Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Andrew Dasselaar verloor ruim 70 kilo. Niet met een dieet, maar door nare emoties toe te laten. © Pim Ras

70 kilo lichter in elf maanden

pure wilskrachtZonder dieet, pillen of een operatie, maar puur door (ook nare) emoties toe te laten, kreeg Andrew Dasselaar weer een gezond gewicht.

Quote

Jaren lang heb ik nare gevoelens verward met honger

Andrew Dasselaar
Volledig scherm
Andrew Dasselaar, voordat hij gewicht ging verliezen. © Richel Bernsen

Vlucht EK148 naar Dubai. De Emirates grondstewardess heeft me zojuist laten inchecken met 5 kilo te veel bagage, bovenop de toch al royale limiet van 30 kilo. Misschien vanwege de foto in mijn paspoort. Toen die werd gemaakt, in maart 2013, woog ik nog zo'n 140 kilo. Twee maanden daarvoor was dat zelfs bijna 154. Vandaag tikt de weegschaal iets meer dan 81 kilo aan.

Nee, geen operatie. Ook geen pillen. Zelfs geen diëtist. Mijn vrienden, die me ruim 70 kilo zagen afvallen in iets meer dan elf maanden, wilden weten hoe ik het deed. Standaard volgden dan acht woorden: minder eten, meer groente en fruit, veel bewegen. Alleen was het maar de halve waarheid. Mijn echte dieet bestond uit slechts twee woorden: pijn accepteren.

Die les probeer ik ook vandaag in praktijk te brengen. Ik hou niet zo van vliegen, of beter gezegd: niet zo van gevlogen worden. Slechts een keer ben ik niet bang geweest in een vliegtuig. Dat was toen ik zelf aan de stuurknuppel zat, tijdens een vliegles in Nieuw-Zeeland, waar de reis vandaag ook naar toegaat. We kwamen in turbulentie terecht. Gewoon niet tegenstribbelen, vertelde de instructeur me. Hoe krampachtiger je de stuurknuppel vastpakt, hoe harder het toestel gaat bokken. Loslaten werkte. Soepel vloog ik de kleine Piper Tomahawk over de Marlborough Sounds.

Natuurlijk weten de piloten van deze enorme A380 beter dan ik hoe je met slecht weer moet omgaan. Ik ben ook niet bang omdat ik ze niet vertrouw, ik ben bang omdat ik geen controle heb. Zij hebben het roer in handen, ik niet. En turbulentie herinnert me daaraan.

Vroeger meed ik dingen waarvoor ik bang was. Tegenwoordig probeer ik juist zoveel mogelijk dingen te doen die ik eerder niet aandurfde. Zoals naar Nieuw-Zeeland gaan om een oude droom te realiseren.

Quote

Dan voel ik even niets meer. De voorbode van de ergste paniekaanval

Volledig scherm
© Pim Ras

Bezweet voorhoofd
Ook mijn afvallen begon dankzij angst. Om precies te zijn: met een paniekaanval. Ik weet de tijd en de plaats nog exact. Om 17.06, op donderdag 6 december 2012, in mijn werkkamer in Amsterdam. Van de ene op de andere seconde verandert mijn bestaan vol werk en koffie in een universum van radeloosheid.

Zweet op mijn voorhoofd en in mijn nek. Een hartslag van rond de 140. En angst, heel veel angst. Ooit verongelukte ik bijna met mijn huurauto, toen ik van een berg af reed in de Verenigde Staten. Toen was ik een paar seconden doodsbang. Nu voel ik me net zo, alleen zit ik gewoon achter mijn bureau, en houdt het gevoel bijna een dag aan.

Angst zonder direct aanwijsbare aanleiding: het is typisch voor een paniekaanval. Ik ken de symptomen dankzij de blauwe maandag dat ik psychologie studeerde, en vanwege mijn beroep, wetenschapsjournalist. Maar ik wil het niet weten. Emoties, zeker de vervelende, probeer ik te onderdrukken. Weg te duwen. De afgelopen jaren vooral door heel hard te werken en veel te eten.

