Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Smartphones boven de 250 euro leveren vanaf 1 mei een BKR-registratie op als ze met een abonnement worden verkocht.
Volledig scherm
Smartphones boven de 250 euro leveren vanaf 1 mei een BKR-registratie op als ze met een abonnement worden verkocht. © REUTERS

Dure smartphone? Volgende week BKR-registratie

ConsumentJarenlang verleidden providers Nederlanders met 'gratis' mobieltjes bij hun abonnementen. Vanaf maandag is dat verleden tijd en levert een bundel met smartphone boven de 250 euro zelfs een BKR-registratie op.

Vooral jongeren nemen bij hun abonnement meteen een smartphone.
Volledig scherm
Vooral jongeren nemen bij hun abonnement meteen een smartphone. © Dreamstime
Quote

De telefoonnota heeft een signaalfunctie is vaak één van de eerste rekeningen die bij schulden niet wordt betaald.

Joke de Kock, NVVK

Aan het zoeken naar een bundel met de nieuwe Samsung Galaxy S8 of de iPhone 7? Wie dit weekend bestelt, houdt het Bureau Krediet Registratie in Tiel buiten de deur. Komende maandag 1 mei verandert dat en zijn providers verplicht alle telefoons boven de 250 euro aan te melden.

De gevolgen kunnen aanzienlijk zijn: 15 euro per maand betalen voor een smartphone betekent ruim 4.000 euro minder lenen voor een huis, blijkt uit nieuwe berekeningen van De Hypotheekshop (bij een jaarinkomen van 25.000 euro). Bij 30 euro daalt de leencapaciteit met het dubbele.  

Schuldhulpinstanties zijn content, want dure mobieltjes vormen een voorname risicofactor voor het ontstaan van probleemschulden, zeker bij jongeren. ,,Bij betalingsproblemen is de telefoonrekening vaak de eerste die niet voldaan wordt," weet Joke de Kock, voorzitter van de NVVK, de brancheclub van schuldhulpverleners. ,,Die telefoonnota heeft een belangrijke signaalfunctie."

Wél vindt ze de grens van 250 euro - dat bedrag is afkomstig uit de EU Richtlijn Consumentenkrediet - laag. ,,Dat bedrag had wat ons betreft best hoger gemogen."  

De verplichte BKR-registratie is het gevolg van twee veelbesproken uitspraken van de Hoge Raad. De hoogste rechter bepaalde op 13 juni 2014 dat een mobiel abonnement inclusief toestel gezien dient te worden als 'verkoop op afbetaling'. Een lening dus. Anderhalf jaar verduidelijkte de Raad dat oordeel nog eens.

Inkomenscheck
De uitspraken betekenen dat de veel strengere Wet op het financieel toezicht (Wft) geldt bij het aanbieden van duurdere smartphones. Toestel-koop en bellen/surfen moeten apart vermeld worden. Bij reclames is er voortaan het opgeheven vingertje 'geld lenen kost geld'.  

De providers poogden met een stevige lobby onder de regulering uit te komen, maar kregen vorig jaar van minister Dijsselbloem (Financiën) nul op het rekest. En dus gelden sinds januari nieuwe regels, die door de Autoriteit Financiële Markten (AFM) gecontroleerd worden.

Verder lezen na de foto

Een nieuwe iPhone kost nieuw circa 800 euro en levert icm met een abonnement voortaan een BKR-registratie op. Is de iPhone duurder dan 1.000 euro dan moet de eigenaar via een bankafschrift of loonstrookje ook nog aantonen genoeg inkomen binnen te krijgen om het toestel te veroorloven.
Volledig scherm
Een nieuwe iPhone kost nieuw circa 800 euro en levert icm met een abonnement voortaan een BKR-registratie op. Is de iPhone duurder dan 1.000 euro dan moet de eigenaar via een bankafschrift of loonstrookje ook nog aantonen genoeg inkomen binnen te krijgen om het toestel te veroorloven. © AD/Robin Utrecht
Quote

Komende BKR-registratie gaat zeker effect hebben. Vooral jongeren hebben er last van en zullen vaker voor een simonly-bundel gaan.

