Volledig scherm
Premier Rutte (l) en Diederik Samsom © ANP

Kok stuurde Samsom in 2012 naar VVD

Voormalig PvdA-premier Wim Kok moedigde toenmalig PvdA-leider Diederik Samsom al op de verkiezingsavond van 2012 aan met de VVD een kabinet te vormen. De avond van de verkiezingsuitslag spraken de twee elkaar.

Samsom: ,,In de kelder van Paradiso zei Kok tegen me: ,,Dit betekent gewoon dat je met de VVD moet samenwerken.'' Samsom zelf voelde aarzeling om met de aartsrivaal uit de campagne te gaan, maar de woorden van Kok hielpen hem. ,,Hij zei het voor het eerst, het hielp dat hij het hardop zei.''

Stoom afblazen
Wat volgde was een vier jaar lange strijd waarbij 'zeker tien keer' over en weer werd geroepen dat ze naar de koning zouden stappen om het kabinet te laten ontbinden. Samsom: ,,Het was een running gag geworden, eigenlijk.''

Een en ander blijkt uit gesprekken die het AD heeft gevoerd met alle hoofdrolspelers. Doordat de top van de coalitie elke maandagochtend achter gesloten deuren stoom afbliezen tegen elkaar, 'afblusbiertjes dronken' en soms een diner om de lucht te klaren, hield het verstandshuwelijk toch stand, vertellen ze.

Quote

Dan hing hij gewoon op. Dan belde ik terug en zei: ,,Hing jij nou op? Serieus? Ophangen?

Diederik Samsom

Irritaties
Daarmee lijkt het het eerste kabinet te worden dat de rit uitzit sinds Paars 1 in 1998, dat Kok zelf leidde. Zowel Samsom als VVD-fractieleider Halbe Zijlstra roemen de dynamiek in het kwartet met Lodewijk Asscher en premier Mark Rutte. ,,We spraken alle irritaties uit.''

Volgens Samsom was de samenwerking 'ook echt net een huwelijk'. Rutte was de telefoontjes van de PvdA-leider wel eens zat, zegt hij ook. Samsom: ,,Dan hing hij gewoon op. Dan belde ik terug en zei: ,,Hing jij nou op? Serieus? Ophangen?'' Overigens werd Rutte door zijn ministers nogal eens 'weggedrukt', vertelt Edith Schippers.

Control-freak
Zij nuanceert het beeld van een premier die alle problemen weglacht of voor zich uitschuift. ,,Mark is een enorme control-freak. Dan zit hij zo in iemands nek te hijgen.'' Dijsselbloem zegt over de beginperiode dat de chemie tussen Rutte en Samsom zo was, dat ze gierend hard van stapel ging in de formatie.

Aan de kant van de VVD moest Stef Blok als onderhandelaar vaak op de rem trappen, terwijl Dijsselbloem dat aan de PvdA kant deed. Dijsselbloem: ,,Ze zeiden: we gaan dit voor twee periodes doen en dan naar Afrika om ons goede werk voort te zetten. Dat was de sfeer.''

Lees de complete reconstructie morgen op AD.nl