Mensen die paniekaanvallen hebben, beschrijven vaak dat ze lijden onder een van twee angsten. De eerste is de angst voor de dood. In deze groep vind je de mensen die zich bij de spoedeisende hulp melden in de overtuiging dat ze een hartaanval hebben. Ik ben niet bang om te sterven. Er is niets om bang voor te zijn. Zoals de filosoof Epicurus zei: Als ik er ben, is de dood er niet - als de dood er is, ben ik er niet.

Nee, mijn angst zit achter deurtje nummer twee. De angst om mijn verstand te verliezen. Gek te worden. Er nog wel te zijn, maar tegelijkertijd niet. Niet de dood van het lichaam, maar de dood van het 'ik', daarvoor ben ik bang. Dus wat doe ik, tijdens deze paniekaanval? Wat ik altijd doe: zo snel mogelijk proberen de controle terug te krijgen. Ik bel een bevriende arts, die me hopelijk kan geruststellen. Ik omschrijf kort mijn symptomen, want dit heb ik nog nooit meegemaakt. ,,Ben ik gek geworden?'' vraag ik haar. Het antwoord is to the point en empathisch tegelijk. ,,Als dat zo was, had je die vraag niet gesteld."

De volgende dag verklaart de huisarts dat ik overwerkt ben. Niet gek na tien jaar met 80-urige werkweken. Rust nemen moet ik. Herman Finkers noemde een show ooit Kalm aan en rap een beetje; ik vat het niet op als een grap, maar als een instructie. Ik dwing mezelf ontspannende dingen te doen, wat in mijn geval neerkomt op veel eten. Ik was al dik, maar in zes weken kom ik nog eens 7 kilo aan. Ik bereik mijn hoogste gewicht ooit: 153,7 kilo. Maar eten helpt niet meer. De paniekaanvallen worden alleen maar intenser.

Op een dag eet ik een kilo lasagne in wat niet meer dan een kwartier kan zijn geweest. Toch ben ik nog onrustig. Het heeft niet gewerkt.

Dan voel ik heel even niets meer. De voorbode van de ergste paniekaanval tot dusver. Net zoals de zee zich bij een tsunami terugtrekt voordat een vloedgolf van water alles platwalst, zo is er vlak voor een paniekaanval alleen een leegte die erom schreeuwt opgevuld te worden. Totdat de angst komt, en ik weer wens dat ik niets voel.

Mijn hart bonst zo hard dat ik denk dat ik erin blijf, maar de angst om gek te worden overschreeuwt alles. Dan krijg ik een opwelling. Als de angst alleen maar erger wordt als ik mezelf verdoof met voedsel, misschien moet ik dan juist het tegenovergestelde doen. Misschien moet ik loslaten, ophouden met proberen te controleren hoe ik me voel.

De angst spoelt over me heen. Tot mijn verbazing verdrink ik niet. De golven worden lager en lager, en uiteindelijk kalmeert de zee. Nu ik eindelijk luister naar mijn emoties, stopt mijn hoofd met schreeuwen. Het is een les die ik in de maanden daarna tientallen keren zal vergeten en weer zal herontdekken. Maar het gewichtsverlies zal de volgende dag beginnen.

Het is alsof ik eindelijk iets heb begrepen dat achteraf zo voor de hand ligt: dat emoties geen kwaad kunnen. Dat ze geen macht hebben. Dat nare gevoelens net zoiets zijn als turbulentie in een vliegtuig: je weet niet wanneer het komt, leuk is het niet, maar het gaat altijd vanzelf voorbij. En het belangrijkste: hoe meer je tegenstribbelt, hoe meer last je ervan hebt.

Volledig scherm
© Pim Ras
Quote

Ik ben zo snel gewicht kwijtgeraakt dat mijn huisarts vreest voor ondervoeding

Operatie Walrus
Er is genoeg gelegenheid om te oefenen. Vaak voel ik me eenzaam. Mijn vriendenkring kent me vooral als iemand die altijd werkt, en aan een relatie heb ik me al elf jaar niet gewaagd. Jarenlang was eten mijn substituut voor gezelschap en intimiteit. Vriendschap vond ik achter de koelkastdeur.

Nu ik mijn eenzaamheid en andere onplezierige emoties niet langer wegeet, is er onmiddellijk resultaat: week na week verlies ik anderhalve kilo.

