Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Een schip baggert in 2012 grond in de zee voor de aanleg van de Tweede Maasvlakte. © ANP

Moord op Fortuyn maakte weg vrij voor Tweede Maasvlakte

HavenuitbreidingWas Pim Fortuyn in 2002 niet vermoord, was de Tweede Maasvlakte er wellicht nooit gekomen. Tot die opmerkelijke vaststelling komt historicus en bestuurskundige Dirk Koppenol, die op verzoek van het Havenbedrijf Rotterdam de besluitvorming rond de havenuitbreiding onderzocht.

Quote

De gehele aanpak van deze megaoperatie, zeker hoe na­tuur­or­ga­ni­sa­ties zijn betrokken bij de aanleg van de Tweede Maasvlakte, een voorbeeld voor de wereld

Dirk Koppenol
Volledig scherm
Pim Fortuyn was faliekant tegen de aanleg van de Tweede Maasvlakte. © ANP

Pim Fortuyn was faliekant tegen. Dat had hij al duidelijk laten weten voordat hij met overmacht in de Rotterdamse gemeenteraad werd gekozen. Hij zag de noodzaak niet. De politieke aardverschuiving die de flamboyante politicus in 2002 teweegbracht, betekende een streep door de plannen van de Rotterdamse haven. Bijna tien jaar had haventopman Willem Scholten voor de Tweede Maasvlakte gelobbyd. Plots was die verder weg dan ooit. Na de moord werd het megaproject in mum van tijd beklonken.

Koppenol wroette vijf jaar lang door de archieven en sprak zo veel mogelijk betrokkenen, onder wie de burgemeesters Bram Peper en Ivo Opstelten, voormalig havenwethouder Wim van Sluis en Willem Scholten. De voormalig directeur van het Havenbedrijf leeft in de luwte sinds hij vanwege het havenschandaal moest aftreden, maar over het Maasvlakte-dossier wilde hij graag met de onderzoeker praten. Koppenol snapt dat wel. ,,Scholten heeft zich onvermoeibaar, soms tegen de stroom in, ingezet voor de havenuitbreiding.''

Voorbeeld voor hele wereld
,,Overigens'', vervolgt de onderzoeker, ,,is de gehele aanpak van deze megaoperatie, zeker hoe natuurorganisaties zijn betrokken bij de aanleg van de Tweede Maasvlakte, een voorbeeld voor de wereld.'' Dat is de reden dat hij zijn boek Lobby for Land in het Engels heeft uitgebracht. Volgende week is de presentatie.

Terug naar mei 2002. De nieuwe politieke partij Leefbaar Rotterdam, met bijna 35 procent van de stemmen in één klap de grootste van de stad, is net geïnstalleerd als milieuactivist Volkert van der Graaf de voorman Fortuyn doodschiet.

,,De net benoemde havenwethouder van Leefbaar, Wim van Sluis, moest zich nog inlezen in het Maasvlakte-dossier.'' Anders dan Fortuyn is Van Sluis ('een pragmaticus') na het doornemen van de plannen wel overtuigd. ,,Van Sluis stelde een kleinere variant voor en paste hij het ontwerp zo aan dat die goedkoper is.'' In plaats van een aparte haveningang wordt de Yangtzehaven doorgetrokken, zodat de Eerste en Tweede Maasvlakte een gezamenlijke monding krijgen. mmDat scheelt een miljard euro.''

Landelijk krijgen Van Sluis en Scholten de handen op elkaar met hun voorstel het Havenbedrijf, dan nog een gemeentelijke dienst die de haventerreinen beheert, te verzelfstandigen. De gemeente en het rijk krijgen de aandelen en het Havenbedrijf Rotterdam zal voortaan dividend uitkeren. ,,Het rijk ging verdienen aan de Tweede Maasvlakte.''

Quote

Er is zelfs nog geopperd het havengebied Fortuyn-vlakte te noemen en er een standbeeld van hem te plaatsen

Dirk Koppenol

Standbeeld
Was de Tweede Maasvlakte er nooit gekomen als Fortuyn nog had geleefd? Koppenol waagt zich niet aan het antwoord. ,,Door de verkiezingswinst van Fortuyn en daarna zijn dood ontstond er in ieder geval een daadkracht die de aanleg in een stroomversnelling bracht. Ook door de politiek onzekere situatie die volgde.''

Daarbij is volledig voorbijgegaan aan het standpunt van de vermoorde politicus. ,,Er is zelfs nog geopperd het havengebied Fortuyn-vlakte te noemen en er een standbeeld van hem te plaatsen.''

Uiteindelijk is gekozen voor het neutrale Maasvlakte 2 en zijn de havens vernoemd naar de prinsesjes. ,,Misschien dat die havens later nog de namen van Scholten, Van Sluis en ook Peper zullen dragen.''