Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Archiefbeeld: De nieuwe loonstrook van 2017 tijdens de persbijeenkomst van loonstrookverwerker © ANP

Waarom onze lonen niet (sneller) stijgen

7 vragenDe economie draait op volle toeren. De werkloosheid daalt snel en links en rechts is al weer sprake van krapte op de arbeidsmarkt. Normaalgesproken gaan de lonen dan flink stijgen, maar dat gebeurt nu niet. Hoe kan dat nou?

1. Bonden kunnen geen loonsverhoging meer afdwingen

‘Gansch het raderwerk staat stil als uw machtigen arm het wil’. Die woorden van socialistisch voorman Pieter Jelles Troelstra in 1903 markeerden de groeiende macht van de vakbeweging. Met stakingen werden loonsverhogingen en verbetering van de arbeidsomstandigheden afgedwongen. Een praktijk die nu ver te zoeken is. De bonden zien het aantal leden gestaag dalen en kunnen steeds moeilijker een vuist maken tegen de werkgevers.

2. Goedkope flexwerkers zetten rem op loonstijging

De voortgaande flexibilisering helpt ook al niet. Werkgevers kiezen gemakkelijker voor een zzp’er. Die zijn nauwelijks georganiseerd en hebben al helemaal weinig macht om over tarieven te onderhandelen. ,,De macht van de factor arbeid is afgenomen’’, constateerde Job Swank directeur bij De Nederlandsche Bank daar al over.

3. Internet laat banen verdwijnen

Een andere bedreiging is de voortgaande automatisering. Bij banken en verzekeraars worden jaarlijks duizenden mensen ontslagen omdat de klant via de app bankiert en winkels leggen in hoog tempo het loodje vanwege de concurrentie met internetwinkels. Ook op administraties maakt automatisering veel banen overbodig. Dat zijn niet bepaald ideale omstandigheden om een flinke loonsverhoging te bepleiten bij de baas.

4. En binnenkort de robot ook

Daar komt een nieuw fenomeen bij, de robotisering. De robot is al jaren een vertrouwd beeld in fabrieken en rukt langzaam maar zeker op in andere sectoren. Hoge loonkosten zullen alleen maar tot snellere automatisering en robotisering werken is de vrees.

Wie bang is zijn baan te verliezen, of dat nou terecht is of niet, zal natuurlijk niet snel om een forse loonsverhoging vragen. Laat staan er de barricaden voor op te gaan. Maar ook in sectoren waar de baanzekerheid groot is stijgen de lonen maar mondjesmaat.

5. Is er wel sprake van krapte?

Dat roept de vraag op of er nog andere verklaringen zijn. Swank vroeg zich bijvoorbeeld af of de werkloosheidscijfers de situatie op de arbeidsmarkt wel goed weergeven. Oftewel is er wel sprake van toenemende krapte op de arbeidsmarkt?

6. Parttimers willen meer uren werken

Wie puur naar de werkloosheidscijfers kijkt kan niet anders concluderen dat de krapte toeneemt. Nog geen zes procent van de beroepsbevolking is werkloos. En dat percentage daalt de komende jaren nog verder. Nu zijn er 2,7 werklozen voor elke vacature. In 2013 waren er nog zeven werklozen voor elke vacature. Nog steeds minder krap dan in 2008, toen er vier werklozen voor drie vacatures waren, maar de trend is onmiskenbaar.

Maar het zijn niet alleen werklozen die naar werk zoeken. Er is een heel leger mensen die wel werk hebben, maar minder uren dan ze zouden willen. Extra werk leidt dus lang niet altijd tot nieuwe banen. De bestaande arbeidskrachten zijn maar wat graag bereid om extra uren te werken. Dat onbenutte arbeidspotentieel is bijna net zo groot als het aantal werklozen.

7. Ook de ontmoedigden melden zich weer

En dan zijn er nog de zogenoemde ontmoedigde werklozen. Die zijn helemaal afgehaakt omdat er toch geen werk te vinden was. En wie niet aangeeft te willen werken telt niet mee als werkloze. Nu er weer banen op de markt komen melden deze ontmoedigden zich ook weer. Al met al blijkt het arbeidsaanbod veel groter te zijn dan uit de werkloosheidscijfers blijkt. En hoe groter het aanbod hoe minder druk er voor de werkgevers is de lonen te verhogen om mensen binnen te halen.

poll

Het is bijna tijd voor het jaarlijkse vakantiegeld. Vind je dat ouderwets?

  • Ja, ik krijg liever elke maand wat meer loon (11%)
  • Ja, met het oog op kerst en andere vakanties krijg ik het liever in december (4%)
  • Nee, het is goed op deze manier (85%)
53642 stemmen