Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
© VVD

'Normaal doen is de norm die we moeten uitdragen'

Mark RutteIn een advertentie-campagne (vandaag onder meer in het AD) roept premier Rutte op tot een fatsoensoffensief. ,,Het begint met de vraag: hoe gaan we in dit land met elkaar om?''

Volledig scherm
© ANP

Het is voor premier Mark Rutte een perfect voorbeeld van wat absoluut niet kan in Nederland. ,,Bizar!!!" roept de VVD-lijsttrekker tot driemaal toe uit in het Torentje. Het gaat om de allochtone sollicitant die niet welkom was bij busbedrijf Qbuzz, omdat hij om geloofsredenen vrouwen geen handen geeft.

Het College van de Rechten van de Mens gaf de sollicitant onlangs gelijk: hij hoeft vrouwen geen hand te geven. Rutte: ,,Dat vind ik echt een bizarre uitspraak! Qbuzz heeft natuurlijk volkomen gelijk. Het kan toch niet zijn dat een chauffeur zegt: ik weiger vrouwen de hand te schudden, omdat het niet past bij mijn geloof? Dat is precies waarom ik in opstand kom en heel veel mensen in opstand komen. Want de norm hier is dat je elkaars handen schudt.''

De liberaal Rutte ziet al jaren een 'sluipend proces' van mensen die normoverschrijdend gedrag vertonen. Het gaat om mensen die al langer in Nederland wonen én om vluchtelingen. Hulpverleners die worden belaagd op oudejaarsavond, homo's die worden uitgejouwd. ,,De vraag is pregnanter geworden of we wel voldoende durven te normeren.''  

Quote

De overgrote meerderheid van de mensen voedt zijn kinderen goed op, is optimistisch, kijkt naar elkaar om; we zijn kampioen vrij­wil­li­gers­werk in de wereld

Mark Rutte, premier

Waarom nu ineens deze brief? Is de norm­vervaging erger geworden?
,,Het is een sluipend proces in de samenleving dat al jaren aan de gang is. Er zijn altijd mensen geweest die normoverschrijdend gedrag vertoonden. Maar daar is vorig jaar iets bij gekomen waar we als samenleving een antwoord op moeten hebben. Met de komst van grote groepen vluchtelingen rijst de vraag: blijft Nederland Nederland? Maken wij aan mensen die van buiten komen wel voldoende duidelijk wat onze normen en waarden zijn? Dat je hier mag geloven wat je wilt, dat iedereen gelijkwaardig is en iedereen zijn bijdrage levert naar vermogen. Tegelijkertijd was vorig jaar ook het jaar waarin mensen een fatsoenlijke discussie over de komst van een azc van achter uit de zaal kapot stonden te schelden. Daarom moeten we durven te normeren.''  

En als we dat niet doen?
,,Dan gaan we denken dat hufterigheid er nou eenmaal bij hoort tegenwoordig. Dat het normaal is. Maar dat is niet zo. Dan heb ik het zowel over mensen die bumper­klevend door het verkeer gaan als over bankiers die klagen over hun bonussen. Of over nieuwkomers die de vrijheid hier misbruiken om hun culturele waarden aan ons op te leggen. Dat irriteert, het geeft ons het gevoel dat we Nederland uit handen geven.''  

Wat hebben twee kabinetten Rutte hier dan aan gedaan?
,,We hebben het nodige gedaan! We hebben gebiedsverboden opgelegd om Keulen-achtige omstandigheden te voorkomen met oud en nieuw. De asowet die burgemeesters de bevoegdheid geeft om op te treden tegen overlastgevers zonder eerst naar de rechter te moeten, ligt nu bij de Eerste Kamer. Maar het is vooral een mentaliteitskwestie. We moeten dit samen aanpakken en dit land niet uit handen geven. Normaal doen is de norm die we met elkaar moeten uitdragen. En dat kan, want de overgrote meerderheid van de mensen voedt zijn kinderen goed op, is optimistisch, kijkt naar elkaar om; we zijn kampioen vrijwilligerswerk in de wereld.''

Volledig scherm
© Guus Schoonewille
Quote

Mijn partij staat ervoor dat je met een pannetje soep naar de buren gaat als het nodig is

Mark Rutte, premier

We kennen Mark Rutte zo niet. U vond altijd dat de overheid zich zo min mogelijk met dingen moet bemoeien.
,,Dat vind ik nog steeds als het gaat om overbodige regels. Mensen moeten de vrijheid hebben iets van hun leven te maken. Maar ik heb het als premier ook opgenomen voor dat Marokkaanse jongetje dat niet naar een voetbalclub mocht, waar dan bij wijze van spreken een grote meneer hem zou tegenhouden bij het hek van de club. Ik loop daar niet voor weg. Na oud en nieuw, toen agenten werden belaagd door jongeren die een container in de brand staken, riepen politici om meer bevoegdheden voor de politie. Maar we moeten ons ook de vraag stellen: hoe kan dit eigenlijk gebeuren? Wie heeft die jongens opgevoed? Wie in hun omgeving corrigeert hun onacceptabele gedrag?''  

Is uw brief geen reactie op CDA-leider Sybrand Buma die u verwijt geen moreel leiderschap te tonen?
,,Tegenstanders proberen altijd een etiket op je te plakken. Dat mijn partij de VVD zou staan voor doorgeschoten individualisme. Maar mijn partij staat ervoor dat je met een pannetje soep naar de buren gaat als het nodig is. Dat is ook een vrije liberale samenleving: vrijheid voor jezelf en omzien naar de ander. En elke burger mag van de overheid verwachten dat die zorgt voor veiligheid.''  

Wat verwacht u van ons als burgers?
,,Je kunt om te beginnen zelf het gedrag vertonen dat je ook van anderen verwacht. En gelukkig doen de meesten dat ook. Daarnaast kun je mensen aanspreken op hun gedrag. Een tijdje terug zag ik een vader en zijn zoontje op straat hun afval op de stoep gooien. Ik zei: 'Waarom gooit u dat niet gewoon in de prullenbak?' En de man antwoordde: 'O natuurlijk, sorry'. Dat kan iedereen. Maar het begint met de vraag: hoe gaan we met elkaar om? Hoe voeden we onze kinderen op?''  

Roept u ons nou op om anderen aan te spreken?
,,(...) Ik haper om daar ja op te zeggen, omdat het een vingertje naar de samenleving is. Nee, het is een oproep aan ons allemaal, aan dit hele land, aan mezelf en iedereen, om te staan voor wat dit land groot heeft gemaakt. We zijn een heel vrij land met heel duidelijke opvattingen over wat wel en niet normaal is. Dat we dat met zijn allen blijven uit dragen. Het is een oproep aan ons allemaal. Ik wil het niet vanaf de katheder afkondigen. Het verschil is dat ik een grotere megafoon heb door mijn baan en dat ik het ook bij mijn functie vind horen om te normeren. Ik zeg dat ook tegen mezelf. Dat is een probleem dat we met zijn allen moeten aanpakken.''  

Tegen mensen die van buiten komen en niet accep­teren dat het hier gaat zoals het gaat, zegt u: ga weg. Ook tegen Marokkanen en Turken die gewoon Nederlander zijn.
,,Dat zeg ik tegen iedereen. Als het jou hier niet bevalt, ga het land uit, ga weg! Dat is toch een keuze die je hebt? Als je in een land woont waar je je zo kapot ergert aan hoe we hier met elkaar omgaan. Je hebt de keuze, ga weg! Je hoeft hier niet te zijn!''

Exclusief

Het beste van het AD