Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Stine Jensen, schrijfster van het boek Alles wat ik voel. © Shody Careman

Maar hoe voel je je nou écht?

KINDEREMOTIESEen kind kan verdrinken in zijn woede, schaamte, verliefdheid of teleurstelling. In ‘Alles wat ik voel’ laat filosoof Stine Jensen zien wat achter een opborrelende emotie nog meer kan schuilgaan. En wat de functie ervan is.

En, hoe gaat het met je?

,,Ik voel me vandaag trots, omdat ik mijn nieuwe kinderboek straks voor het eerst te zien krijg. In Alles wat ik voel schrijf ik ook over trots, de emotie waarbij je gloeit en je borst bijna opzwelt. Dat gevoel dat je iets goeds hebt gedaan. Het is een besef van eigen kunnen. Het is ook een politieke emotie geworden: sommige lijsttrekkers vinden dat we met z’n allen trots op Nederland moeten zijn. Net zoals boosheid nu is gepolitiseerd – denk aan de boze witte man.”

Dit emotieboek is voor kinderen vanaf 10 jaar. Waarom heb je het willen schrijven?

Quote

Laatst vroeg ik mijn dochter welk cijfer ze haar leven gaf. ‘Een 9’, zei ze. ‘Het zou een 10 zijn als ik soms niet zo boos was’

Stine Jensen

,,Ik was met mijn dochter naar de film Binnenstebuiten. Die gaat over een meisje dat moet verhuizen en daarbij door vijf emoties heen gaat. Ze is blij, boos, bang en bedroefd, maar voelt ook walging. Elk van die gevoelens krijgt een personage in de film. Mijn dochter van 7 jaar was onder de indruk, ze huilde tranen met tuiten. Vooral verdriet vond ze zo’n mooi personage. ‘Maar waarom is ie blauw en draagt ie een bril?’, vroeg ze. Misschien omdat verdriet serieus is en hij de blues heeft, dacht ik.

Het zette me aan het denken. Hoeveel emoties zijn er eigenlijk, en welke kenmerken horen daarbij? En met welke heeft mijn dochter al kennisgemaakt? Met dit handboek hoop ik kinderen inzicht te geven in hun vaak complexe gevoelens.

Ook stel ik ze vragen in de verschillende hoofdstukken. Wat gebeurt er met je als je je verveelt? Is het altijd erg om boos te zijn? Hoe kun je ervoor zorgen dat je kalm wordt? In welke situaties voel jij je verlegen? Door hier met hun ouders over te praten, kunnen ze de gelaagdheid van emotie onderzoeken.”

Heeft deze leeftijdsgroep een handleiding nodig voor haar emoties?

,,In ons leven worden we zo getraind dat we onze gevoelens niet meer eerlijk uiten en zelfs onderdrukken. Aan de ene kant is dat normaal; als je altijd zegt wat je denkt, raak je je vrienden kwijt. Maar het is jammer als je gevoelens wegstopt omdat je geleerd hebt dat ze ‘fout’ zijn.''

,,Er zou meer ruimte moeten zijn voor een open gesprek over emoties als boosheid, jaloezie of afkeer, waar je je doorgaans voor schaamt. Zo zie ik dat mijn dochter worstelt met haar woede-explosies. Laatst vroeg ik haar welk cijfer ze haar leven gaf. ‘Een 9,’ zei ze, ‘maar het zou een 10 zijn als ik soms niet zo boos was’. In mijn boek wil ik laten zien dat je alles wat je voelt mág voelen. En dat zoiets als boosheid ook een functie heeft.”

Welke functie heeft zo’n ‘negatieve’ emotie?

,,Boosheid is een energie, een kracht die jou laat ervaren wie je bent of dat jou onrecht is aangedaan. Zo zorgt walging ervoor dat je iets moreel afwijst of uit de buurt blijft van ongezonde zaken. Zelfs jaloezie kan een functie hebben. Als jij iets wilt dat de ander ook heeft, kan het je aan het werk zetten, je tot handelen drijven om hetzelfde te bereiken.”

Laat je ook zien dat positieve emoties negatief kunnen uitpakken?

