Volledig scherm
© Schone Kleren Campagne

'Textielarbeiders uitgebuit voor Nederlandse merken'

naaisters uitgekleedNaaisters die in India kleding maken voor merken als C&A, The Sting en We Fashion verdienen niet genoeg om van rond te komen, blijkt uit onderzoek van de Schone Kleren Campagne en de Landelijke India Werkgroep. De kledingmerken herkennen zich niet in deze kritiek.

Volledig scherm
© Schone Kleren Campagne / Mama Cash
BijlageDownload

Eenderde van de Indiase textielarbeiders die kleren maken voor Nederlandse merken verdient minder dan het wettelijke miniumloon van 98 euro per maand. Dat blijkt uit onderzoek van de Schone Kleren Campagne en de Landelijke India Werkgroep dat dinsdag wordt gepubliceerd. Om een gezin te kunnen onderhouden, zou een arbeider in India volgens die organisaties het zogenoemde leefbaar loon van 257 euro moeten verdienen. 

,,Veel vrouwen verdienen nog geen derde. Ze werken zich elke dag uit de naad voor een hongerloon in opdracht van Nederlandse merken'', zegt woordvoerster Tara Scally van de Schone Kleren Campagne. Die actiegroep en  mensenrechtenorganisatie Landelijke India Werkgroep interviewden vanaf augustus vorig jaar 150 arbeiders in tien fabrieken in het zuiden van het land, die kleding maakten voor C&A, CoolCat, G-Star, McGregor, Mexx, Scotch & Soda, The Sting en We Fashion. Ook spraken ze met vakbondsleden en lokale organisaties die opkomen voor de rechten van textielarbeiders.

De conclusie dat werknemers er worden uitgebuit heeft echter net zo goed betrekking op andere merken, zegt Scally. ,,Dat we bij deze merken zijn gekomen, is toeval.

Beet
De meeste merken zijn niet transparant over waar hun kleding wordt gemaakt. Daarom vroegen  onze onderzoekers net zo lang rond tot ze een aantal Nederlande merken beet hadden. We hebben geen reden om aan te nemen dat andere merken die in India produceren het beter doen.''

Uit het onderzoek blijkt verder dat vrouwen - het gros van de arbeiders in de textielindustrie - minder verdienen dan mannen.

Zwangere vrouwen worden volgens de onderzoekers ontslagen, omdat ze vaker moeten pauzeren. Verplicht overwerk wordt vaak niet uitbetaald. Medewerkers die een paar minuten te laat komen, krijgen in een aantal fabrieken voor straf twee uur niet uitbetaald of worden naar huis gestuurd, waardoor ze een hele dag loon mislopen.  

Beloftes
Begin juli beloofden vijftig Nederlandse kledingmerken zich in te zetten voor betere arbeidsomstandigheden in lageloonlanden zoals India, in een convenant met minister Ploumen (Buitenlandse Handel).

Voor veel bedrijven was dat niet de eerste belofte die ze deden. Nadat in 2013 meer dan 1100 textielarbeiders omkwamen toen Rana Plaza instortte, sloten tientallen kledingmerken zich al aan bij het Bangladesh Akkoord.  CoolCat werd destijds aan de schandpaal genageld door minister Ploumen omdat het niet meteen tekende. Eigenaar Roland Kahn sloeg direct hard terug door te dreigen met een kort geding.

Gesprek
Ploumen zag zich genoodzaakt haar uitspraken te rectificeren. Een 'verhelderend gesprek' had duidelijk gemaakt dat CoolCat 'verantwoorde inkoop wel degelijk serieus neemt'. Later sloot de kledingketen zich alsnog bij de afspraken aan. Kahn tekende ook het convenant Duurzame Kleding & Textiel. Hoewel de afspraken in dat nieuwe akkoord verder gaan en meer landen betreffen, heeft de Schone Kleren Campagne níet getekend. ,,De ambities zijn mooi, maar er staan geen concrete doelstellingen in. Ook ontbreekt een tijdspad.

Daarom verwachten wij niet dat het convenant voor textielarbeiders veel gaat veranderen'', verklaart Scally. ,,Terwijl ons onderzoek laat zien hoe har d dat nodig is. In de Indiase fabrieken verdient geen enkele arbeider een leefbaar loon.''

Een model in een creatie van G-star op de catwalk tijdens de openingsavond van de Amsterdam Fashion Week.
Volledig scherm
Een model in een creatie van G-star op de catwalk tijdens de openingsavond van de Amsterdam Fashion Week. © ANP

Bij welke fabrieken in India arbeiders misstanden hebben gerapporteerd, vermelden de Schone Kleren Campagne en de Landelijke India Werkgroep niet 'om de arbeiders te beschermen'. Dat maakt het voor de genoemde merken echter lastig om op de aantijgingen te reageren. Ze laten stuk voor stuk weten zich niet in  de conclusies te herkennen.

C&A
,,Wij weten niet om welke fabrieken het gaat'', zegt C&A, dat kleding laat produceren bij 137 verschillende fabrieken in India en in het rapport bij drie 'foute' fabrieken als opdrachtgever wordt genoemd. ,,Zelf doen we er alles aan om de rechten te respecteren van iedereen die aan onze productie bijdraagt.''

CoolCat
CoolCat laat weten dat 'minder dan 0,1 procent' van zijn collectie afgelopen jaren in India is geproduceerd. Dat neemt niet weg dat de keten van Roland Kahn naar aanleiding van de bevindingen een eigen onderzoek is gestart. 

,,CoolCat deelt de zorgen over de arbeidsomstandigheden van arbeiders in kledingfabrieken in India. In onze gedragscode, die al onze leveranciers hebben getekend, is vastgelegd dat werknemers een veilige en schone werkplaats hebben en kunnen leven van hun loon.''

G-Star, We Fashion
G-Star en We Fashion benadrukken dat ze via het convenant aan verduurzaming van hun productie werken. 

De Sting
De Sting kan echter niet uitsluiten dat arbeiders worden uitgebuit in fabrieken waar kleding voor de keten wordt gemaakt, erkent woordvoerder Marco van Muiswinkel van The Sting. ,,We kopen in bij veertig Nederlandse importeurs. We weten niet bij welke fabrieken zij inkopen. Het zijn echter ónze labels die in de kleding staan. Dus als er qua arbeidsomstandigheden iets niet in de haak is of er gebeurt een ramp zoals Rana Plaza, staat onze naam in de kranten. Niet die van onze leverancier die de fabriek heeft uitgekozen. Daarom werken we aan meer transparantie en gaan we het aantal leveranciers minimaal halveren.''

Scotch & Soda
Scotch & Soda zegt zijn productie in Zuid-India vorig jaar te hebben opgeschort.

Ploumen.
Volledig scherm
Ploumen. © AD/Pim Ras

Wat vindt de minister van deze conclusies?  
Minister Ploumen, die vandaag zelf naar Bangladesh vliegt om over onderwerpen als leefbaar loon te spreken met inkopers van grote kledingmerken,  prijst de onderzoekers.  

,,Uit de conclusies doemt al wel een heel schrijnend beeld op van het dagelijks leven van de textielarbeiders in India: lage lonen, extreem lange werktijden, discriminatie van vrouwen. Hun levens moeten echt verbeterd worden en het rapport geeft daar suggesties voor. Alleen daarom al is het goed dat de Schone Kleren Campagne misstanden blijft signaleren. Wij zullen dit rapport met de convenantspartijen bespreken.''