Volledig scherm
Justitie in Zweden heeft het arrestatiebevel tegen Julian Assange ingetrokken. © REUTERS

Julian Assange nog geen vrij man na intrekken arrestatiebevel

Zweedse aanklagers hebben een Europees arrestatiebevel tegen Julian Assange opgeheven. Dat betekent niet dat dat de 45-jarige oprichter van de klokkenluiderssite WikiLeaks nu een vrij man is.

Wat is er gebeurd?

Assange werd ervan beschuldigd in 2010 in Stockholm twee vrouwen te hebben gedwongen tot onbeschermde seks, terwijl de vrouwen zelf herhaaldelijk aandrongen op het gebruik van een condoom. Het werd Assange te heet onder de voeten toen de vrouwen hem aanklaagden wegens mishandeling en aanranding. De geboren Australiër met zijn witte piekhaar vluchtte in Londen de ambassade van Ecuador binnen en vroeg er politiek asiel aan. Assange was bang dat Zweden hem na een eventuele berechting zou uitleveren aan de Verenigde Staten. De Amerikanen kunnen zijn bloed wel drinken, nadat Assanges site honderdduizenden vertrouwelijke militaire en diplomatieke documenten openbaar maakte over de Amerikaanse invasie in Irak en Afghanistan.

Waarom laat Zweden de aanklacht nu vallen?

De Zweedse advocaat van Assange diende onlangs een verzoek in bij de rechtbank in Stockholm om de aanklacht wegens mishandeling en aanranding te laten vallen. Nu zegt ook aanklager Marianne Ny zegt nu dat justitie geen mogelijkheid meer ziet om Assange naar Zweden te halen. Zolang Assange in de ambassade blijft zitten kan het Openbaar Ministerie niet vaststellen of hij schuldig is of niet. Ny beklemtoonde dat de zaak alsnog wordt opgepakt als Assange zich in Zweden vertoont. Formeel verloopt de aanklacht in augustus 2020. Zodra hij hoorde dat Zweden de zaak laat rusten, plaatste Assange een foto van zichzelf op Twitter, waarop hij vrolijk en opgelucht oogt.

Kan Assange nu rustig de ambassade uitwandelen?

Ondanks het besluit kan de Australiër niet rustig de ambassade uitwandelen. Assange was vijf jaar geleden op borgtocht vrijgelaten maar de Britten vinden dat hij de voorwaarden heeft geschonden door daarna de ambassade in te vluchten. Justitie in Londen vaardigde daarom eind juni 2012 een aanhoudingsbevel uit. Assanges advocaat Melinda Taylor zegt nu dat het opheffen van het arrestatiebevel niet meteen betekent dat de WikiLeaks-oprichter de ambassade verlaat. ,,We willen eerst garanties van de Britse autoriteiten dat ze hem ook écht laten lopen'', zegt Taylor tegen persbureau TT. Vorige maand liet het Amerikaanse ministerie van Justitie weten een aanklacht op te stellen tegen Assange. Onduidelijk is hoe het daar mee staat. Zowel de Britse als de Amerikaanse autoriteiten weigeren volgens Taylor 'stelselmatig te bevestigen of te ontkennen' dat er inmiddels een uitleveringsverzoek ligt. 

Heeft Assange geprobeerd om de ambassade te verlaten?

Ja. Vanuit de ambassade maakte Assange zijn zaak in 2014 aanhangig bij de Verenigde Naties, omdat er sprake zou zijn van mensenrechtenschendingen. Hij kan zijn kamer niet uit, heeft nauwelijks frisse lucht en kampt daarom met gezondheidsklachten. Maar wanneer hij de ambassade uit wandelt, wordt hij onmiddellijk gearresteerd door de Londense politie die hem vanwege het Europese arrestatiebevel direct zou uitleveren aan Zweden. De VN-werkgroep die de zaak onderzocht, gaf Assange gelijk en oordeelde dat de oprichter van WikiLeaks zijn vrijheid moet terugkrijgen. Ook heeft hij recht op een schadevergoeding voor de tijd dat hij de ambassade niet uit kan.

Hoe brengt Assange zijn tijd door?

Assange slijt zijn dagen achter zijn computer. De hacker kan in de ambassade douchen en hij heeft een eigen keukentje waar hij maaltijden opwarmt. Een blauw licht op de vloer weerkaatst tegen het plafond. Zo lijkt het of Assange een blauwe hemel boven zijn hoofd heeft. Verder heeft hij uv-licht dat als zon moet dienen. Assange probeert fit te blijven door elke dag een paar kilometer te joggen op een loopband. Na bijna zes jaar komen de muren op hem af, zei hij eerder al. ,,Ik zit in eenzame opsluiting. Al is het beter dan een gevangenis.''

De ambassade beslaat slechts één verdieping in het bakstenen gebouw. De lift is gemeenschappelijk en wordt daarmee beschouwd als Brits grondgebied. Assange kan dus met geen mogelijkheid van de etage af. Enkele keren verscheen hij kort op het krappe balkon van de ambassade om een toespraak te houden. Terwijl de camera's draaiden beklaagde de internetondernemer zich over de 'heksenjacht' tegen zijn klokkenluiderssite. Drie jaar lang stonden dag en nacht agenten voor de ambassade om te voorkomen dat Assange zou ontsnappen. Dat heeft de Britse belastingbetaler 15,6 miljoen euro gekost, aldus Schotland Yard. De agenten zijn uiteindelijk weggehaald 'om zinvoller werk te gaan doen.'

Wat doet Assange als hij uiteindelijk toch naar buiten kan?

Verwacht wordt dat hij dan eerst om medische hulp vraagt en zijn paspoort terugeist. Hij zou de rest van zijn leven kunnen slijten in Ecuador. Assange heeft nu ook laten weten dat hij politiek asiel wil aanvragen in Frankrijk, al is nog onduidelijk waarom hij voor dat land kiest.