Volledig scherm
De Hr.Ms. De Ruyter verging in 1942 tijdens de slag in de Javazee © anp

Nederlandse zeemansgraven bij Indonesië spoorloos verdwenen

UpdateTwee bekende Nederlandse oorlogswrakken voor de kust van Indonesië, de Hr.Ms. De Ruyter en Hr.Ms. Java, lijken van de zeebodem te zijn verdwenen. Een derde oorlogswrak, dat van Hr.Ms. Kortenaer, lijkt gedeeltelijk verdwenen, laat het ministerie van Defensie vanmorgen weten.

Quote

Grafschennis is een uitermate ernstig vergrijp dat de overlevenden, nabestaanden, de Koninklijke Marine en het kabinet diep raakt

Ministerie van Defensie

Een team van duikers kwam daar achter tijdens een expeditie op initiatief van het Karel Doorman Fonds. De duikers probeerden met het oog op de 75ste herdenking van de Slag in de Javazee volgend jaar de exacte locaties van de schepen vast te leggen. Op basis van sporen op de zeebodem is duidelijk dat de duikers wel op de goede plek zochten. 

Ernstig vergrijp
Minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert reageert bezorgd: ,,De slag op de Javazee maakt deel uit van ons collectief geheugen. De scheepswrakken zijn stille getuigen van deze tragische gebeurtenis en vormen het decor voor de vele verhalen over de verschrikkingen van de oorlog maar ook de kameraadschap tussen opvarenden."

,,Wrakken van oorlogsschepen zijn oorlogsgraven en vormen de laatste rustplaats van onze omgekomen militairen', laat het ministerie verder weten. 'Grafschennis is een uitermate ernstig vergrijp dat de overlevenden, nabestaanden, de Koninklijke Marine en het kabinet diep raakt."

De nabestaanden zijn inmiddels op de hoogte gesteld van de ontdekking. 

Onderzoek
Het kabinet wil nog geen uitspraken doen over de toedracht. Er zou meer onderzoek nodig zijn om te achterhalen wat er met de schepen is gebeurd. Voor het onderzoek wordt mogelijk samengewerkt met andere betrokken landen, laat het kabinet weten in een brief aan de Kamer.

Directeur Theo Vleugels van de Oorlogsgravenstichting vindt het ruimen van de oorlogsgraven 'verschrikkelijk'. ,,Het past niet bij de identiteit van een graf. Mensen die daar hun dood hebben gevonden hoor je met rust te laten. Het bewijst maar weer dat we internationaal bezig moeten blijven met het maken van regelgeving rond oorlogsgraven, al kun je plunderingen daar niet helemaal mee voorkomen.''

De stichting is betrokken geweest bij het informeren van de nabestaanden van de slachtoffers die destijds op deze plekken vielen. ,,Voor nabestaanden moet dit enorm indrukwekkend zijn. Zij zijn allemaal per brief geïnformeerd. Nader onderzoek wordt nu opgestart'', aldus Vleugels.

Geschokt
Ook Commandant Zeestrijdkrachten Rob Verkerk reageert geschokt: ,,Het verlies van de oorlogsgraven in de Javazee raakt mij diep. Ik hoop dat onderzoek uitwijst wat met de schepen is gebeurd'', laat hij weten op Twitter.

De drie oorlogsschepen vergingen op 27 februari 1942 tijdens de Slag in de Javazee. Daarbij kwamen 915 mannen om het leven, onder wie schout-bij-nacht Karel Doorman en 259 marinemannen van Indonesische afkomst. 

Ons land heeft de Amerikaanse, Australische, Britse en Indonesische autoriteiten op de hoogte gebracht van de verdwijning. De Amerikanen, Australiërs en Britten vochten ook in de Slag om de Javazee. De schepen lagen voor de kust van Indonesië. Premier Mark Rutte brengt volgende week van maandag tot donderdag een bezoek aan Indonesië.

Vaker gebeurd
Het is in de regio vaker voorgekomen dat de wrakken van schepen uit de Tweede Wereldoorlog zijn geplunderd of geruimd voor het metaal. Schepen die zijn gestript voor het metaal zijn bijvoorbeeld het Australische oorlogschip Perth, dat in 1942 zonk tijdens de Slag in de Straat van Soenda, en de Britse slagschepen Repulse en Wales die in december 1941 vergingen voor de kust van Maleisië.

Over de Nederlandse onderzeeboot O-16, eveneens voor de kust van Maleisië, waren in 2013 ook berichten dat het wrak is aangetast. De O-16 liep op 15 december 1941 op een mijn en zonk met tientallen opvarenden aan boord.