,,Trots is iets moois, maar het kan er ook toe leiden dat je te veel gericht raakt op je eigen prestaties. En ‘hoop doet leven’ is een bekende uitdrukking. Maar wie altijd blijft hopen, verliest de realiteit uit het oog, die kan het hier en nu niet accepteren.”

Kortom, gevoelsleven is niet in te delen in louter smileys en frownies.

,,Nee, het is geen kwestie van goed en fout, leuk en niet-leuk. Gevoelens kunnen ingewikkeld zijn, er kan van alles achter zitten. Daarom maak ik onderscheid tussen emoties, die spontaan en onmiddellijk opborrelen, en gevoelens, die langer aanhouden en waarover je nadenkt. ‘Krijg toch allemaal de klere’, zingt Ciske de Rat. En daarna: ‘Ik voel me zo verdomd alleen’. Achter zijn boosheid zitten gevoelens van eenzaamheid en verdriet. Met mijn boek wil ik kinderen helpen dat verschil te zien en stil te staan bij hoe ze zich écht voelen.” 

Lees hieronder verder

Volledig scherm
Stine Jensen met haar boek Alles wat ik voel. © Shody Careman

Hoe ga jij ermee om als je dochter woede-explosies heeft?

,,Het gebeurt bijvoorbeeld als ze piano moet oefenen. Soms reageer ik door streng te zijn: ‘Je gaat nu tien minuten spelen!’ Soms pak ik haar vast om haar een fysieke grens te geven. Soms laat ik haar uitrazen of leid ik haar af door haar aan het lachen te maken. Ik ben ook met haar naar kinder­yoga gegaan, een vitale, expressieve vorm waarin ze haar energie kwijt kan. Je ziet: als moderne opvoeder word ik behoorlijk heen en weer geslingerd tussen allerlei opvoedtheorieën. Wat ik niet probeer, is de boosheid de kop indrukken. Ik geef die even ruim baan. Zodat ze ziet: het gaat weer voorbij.”

Vind je het zelf gemakkelijk om je emoties te uiten? 

,,Nee, maar ik kan er wel over schrijven, dat scheelt. Als ik schrijf, heb ik de nuance beter te pakken. En er is geen gesprekspartner die ervoor zorgt dat ik bagatelliseer wat ik werkelijk voel. Verder helpt yoga mij om me bewust te worden van mijn emoties en de gevoelens die erachter zitten. Ik wil in contact komen met mijn gevoel, maar in het dagelijkse handelen doe ik ook mijn best om mijn emoties niet al te leidend te laten zijn. Om bij een e-mail die irritatie oproept niet direct in de pen te klimmen en zo de boel te verergeren. Maar dat is nog een hele klus.”

Je bent geboren in een Deens gezin. Zie je verschillen in gevoelscultuur?

Quote

Hoe noordelijker je komt, hoe meer we over gevoelens zwijgen

Stine Jensen

,,Hoe noordelijker je komt, hoe meer we over gevoelens zwijgen. In Spanje is woede veel meer geaccepteerd, het vindt zelfs een uitweg in de flamenco. Nog zuidelijker is jaloezie een teken van liefde in plaats van een gebrek aan zelfvertrouwen, zoals wij het bestempelen. Al te explosieve gevoelens, daar houden wij niet zo van.''  

,,Al helemaal niet in Scandinavië, waar een zekere mate van middelmatigheid hoog in het vaandel staat. In Zweden hebben ze daar zelfs een speciaal woord voor: lagom. Portugal heeft saudade: melancholie, maar dan positief. Niet jammeren over het verleden of het gemis, maar dat omarmen. Zoete melancholie, zouden wij zeggen. Al is de Nederlandse cultuur niet zo sterk ontwikkeld als het gaat om melancholie. Die is meer van ‘niet janken, maar aanpakken’. Verlegenheid is ook geen typisch Nederlandse emotie. Op een ongevraagde recensie over je kleding of gewicht hoef je nooit lang te wachten.” 

Alles wat ik voel van Stine Jensen is verschenen bij uitgeverij Kluitman en kost 18,99 euro.

Exclusief

Het beste van het AD