Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Toen Van Wijngaarden alle klanten zag bij de opheffingsverkoop in Gorinchem, dacht ze: 'Waar waren jullie al die tijd?' © AD/Erik van 't Woud

Nita deed het licht uit bij V&D

IK WAS ERBIJWie had gedacht dat een punker met een hanenkam haar hart verloor aan het brave V&D? Nita van Wijngaarden niet, maar ze bleef het bedrijf dertig jaar trouw. Tot het faillissement.

Quote

We waren zo druk die laatste maanden, dat het bijna weer leuk werd

Nita van Wijngaarden

'Waar waren jullie al die tijd?' Nita van Wijngaarden (56) denkt het, maar zegt het niet. Trappelend van ongeduld staan tientallen klanten voor de V&D aan de Krijtstraat in Gorinchem. Het is opheffingsuitverkoop, met kortingen tot 90 procent.

Roodgevlekte nekken, graaiende handen. De begane grond verandert al snel in een rommelige kinderkamer. De stapel broeken die Van Wijngaarden net heeft opgevouwen wordt opzij gesmeten. Er wordt geruzied over de laatste koffer. Een riem slingert rond zonder badjas, een rechterschoen is zijn wederhelft kwijt.

Niets feestelijks
Dit is het grootste prijzencircus ooit, maar er is niets feestelijks aan. Het is 23 maart 2016, Vroom & Dreesman is al weken ter ziele, 5500 medewerkers zijn ontslagen, het familiebedrijf valt na 130 jaar uiteen. Alleen de bedrijfsleiders, onder wie Van Wijngaarden, zijn nog in dienst.

De directie heeft hen gevraagd om één collega uit te kiezen die tot de laatste snik de winkel bewaakt. Een groep uitzendkrachten wordt ingevlogen. Samen hebben ze één opdracht: de winkel moet leeg, tot die galmt. De reisbagage gaan het hardst, daarna het linnengoed en de merkkleding.

Winkeliertje spelen
,,De uitzendkrachten heb ik een snelcursus 'winkeliertje spelen' gegeven. We waren zo druk die laatste maanden, dat het bijna weer leuk werd. Maar we wisten ook op die eerste uitverkoopdag: dit is het begin van het einde", vertelt Van Wijngaarden aan haar keukentafel.

Volledig scherm
Nita van Wijngaarden © AD/Erik van 't Woud

Hoe anders was het een kwarteeuw geleden. Alleen de gekte was vergelijkbaar. In de hoogtijjaren werden dagomzetten van een miljoen euro gedraaid tijdens het prijzencircus in Utrecht. Van Wijngaarden beschrijft taferelen waar klanten nog net niet in hun slaapzak voor de deur lagen en het personeel zich uitdoste in dierenpakken of - zijzelf - in die van een circusdirecteur, mét vlinderstrik.

30 jaar trouw
Als student op de modevakschool had Van Wijngaarden het nooit gedacht: bijna dertig jaar trouw aan één werkgever, en nog wel V&D. In haar jonge jaren was de Utrechtse een punker met hanenkam. Ze maakte haar eigen kleren, oversized jassen en broeken met panterprint, en luisterde muziek van Bowie en The Cure.

Maar toen ze de vervolgopleiding detailhandel volgde, tipte een docent: 'Is die interne opleiding binnen V&D niets voor jou?' De sollicitatie was meteen raak. Ze werkte in filialen in Amersfoort, Zeist, Arnhem en klom op tot leidinggevende in de kleinste winkel, Delft, en het grootste filiaal, Utrecht.

Bedrijfsuniform
De hanenkam is dan allang verdwenen, de outfits zijn braver - zoals haar werkgever dat graag ziet. Eind jaren 80 is het bedrijfsuniform een donkerblauwe rok tot aan de knie ('vrouwen in een broek; dat mocht nog niet') een colbertje en lichtgele blouse. Later worden de steenrode broekpakken geïntroduceerd ('verschrikkelijk') tot de zwarte pantalons en witte blousjes op het laatst.

Quote

We hebben gewoon een kerstdiner gehouden, maar het waren onzekere dagen

Nita van Wijngaarden

Op de werkvloer ontmoet Van Wijngaarden vrienden voor het leven. Met twee vriendinnen gaat ze nog altijd op vakantie. Ze betrapt dieven in de winkel, sust ruzies, krijgt vaste klanten die alleen door haar geholpen willen worden. Er is zelfs een V&D-taaltje. Wanneer via de intercom 'Christoffel' of 'Bea' wordt omgeroepen, weet iedereen: foute boel.

