Volledig scherm
Lodewijk Asscher © ANP

Asscher houdt hoop op kabinetsdeelname levend

Lodewijk Asscher speelt het formatiespel in vele vermommingen. Keer op keer bedankt de PvdA-leider voor kabinetsdeelname om vervolgens toch steeds een muizengaatje open te laten: niet nu. Zo houdt hij de hoop levend dat hij misschien toch nog aanschuift bij VVD, CDA en D66, al dan niet in een gedoogrol.

Asscher hulde zich gisteren opnieuw in de jas van de constructieve redelijkheid. Hij kan prima leven met het compromis over migratie dat GroenLinks-leider Jesse Klaver niet wilde slikken. ,,Ik vind het geen rare tekst”, zei hij.

Dat mag geen wonder heten: de PvdA ging als regeringspartij akkoord met de Turkijedeal waartegen Klaver zich blijft verzetten. Hij kan ook prima leven met eventuele vervolgdeals met landen als Tunesië. De principiële ondergrens waar Klaver voor terugdeinst, wordt volgens Asscher namelijk helemaal niet geraakt: alle afspraken blijven keurig binnen de juridische kaders van internationale wetten en verdragen.

VVD, CDA en D66 keken gisteren tevreden toe hoe Asscher in het debat over de mislukte formatiepoging zijn fileermes tevoorschijn haalde. Vraag na vraag zorgde hij voor hachelijke minuten bij Klaver. ,,Uw principiële ondergrens verspringt steeds’’, concludeerde de PvdA-leider. ,,U vindt gewoon dat je mensen ook niet naar veilige landen mag terugsturen.”

Klaver moest toegeven dat zelfs een veilig vluchtelingenkamp in Tunesië, onder toezicht van de UNHCR en Amnesty International, voor hem niet acceptabel zou zijn. In kampen krijgen vluchtelingen onvoldoende perspectief, meent hij. Die respons ontlokte vooral meewarigheid bij de drie in de steek gelaten partijen.

Aanschuiven

Wie Asscher zo ziet acteren, zou kunnen denken dat hij zich warmloopt voor een plekje aan de onderhandelingstafel. Het is het sprankje hoop dat VVD, CDA en D66 eventjes doet opveren, maar die telkens door de PvdA-leider de kop ingedrukt wordt. ,,Aanschuiven bij het motorblok gaat niet gebeuren”, zei hij gisteren opnieuw.

Dat duidelijke ‘nee’ is goed te verklaren. Asscher voelt de hete adem in de nek van zijn partijleden, die hem per motie hebben opgedragen niet in een kabinet te gaan zitten na de verpletterende nederlaag in maart. Maar tegelijkertijd heeft de PvdA-leider te maken met een achterban die volgens peilingen niet wil weglopen voor een nieuw rondje verantwoordelijkheid dragen, hoe desastreus het vorige ook was.

Onduidelijk

Helemaal helder is Asscher daarom niet. Hij wisselt stelligheden steevast af met ingebouwde achterdeurtjes, vooral in zijn adviezen aan de informateur. ,,Nu niet”, heet het dan. Of: ,,Het ligt in deze fase niet voor de hand.” Of, gisteren nog: ,,Het is merkwaardig dat nu al naar de PvdA wordt gekeken.’’ Daarmee zaait hij voortdurend verwarring bij andere partijen. In de politiek is de betekenis van ‘nu niet’ immers iets anders dan een enkel ‘niet’. ,,We houden hoop”, zegt een ingewijde daarom.

VVD, CDA en D66 hebben geduld. Om überhaupt een poging te kunnen wagen met Asscher, zullen eerst alle andere mogelijkheden definitief afgestreept moeten worden, weten zij. ,,Het zal echt de enige overgebleven optie moeten zijn”, aldus een betrokkene.

En zelfs als Asscher dan tóch niet mee wil doen, kan de PvdA een broodnodige steunpilaar zijn van een minderheidskabinet, is de gedachte. Een partij die niet gewend is nee te zeggen, kun je maar beter te vriend houden.