote monumenten vormden zijn inspiratiebron. ,,Het ceremoniële van het monument op de Dam in Amsterdam, de abstractie van het Holocaust Memorial in Berlijn en de herkenning in het Viëtnam-monument in Washington: dat waren voor mijzelf de voorwaarden, waaraan dit beeld moest voldoen.''

Omarmen

Volledig scherm
Artist impression van het MH17-gedenkteken dat wordt vervaardigd door Ronald Westerhuis uit Zwolle © stichting nationaal monument mh17

Zijn ontwerp overleefde alle selecties. Het werd gekozen uit 50 inzendingen en kreeg tijdens een presentatie voor de nabestaanden met afstand de meeste stemmen. ,,Een van de afvallers was nota bene iemand die zelf vier familieleden verloren had. Uitgerekend hij werd namens de nabestaanden de begeleider van het project tijdens het maakproces. 'Ik had het beste ontwerp', zei hij bij de eerste ontmoeting, 'maar nu omarm ik dat van jou'. Het is het mooiste compliment dat ik heb gekregen.''

Amper twee weken is het beeld weg uit zijn atelier. Waar de grote wand werd gemaakt bij een bedrijf in Maasbracht, werkte hijzelf met de acht medewerkers in zijn atelier aan het andere deel: het oog. De namen van alle 298 slachtoffers staan erin gegraveerd. ,,Een megaklus, terwijl we toch gewend zijn om grote objecten te maken.''

Straks, na de onthulling, ziet het er vanuit de lucht uit als een oog dat naar de hemel staart. ,,Of je nu gelooft in een hiernamaals of niet: connectie tussen levenden en doden blijft altijd de basis van de herinnering.''

Volledig scherm
Het ontwerp voor het herdenkingsbos voor de slachtoffers van de ramp met MH17, met in de 'lus' het gedenkteken van de Zwolse kunstenaar Ronald Westerhuis. © Stichting Nationaal Monument MH17