Tim Wijkman, Telecompaper
Vooral jongeren kopen vaak een smartphone bij een nieuw abonnement
Volledig scherm
Vooral jongeren kopen vaak een smartphone bij een nieuw abonnement © AFM
De populariteit van simonly-bundels zonder toestel stijgt al enkele jaren.
Volledig scherm
De populariteit van simonly-bundels zonder toestel stijgt al enkele jaren. © Bellen.com

Vanaf mei gaat ook de verplichte BKR-registratie in. KPN cs dienen dan middels een inkomenscheck te controleren of een klant die databundel met spiksplinter nieuwe iPhone wel kan betalen. In praktijk valt dit leed te overzien, want pas bij een toestellen duurder dan €1000 moet een loonstrookje of bankafschrift worden getoond.

Vraag is hoe consumenten reageren. Gaan ze abonnementen met minder dure smartphones kiezen? Bestellen ze vaker een sim only abonnement?

Negatief sentiment
Providers weigeren te speculeren. ,,Het is afwachten, we bezitten geen glazen bol", laten KPN, Tele2, T-Mobile en Vodafone desgevraagd aan deze krant weten. Ze doen ineens opvallend luchtig over het eerder zo gevreesde toezicht komen. ,,Die inkomenscheck is in praktijk in seconden gepiept," klinkt het.  

De terughoudendheid is begrijpelijk, stelt Tim Wijkman, analist bij onderzoeksbureau Telecompaper. ,,Bij een deel van de consumenten roept BKR registratie een angstreactie op, providers willen geen negatief sentiment creëren."

Toch zijn er wel degelijk aanwijzingen dat de gevolgen aanzienlijk zijn. Zo valt de aanwas van nieuwe klanten bij Tele2 sinds kort tegen. Dat komt deels door ,,strengere eisen van de overheid",  meldt de prijsvechter die juist zoveel mogelijk smartphones bij zijn bundels probeert te slijten.  

Grootste telecomvergelijker Bellen.com ziet al langer dat sim only-abonnementen zonder toestel populairder worden. Klikte 60 procent van de Bellen.com-bezoekers in 2014 op pakketten met toestel, inmiddels zoekt een meerderheid op sim only-bundels. De eerste drie maanden van 2017 betreft het zes tot zeven op iedere tien bezoekers. ,,Wij verwachten dat de groei van sim only doorzet," zegt directeur en eigenaar Ben Woldring.  

Goedkopere telefoon
Telecompaper constateert dezelfde trend. In een afgelopen maart verrichte peiling zegt 18 procent van de twintigers zijn toestel voortaan ineens te zullen betalen. 16 procent van de twintigers kiest een goedkopere telefoon. Bij dertigers is ongeveer hetzelfde effect waarneembaar.

Verder lezen na de foto

Volledig scherm
© Hollandse Hoogte
Quote

Providers moeten consumenten goed voorlichten over de consequenties van kopen op afbetaling

Martin Hagedoorn, De Hypotheekshop
De providers probeerden onder de nieuwe regels uit te komen en stelden een telecomcode voor. Minister Dijsselbloem zag echter niets in zelfregulering en zette daar vorig jaar april een streep door.
Volledig scherm
De providers probeerden onder de nieuwe regels uit te komen en stelden een telecomcode voor. Minister Dijsselbloem zag echter niets in zelfregulering en zette daar vorig jaar april een streep door. © EPA

BKR klaar voor registratiestroom

Het Bureau Krediet Registratie (BKR) zegt klaar te zijn voor de hausse aan nieuwe inschrijvingen. ,,Circa 10 miljoen Nederlanders staan al bij ons geregistreerd, dagelijks verrichten wij 200.000 toetsingen per dag,” vertelt Robert Dörr, beleidsmedewerker. Hoeveel registraties er bijkomen dit jaar, durft hij niet te zeggen. ,,Het betreft enkel de nieuwe abonnementen, onduidelijk is verder of mensen vaker een sim only-bundel gaan kopen.” Pas op 1 mei 2019 zullen alle smartphones op afbetaling in het BKR geregistreerd staan. Dan lopen ook de laatste tweejaar-bundels die klanten deze week nog sluiten af.. Het BKR bevat daarnaast hypotheken, aankopen of afbetaling, kredieten bij webwinkels als Wehkamp, privé autoleasing en credit cards waar het bestede bedrag in termijnen wordt terugbetaald. Niet geregistreerd blijven (voorlopig) studieschulden en verplichte maandelijkse alimentatie. Sinds afgelopen december levert ook rood staan van minimaal 250 euro al een registratie op.

,,Al met al gaat de BKR-registratie zeker effect hebben, hoewel minder groot dan wij begin dit jaar vermoedden. Veel mensen halen hun schouders er over op, zeker als zij geen probleem met hun financiën kennen."  

