Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Fred "Pulk" Pelder ontsnapte in 1942 in een vergelijkbare Lockheed aan de Japanners. © Nederlands Instituut voor Militaire Historie

'Pulk' geëerd na miraculeuze ontsnapping aan Japanners

bommenwerperEen Nederlandse jachtvlieger die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië op miraculeuze wijze weet te ontsnappen aan de Japanners is postuum alsnog geëerd. Een replica van de bommenwerper van Fred Pelder draagt nu zijn nickname: 'Pulk'.

Muntjes die dienen als schroevendraaier. Daarmee moet 'Pulk' Pelder het zien te redden als hij in maart 1942 een kapotte Lockheed probeert te reparen. De Japanners zijn dan al geland in het Noorden van Java. Het is een kwestie van dagen voordat Pelder zich zal moeten overgeven. Maar krijgsgevangen worden is het laatste wat hij wil.

En dus gaat de jachtvlieger met nog vier anderen op zoek naar een vliegtuig dat nog de lucht in is te krijgen. Geen gemakkelijke opgave; op de luchthaven in zuid-Java waar hij naar toe vlucht zijn de meeste vliegtuigen al opgeblazen om te voorkomen dat ze in handen van de Japanners vallen.   Toch vindt Pelder tot zijn grote vreugde één toestel waar de motor nog van werkt. Alleen het staartstuk moet vervangen worden. En ze hebben een list nodig om het vliegtuig veel langer te kunnen laten vliegen dan de 4,5 uur. Pelder en zijn makkers hijsen daarvoor extra brandstofvaten van 40 liter aan boord en sluiten die met een slang provisorisch aan op de tanks in de vleugels. Een zeer riskante oplossing, want één vonkje is genoeg om het vliegtuig te laten exploderen.

Volledig scherm
"Pulk" Pelder vluchtte zonder kaart en goed werkend kompas met zijn Lockheed vanuit Java. Via Sumatra kwam hij terecht in Sri Lanka. © AD

Vrijheid
Toch wagen ze het er op die negende maart om 8 uur in de morgen. Iedereen is doodmoe van de reparaties die ze in de afgelopen 24 uur hebben moeten doen, maar er is geen tijd meer te verliezen. Vol gas zigzaggen ze langs de vliegtuigwrakken. Recht op een hek af. Een gat in de startbaan geeft ze net op tijd het laatste zetje. Ze komen los van grond en vliegen hun vrijheid tegemoet. Zeven uur en tien minuten weten ze aan één stuk in de lucht te blijven. Een afstand die niemand met zo'n toestel voor mogelijk houdt. Met slechts tien minuten brandstof in de tank landen ze in Sumatra voor een eerste tankstop.

Bij de tweede tankstop gaat hun spectaculaire ontsnapping alsnog bijna mis. Ze worden opgemerkt door een Japans verkenningsvliegtuig. Negen bommenwerpers zetten de aanval in. Pelder kan ze in de verte zien aankomen, geeft vol gas en is precies op tijd 'airborne'. Omdat zijn toestel sneller vliegt dan de vijand, weten hij opnieuw te ontsnappen. Zonder kaarten en goed werkend kompas vliegen ze op gevoel de oceaan over. Het eerste land waar ze op stuiten blijkt Sri Lanka, maar een vliegveld zien ze zo snel niet. Wel een ander vliegtuig die gaat landen. Pelder vliegt er achter aan, zet zijn toestel aan de grond en is nu pas echt veilig.

Volledig scherm
Een bommenwerper B-25 Mitchell draagt weer de naam van "Pulk". Met een vergelijkbaar toestel bombardeerde Fred Pelder senior de Japanners in Nederlands-Indië. © Fred Pelder
Quote

Dit squadron is een vergeten eenheid. Met deze replica krijgen mijn vader en alle crew-members de eer die ze toekomt.

Zoon Fred Pelder

Trots
De miraculeuze ontsnapping die in 1989 minutieus wordt beschreven in het tijdschrift Air Classics leest als een spannend jongensboek. ,,Alleen is dit echt gebeurd,'' zegt zoon Fred Pelder trots vanuit Australië. Hier heeft hij zojuist een replica van de bommenwerper van zijn vader naar hem vernoemd. Met deze B-25 Mitchell trok Fred senior na zijn ontsnapping vanuit Australië ten strijde tegen de Japanners. Het is een eerbetoon aan Pulk maar ook aan de mannen van het 18de Squadron NEI, het enige Nederlands-Indische bommenwerpers squadron dat in de Pacific vocht. Op initiatief van een groep Australiërs wordt de replica van de B-25 van Pulk morgen onthuld. Een bijzonder moment voor zoon Fred. ,,Dit squadron is een vergeten eenheid. Met deze replica krijgt mijn vader en alle crewmembers de eer die ze toekomt.''