Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
© Kunnenwepraten.nl

'Politici geven dagelijks het verkeerde voorbeeld'

Kunnen we pratenBestsellerauteur Joris Luyendijk is voor een flink deel zijn geloof in de gevestigde politieke partijen kwijt. Onder de noemer Kunnen We Praten? deelde hij de afgelopen weken zijn ervaringen en ging hij er met anderen over in gesprek. Vandaag blikt hij terug op de afgelopen weken en pleit hij ervoor dat politieke partijen de woorden 'populist' en 'elite' het raam uit gooien.

Na de verkiezingsoverwinning van Trump vorig jaar was ik in een soort paniek. Eerder had Groot-Brittannië voor een Brexit gestemd zonder een moment serieus naar de gevolgen te kijken. Nu kozen miljoenen Amerikanen een man die hen hun toegang tot medische zorg beloofde af te nemen. Intussen stond in Nederland Wilders bovenaan in de peilingen. Ik voelde me machteloos: ik begreep gewoon niet waarom miljoenen mensen kozen wie ze kozen. Het leek zo irrationeel en onlogisch. Als er iets eng is, dan is het mensen die niet voor rede vatbaar lijken.

Ik besloot onlinegesprekken te organiseren tussen PVV-kiezers en sympathisanten van de PVV, en mensen uit mijn eigen links-progressief-liberale bubbel. Dit werd kunnenwepraten.nl dat gisteren werd afgesloten. Negen keer ging een PVV'er in gesprek - althans dat was de bedoeling want de eerste paar keer haakte de PVV'er meteen af.

Quote

Dus ja, we kunnen praten, en zelfs zonder die nieuws­gie­rig­heid kan het

Gaandeweg ging het lopen, en soms was de interactie ronduit fascinerend - met name die met de elektriciën uit de Rotterdamse haven, de gepensioneerde islamcriticus, de sociologie gestudeerd hebbende Trump-fan en de alleenstaande bijstandsmoeder. Er blijkt absoluut te praten met PVV-kiezers. Niet met allemaal, en zeker niet met sommige pestkoppen die op Twitter, Facebook en in reageersecties onder sommige artikelen de boel expres verstieren. Maar de PVV'ers die meededen op kunnenwepraten.nl hadden concrete argumenten voor hun steun aan Wilders, en over argumenten valt prima te praten.

Tenminste, als je ook echt wilt praten. Het wordt niks als je enkel praat met het doel de ander over te halen - en het gesprek voor jou dus mislukt is wanneer de ander vasthoudt aan diens mening. Verder helpt het enorm als je iets doet dat geen mens makkelijk afgaat, namelijk de mogelijkheid openhouden dat de ander iets weet of begrijpt dat jij nog niet doorhebt - in plaats van andersom.

Hier viel me op dat veel PVV'ers dit precies zo moeilijk vinden als talloze in de linkse bubbel. Het zijn net mensen, die PVV'ers. Dus ja, we kunnen praten, en zelfs zonder die nieuwsgierigheid kan het. Maar het gaat niet zonder iets dat in Engels mooi 'honest disagreement' heet; oprechte onenigheid. Je moet ervan uit gaan dat degene met wie jij het oneens bent, oprecht is.

Wat mij steeds weer opviel wanneer het misging op kunnenwepraten.nl was dat een van beiden of allebei de ander afschreef: jij vindt dit alleen maar omdat je politiek correct/ racistisch/ egoïstisch/ emotioneel/ dom/ verbitterd/ blind/ naïef/ corrupt/ bent.

Zo komen we nergens en wie met deze blik naar de politiek kijkt, ziet hoe politieke partijen dagelijks het verkeerde voorbeeld geven. Wie niet denkt dat verdere immigratie goed is voor Nederland is daardoor nog niet meteen een racist. Wie niet gelooft dat Europese Eenwording wenselijk of haalbaar is, is niet automatisch een neonazi. Er bestaan redelijke argumenten voor deze standpunten, en het probleem met de gevestigde orde in politiek en media in de afgelopen veertig jaar was dat die redelijke argumenten nergens werden verwoord of getolereerd.

Quote

Een goede stap lijkt me dat de woorden 'populist' en 'elite' het raam uit gaan

Zo radicaliseerden tegenstanders van immigratie en Europese eenwording, en begonnen ze precies hetzelfde te doen als die gevestigde orde. Luister maar hoe Wilders in een interview met de NOS simpel ontkent dat zijn tegenstanders te goeder trouw zijn: 'Mijn doel is om de waarheid te spreken die andere partijen niet durven uit te spreken. Omdat ze bang zijn om voor racist te worden uitgemaakt, bang zijn om bedreigd te worden, misschien bang zijn om voor de rechter te komen. Of bang zijn om niet meer de volgende keer gevraagd te worden om mee te gaan regeren.' 

Hier zegt Wilders in feite dat alleen hij het beste wil voor Nederland. De rest doet het uit lafheid of corruptie. Zo maakt Wilders het debat dat hij beweert als enige te durven voeren juist onmogelijk - helemaal met een verkiezingsprogramma van een A4'tje. 

Het punt is dat de andere partijen hier volgens mij diep in hun hart heel tevreden mee zijn. Want zo hoeven ook zij zich niet echt inhoudelijk te verantwoorden. Aldus kan het CDA voor Europese eenwording blijven en intussen speciaal voor de verkiezingscampagne wat PVV-light geluiden maken. Tegelijk ontkennen die traditionele partijen net zo hard dat Wilders het beste wil voor Nederland, en gaan ze totaal niet in op de vragen die Wilders, temidden van alle provocaties, gehits en gestook wel degelijk op de agenda heeft weten te zetten. 

'Oprechte onenigheid', dat hebben we nodig en een goede stap lijkt me dat de woorden 'populist' en 'elite' het raam uit gaan. Want dit zijn precies de soort termen waarmee je de oprechtheid van de ander ontkent. 'Neo-nationalist' lijkt me beter voor Wilders en de PVV. Een beter woord voor 'elite' heb ik nog niet gevonden, maar is wel nodig. Wie helpt?

Meer lezen? Een uitgebreid artikel van Joris is hier te vinden. Zijn terugblik van afgelopen maandag lees je hier.