Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.



'Klimaat is geen onderwerp om te negeren'

VideoDe tijd dat het enige groene aan defensie het uniform was, is voorbij. Nederlands hoogste militair Tom Middendorp ziet klimaatverandering als een belangrijke oorzaak van oorlog, voedingsbodem van terrorisme en aanstichter van migratiestromen. De commandant der strijdkrachten maakt zo korte metten met het idee dat bezorgdheid om het klimaat een linkse hobby is. ,,Trump moet dat ook horen. Dit is geen onderwerp wat je kunt negeren."

Quote

De conflicten waar we bij betrokken zijn geweest, dwingen ons om te kijken naar de oorzaken

Tom Middendorp

Toen generaal Tom Middendorp in 2007 in Afghanistan was, werd er hard gevochten om Chora. ,,We hebben de strijd gewonnen", klinkt het niet zonder trots, ,,maar daarmee was het probleem niet opgelost." Dat probleem bleek het schaarse water. Pas toen de Nederlandse militairen afspraken maakten met de bevolking over de verdeling van water over de regio, keerde de rust weder. De voedingsbodem voor de onvrede, waar de Taliban handig op inspeelde, was weg.

Het zette Middendorp aan het denken. ,,Als je van tevoren weet dat water een grote rol speelt in de dynamiek tussen dorpen, dan kun je daar gericht aandacht aan besteden. De conflicten waar we bij betrokken zijn geweest, dwingen ons om te kijken naar de oorzaken."

Legergroen
En een belangrijke oorzaak blijkt klimaatverandering. Op een conferentie over klimaatverandering in het Haagse Vredespaleis schudt Middendorp de voorbeelden zo uit de mouw van zijn legergroene uniform. De Arabische lente begon nadat mensen in Caïro en Tunis de straat op gingen omdat de prijs van brood te hoog was.

Graanoogsten waren in andere landen mislukt door bosbranden en overstromingen die op hun beurt weer werden veroorzaakt klimaatverandering. En bij de oorlog in Syrië denken we aan president Assad, vaatbommen, rebellengroepen en terreurgroep IS, maar niet aan de opwarming van de aarde. Maar dat is wél de bron van de desastreuze burgeroorlog die nu al vijf jaar duurt. Na jaren van extreme droogte mislukten oogsten.

Quote

Je ziet dat terroristen zich daar gaan vestigen; die maken gebruik van de onvrede de bevolking

Tom Middendorp
Volledig scherm
© ANP

Conflict
,,Veel boeren verhuisden met hun familie naar steden en kwamen terecht in de arme buitenwijken. Daar is het conflict begonnen", weet Middendorp. ,,Ik zeg niet dat er een 1 op 1 oorzaak is, maar uit veel studies blijkt klimaatverandering er wel aan heeft bijgedragen."

Middendorp hield twee weken geleden in Canada voor het eerst een betoog over klimaatverandering. Middendorp werd er ook gevraagd naar zijn mening over de uitspraken van toekomstig president Donald Trump, die tijdens zijn campagne verkondigde dat hij niet geloofde dat klimaatverandering echt is. Als militair wilde hij geen uitspraken doen over de toekomstige Amerikaanse president.

Veiligheid
,,Maar zonder klimaatveiligheid kan er geen veiligheid zijn. Trump moet dat ook horen. Dit is geen onderwerp wat je kunt negeren." Het leverde nogal wat aan reacties op. Middendorp hoorde alle grappen al: hoe hij vast op GroenLinks gaat stemmen bij de volgende verkiezingen. Besmuikte glimlach: ,,Die mensen zijn er ook ja. Maar dit is geen linkse hobby, maar een risicoverdubbelaar. Het begint ermee dat je het probleem in de ogen kijkt."

Want nieuwe conflictgebieden zijn al zichtbaar. ,,We zien al 30 jaar gemiddelde temperatuur omhoog gaan. We zien de instabiliteit aan de randen van Europa toenemen", waarschuwt Middendorp.

,,De woestijn rukt op in Noord-Afrika. Water wordt schaarser en dus wordt voedsel schaarser, maar er komen tegelijkertijd miljoenen mensen bij die gevoed moeten worden. Je ziet dat terroristen zich daar gaan vestigen; die maken gebruik van de onvrede de bevolking. Landen vallen uiteen. Kijk naar Mali, waar Nederlandse militairen zitten, en Libië, waar we de kustwacht trainen."

Quote

Ik heb de donkere kanten van ons werk ook gezien

Tom Middendorp

Demografie
Voor die landen komt het besef te laat, maar Middendorp hoopt met zijn pleidooi ervoor te zorgen dat de kennis over deze aspecten beter voorspeld kan worden waar oorlogen in de toekomst uitbreken. En dan is het zaak om ze te voorkomen. Dat kan door in landenanalyses niet alleen te kijken naar politieke situatie, economie en demografie, maar ook naar droogte of overstromingen, temperatuur en oogsten. ,,Voorkomen is beter dan genezen", vindt de generaal.

,,Ik heb de donkere kanten van ons werk ook gezien. Aan genezen hangt een prijskaartje." De realiteit is dat de dreigingen alleen maar toenemen, constateert Middendorp. ,,Als er een migratieprobleem is, kijken we toch naar Defensie om te helpen. Als het gaat om het beschermen van de buitengrenzen van Europa, kijken we naar Defensie. Als het gaat om terrorisme, kijken we naar Defensie. Daar zijn we ook voor, maar het is nog altijd nodig."

Middendorp hoopt dat defensie ooit overbodig zal worden. ,,Dat zou heel mooi zijn. Maar ik vrees dat dat moment nog ver weg is."