Tegen vrienden noem ik mijn afvalpoging laconiek Operatie Walrus, maar er is een prijs. Ik moet een andere manier vinden om met mijn emoties om te gaan. Zo kom ik terecht bij een psycholoog die me aan het werk zet. Ze laat me situaties waarin ik me onprettig voel, achteraf analyseren op papier. Waar was ik bang voor? Wat dacht ik dat er zou gebeuren, en wat gebeurde er echt? Hoe vaak had mijn angst het bij het juiste eind?

Het kost me uren per dag, maar de conclusie is duidelijk. Mijn trouwe metgezel angst blijkt een onbetrouwbare adviseur. De paniekaanvallen verminderen. Na tien sessies zitten de gesprekken erop. Tijd om ook deze zijwieltjes los te laten.

Een half jaar later is er nog meer goed nieuws. Ik ben zo snel gewicht kwijtgeraakt dat mijn huisarts vreest voor ondervoeding. Maar bloedonderzoek wijst het tegenovergestelde uit. Jarenlang had ik een tekort aan vitamine D, nu niet meer.

En dan duikt mijn gewicht onder de 100 kilo. Ik begin te hopen dat ik misschien van mijn slaapapneu af kan komen. De afgelopen jaren heb ik geslapen met een masker dat mijn luchtweg met overdruk openhoudt. Zonder dat masker stopt mijn ademhaling 84 keer per uur, bijna 700 keer per nacht. Of liever: stopte. Dat masker kan voortaan af. Als ik in nog geen jaar ruim 70 kilo ben afgevallen, verklaar ik Operatie Walrus voltooid.

Wat nu? Het behaalde resultaat vasthouden is het lastigste, weet ik na decennia gejojo. Ik maak mediteren een vast onderdeel van mijn dag, om me bewust te worden van automatismen in mijn gedrag. Jaren heb ik nare gevoelens verward met honger en pakte ik zonder erbij na te denken wat te eten.

Ik ga ook hardlopen, en blijk het leuk te vinden. Kort daarna zit ik bij een sportdiëtist voor een probleem dat ik nooit had verwacht: ik eet inmiddels zo gezond en beweeg zo veel dat ik ondanks borden vol groente te weinig calorieën binnenkrijg. Bij al die groente en magere kip kan ik best een handje cashewnoten meewokken, blijkt.

En dan is er nog mijn carrière. Dat ik niet mijn oude leven als journalist met 80-urige werkweken kan oppakken, is duidelijk. Gelukkig heeft een decennium aan structureel overwerken een groot voordeel: ik heb het spaargeld om me op iets anders te kunnen oriënteren zonder gelijk in de financiële stress te schieten.

Daarom zit ik vandaag in het vliegtuig. Ik ben eerder in Nieuw-Zeeland geweest en toen vond ik het er fantastisch. Bovendien wacht een goed aangeschreven opleiding tot docent Engels. Lesgeven vind ik leuk - van 2005 tot 2009 doceerde ik journalistiek aan twee universiteiten - maar dat is niet de echte reden. Na zeven boeken in het Nederlands wil ik het boek over mijn gewichtsverlies in het Engels schrijven. De opleiding is een snelle manier om mijn taalvaardigheid op te krikken.

Of het lukt om op de Engelstalige schrijversmarkt binnen te breken? Geen idee. Maar dat vind ik niet langer een reden om het niet te proberen. Bovendien is het van later zorg. Eerst een vliegreis van meer dan een dag.

Boven Irak gebeurt waar ik aan het begin van de vlucht al bang voor was: turbulentie. En ik ben net zo angstig als vroeger. Ik begin om me heen te kijken, eerst zoekend naar geruststelling, dan naar afleiding. Onderdrukking.

Totdat ik besef dat ik opnieuw controle probeer te krijgen over iets waar ik geen invloed op heb. Net als bij de paniekaanvallen. En ik hou op te proberen mijn angst te beheersen. Het vliegtuig trilt nog net zo hard, maar ik merk opeens dat ik glimlach. Leren loslaten. Met die lessen zal ik vast de rest van mijn leven bezig zijn.

Het boek Let go van Andrew Dasselaar kost €16,95 en is te koop in elke boekhandel (€14,95 via 1boek.nl). Het ebook is verkrijgbaar op Amazon.nl voor €8.