Meneer van Dalen
Christoffel betekent brand, Bea een bom. Veel vaker wordt 'Meneer van Dalen' opgepiept. Hoe lager het toestelnummer, des te dringender de boodschap. 'Meneer van Dalen, toestel 5' staat voor een schrikbarend lage dagomzet van vijfduizend euro. Het personeel moet dan een tandje bijzetten. ,,Artikelen beter in het zicht leggen, klanten vaker aanspreken zonder opdringerig te worden."

Een dag voor kerst, 22 december 2015, vraagt eigenaar Sun Capital opeens uitstel van betaling aan. Het nieuws overvalt Van Wijngaarden totaal. Dankzij een akkoord tussen banken, huurbazen en Sun, leek V&D juist voor twee jaar gered. Thuis tuigt ze de kerstboom gewoon op.

Onzekere dagen
Door de gunstige personeelskortingen koopt ze elk jaar andere kleur ballen. ,,We hebben gewoon een kerstdiner gehouden, maar het waren onzekere dagen. Mijn vriend en ik hadden een plan: ik zou tot mijn 67ste doorwerken, hij - glazenwasser - zou minder gaan werken en huisman worden."

Vroom & Dreesman: Opkomst en ondergang


Was net zijn boek af over de 130-jaar lange geschiedenis van Vroom & Dreesman, ging het warenhuis failliet. V&D-historicus en verzamelaar Philippe Hondelink paste begin dit jaar in razend tempo het laatste hoofdstuk aan, toen het doek definitief viel. Inmiddels is de tweede druk verschenen van zijn boek ‘Vroom & Dreesmann, de opkomst en ondergang van het warenhuis’.

Volgens Hondelink waren de eerste haarscheurtjes van V&D al zichtbaar in de jaren '80, nog voor de opmars van internet. Het warenhuis kampte met concurrentie van grote ketens en stootte steeds meer afdelingen af. Het eerst aan de beurt was de doe-het-zelf-hoek. ,,Waarom zou je nog de binnenstad ingaan en veel parkeergeld betalen om een boormachine bij V&D te kopen, terwijl de bouwmarkten als de Gamma net buiten de stad veel beter bereikbaar zijn en een groter assortiment hebben?"

Hierna verdwenen afdelingen met witgoed, meubels en fietsen. De sportafdeling en kantoorboekhandel werden aanzienlijk kleiner. V&D richtte zich sindsdien meer op mode-artikelen. ,, V&D was niet langer trendsettend en had niet meer alles onder één dak. Het is niet goed te zeggen waar en wanneer ze de slag hebben gemist, maar de eigenaren wisten niet genoeg te vernieuwen," zegt Hondelink. ,,Maar voor een bedrijf dat al sinds de jaren '80 verlies leed, heeft V&D het nog heel lang volgehouden."

En dan komt de dag, waarop Nita met bonkend hart naar haar werk in Gorinchem rijdt: 16 februari 2016. Het ritje Gouda-Gorinchem duurt drie kwartier. Op de radio wordt druk gespeculeerd over de toekomst van V&D. ,,Het was erop of eronder." De winkel is dan al twee dagen dicht.

Het was over
Om vier uur sluit ze zich op in haar kantoor. Via een telefonische vergadering krijgen alle zestig bedrijfsleiders dezelfde boodschap. ,,Het was over. De grond viel onder mijn voeten weg. Toen ik naar buiten kwam, stond het personeel op me te wachten. De een begon te huilen, de ander werd boos."

Zelf houdt ze zich groot. ,,Ik wilde er zijn voor mijn personeel." 's Avonds geeft ze een speech in restaurant Kees, een straat verderop, waar ze die avond met elkaar eten. ,,Dat waren we al van plan, ongeacht de uitkomst."

Weer een baan
Wat er van haar zestig medewerkers terecht is gekomen, weet ze niet precies. ,,Van een paar collega's weet ik dat ze weer een baan hebben, bij de Action, Livera, Jola, Witteveen, maar er zitten er ook nog een paar thuis." Zelf heeft ze werk. Ze organiseerde een winterfestijn in Gorinchem, en is sinds kort de nieuwe binnenstadsmanager.

De uitverkoop die eind maart plaatsvond, heeft haar geholpen, vertelt ze. ,,Door die weken, waarin je de winkel steeds leger ziet worden, heb ik mijn tijd bij V&D goed kunnen afsluiten." Op de allerlaatste dag, 26 april, doet ze het licht uit in de winkel aan de Krijtstraat. ,,Ik draaide de sleutel om en keek mijn collega aan. Het was écht voorbij."