Jongeren
Expert Wijkman stelt dat vooral mensen met lage(re) inkomens worden geraakt. ,,Denk aan studenten en jongeren, die weinig te besteden hebben. Doordat er een echte inkomenstoets is wordt het voor hen lastig de nieuwste smartphone te kopen.

Dat blijkt ook uit cijfers van waakhond AFM: liefst 85 procent van de jongeren tot 24 jaar koopt een telefoon bij de mobiele bundel.  Van de groep 25 tot 35 jarigen is dat zes op de tien mensen. Daarna daalt het percentage snel. Bij de 45-plussers koopt tweederde zélf een smartphone.  

Providers dienen op de veranderingen in te spelen. Volgens Telecompaper is er wel degelijk enige speelruimte en blijven toestelsubsidies niet geheel uitgesloten. ,,Telecombedrijven hoeven geen inzicht in hun abonnementsprijzen te geven, de exacte prijs voor een gigabyte of belminuut is onduidelijk is. Zo blijft er een marge om te schuiven."

Wijkman wijst op Tele2. ,,Zij bieden een abonnement met iPhone aan voor onder de kostprijs. Maar aangezien het sim only deel los hetzelfde kost, is dat toegestaan."  

Ook de AFM heeft geen volledig inzicht. ,,Hoewel zij providers heeft verordonneerd uit het grijze gebied te blijven, zullen ze alleen ingrijpen als iets evident stinkt." zegt een bron. Deze ingewijde noemt Vodafone die eerder dit jaar plots een van zijn abonnementen fors verhoogd en tegelijk de toestelprijs verlaagde. ,,Kijk, dát mag dus niet."  

Plussen
Wijkman van Telecompaper vindt de BKR-registratie zelf geen slechte zaak. ,,Het is goed dat consumenten beschermd worden tegen te hoge maandlasten." Daar komt bij dat providers consumenten jarenlang te veel lieten betalen als een abonnement met toestel na twee jaar afliep. ,,Terwijl het toesteldeel in feite al lang was afbetaald, bleven ze dan 40 tot 50 euro incasseren. Die praktijken zijn gelukkig voorbij."  

De BKR-registratie heeft bovendien ook plussen, zegt Joke de Kock van de NVVK. ,,Het kan als aanbeveling werken. Als je een hypotheek aanvraagt en de bank ziet dat je al jaren netjes betaald, is dat een positief vinkje."  

De Hypotheekshop hoopt dat telefoonproviders hun verantwoordelijkheid nemen en consumenten goed voorlichten. ,,De consequenties van kopen op afbetaling moet voor mensen duidelijk zijn," meent Martin Hagedoorn van De Hypotheekshop. ,,We  rekenen er op dat providers die plicht niet licht opvatten."

Telecommarkt was lange tijd Wilde westen

Een telefoonwinkel. Tien jaar geleden was de concurrentie op de telecommarkt enorm.
Volledig scherm
Een telefoonwinkel. Tien jaar geleden was de concurrentie op de telecommarkt enorm. © anp

Spelcomputers, koffiezetapparaten, koelkasten. Lange tijd stuntten providers met kado's bij hun belabonnementen. Mobieltjes werden voor onder de kostprijs aangeboden om klanten te winnen. Reden voor alle gulheid was de hevige concurrentie op de Nederlandse telecommarkt: met KPN, Vodafone, Dutchtone (later Orange), Ben en Telfort waren er rond de eeuwwisseling vijf providers met een eigen netwerk. Nu de meesten verlies draaiden, bleven er uiteindelijk drie over. KPN kocht Telfort, Deutsche Telekom (T-Mobile) nam Ben en Orange over.

Met de consolidering was het ook gedaan met het gestunt. KPN besloot in 2006 de toestelsubsidies af te bouwen. ,,De markt is volwassen geworden, de subsidies zijn niet langer nodig," stelde het telecombedrijf. Een jaar later zette T-Mobile het mes in alle kado's. Desondanks adverteerden de operators nog geruime tijd met 'gratis' telefoons, die vaak toch al niet gratis bleken omdat klanten die hun bundel na de looptijd niet vernieuwden gewoon de volle mep bleven doorbetalen. Toen met de iPhone vanaf 2008 smartphones doorbraken moest steeds vaker bijbetaald worden bij dure modellen. Uiteindelijk is de uitspraak van de Hoge Raad de definitieve genadeklap voor de 'gratis mobiel' en het Nederlandse Wilde Westen op de telecommarkt. Die wordt voortaan streng gereguleerd.      

Exclusief

Het beste van het AD