Volledig scherm
Een wijkverpleegkundige controleert de suikerspiegel bij een mevrouw met suikerziekte en hartfalen. © anp

'Senior woont te lang thuis'

Ook als het niet meer gaat, blijven steeds meer ouderen tóch thuis wonen. Ze vinden de eigen bijdrage voor het verpleeghuis te hoog en proberen het te redden met extra thuiszorg. ,,En dan belanden ze ineens op de spoedeisende hulp."

Quote

Heb je meer dan twee uur per dag intensieve zorg nodig, dan vinden financiers het verpleeghuis de beste plek

Ben van Gent
Volledig scherm
Ben van Gent. © Actiz.nl

Wie meer dan 12 uur thuiszorg ontvangt, moet eigenlijk naar het verpleeghuis. ,,Dat is de richtlijn vanuit de zorgverzekeraars", zegt Ben van Gent, bestuurder van zorgorganisatie Florence. ,,Heb je meer dan twee uur per dag intensieve of complexe zorg nodig, dan vinden financiers het verpleeghuis de beste plek."

Tot voor kort maakten cliënten inderdaad die overstap, maar de laatste tijd willen steeds meer mensen thuis blijven wonen, signaleert Van Gent. Florence levert thuiszorg aan meer dan 5.000 cliënten in Den Haag. Meer dan 300 van hen zitten op of over de norm van 12 uur per week. ,,Dit zien wij nu gebeuren. Mensen blijven langer thuis wonen.''

Signalen
Actiz, de landelijke belangenbehartiger van zorgondernemers, herkent het beeld. ,,We krijgen hierover signalen van cliënten en zorgaanbieders.''

En dat is niet omdat ze ertegen opzien om naar een verpleeghuis te gaan, maar uit financiële overwegingen, zo geven cliënten aan bij thuiszorgmedewerkers. Wat mensen precies aan eigen bijdrage moeten betalen is afhankelijk van het inkomen, maar een verpleeghuis kost het meervoudige van wat ze voor thuiszorg betalen, zegt Van Gent. In plaats daarvan vragen ze extra thuiszorg aan, terwijl die bedoeld is voor minder zieke mensen.

Quote

Overal in de zorg zie je verschuivingen als gevolg van de eigen bijdrage

Ben van Gent

Zorgelijk
Een zorgelijke ontwikkeling, vindt Van Gent. Het aantal uren zorg per cliënt neemt toe, dus ontstaan wachtlijsten. Inwoners van Den Haag krijgen wel direct thuiszorg als het nodig is - bijvoorbeeld na een ziekenhuisopname - maar niet altijd via de zorgverlener van de eerste keuze. ,,We moeten weleens iemand doorverwijzen. Door personeelstekorten kunnen we ook niet direct uitbreiden.

,,Overal in de zorg zie je verschuivingen als gevolg van de eigen bijdrage", zegt Van Gent. Zo worden huisartsen zwaarder belast. Ze krijgen te maken met complexe gevallen die voorheen in handen waren van de verpleeghuisarts. Zij zien ook geregeld thuiswonende senioren op de eerste hulp belanden, omdat het thuis misgaat, bijvoorbeeld door een valpartij.

Grenzen
Intensieve thuiszorg is mogelijk ook duurder dan verpleeghuiszorg (een verpleeghuis krijgt ongeveer 210 euro per dag voor een cliënt met zorgzwaarte 5), maar daar is het Van Gent niet om te doen. ,,We hebben daar geen berekeningen van gemaakt. Het gaat ons om de kwaliteit. Er zijn gewoon grenzen aan hoelang je iemand thuis kunt laten wonen, bijvoorbeeld bij toenemende dementie."

Actiz bevestigt dat. ,,Als het niet meer gaat, is het verpleeghuis een belangrijk, veilig alternatief. Wij vinden dat iedereen naar een verpleeghuis moet kunnen, mocht dat echt nodig zijn. Als de hoge eigen bijdrage die beweging afremt, is dat geen goede zaak; de juiste zorg moet op de juiste plek worden geboden." De brancheorganisatie heeft de kwestie inmiddels aangekaart bij het ministerie van VWS.

Quote

De familie heeft vooral voor ogen dat moeder of vader veilige en verantwoorde zorg krijgt

Ben van Gent

Oplossing
Een pasklare oplossing heeft Van Gent van zorgorganisatie Florence ook niet. ,,Het is een rare afweging: thuis blijven en weinig betalen of weg van huis en veel betalen. Het is een bijna onmenselijke keuze."

De Patiëntenfederatie vindt dat financiën geen overweging mogen zijn bij de overstap naar het verpleeghuis, al zijn er onverwachte kosten, zegt een woordvoerder. ,,Patiënten moeten de zorg krijgen waar ze recht op hebben. We denken overigens niet dat hulpverleners een oudere of zieke toestaan thuis te blijven als het onverantwoord is. Maar we zijn over de financiën in gesprek met partijen."

Eindstation
Ouderenorganisatie ANBO gelooft niet dat mensen de gang naar het verpleeghuis uitstellen om geld, ook al zijn de kosten 'weinig inzichtelijk'. ,,Mensen associëren het verpleeghuis vooral met het eindstation en willen dat vaak niet. Alleen is 'willen' meestal niet meer aan de orde. De familie heeft vooral voor ogen dat moeder of vader veilige en verantwoorde zorg krijgt."

Zorgaanbieder Van Gent is verbolgen dat de regering geen aandacht besteedt aan 'de bijeffecten van de stelselwijziging', waarbij mensen meer moeten betalen voor een verpleeghuis. ,,Politiek, zou ik willen zeggen, heb het hier nou eens over."

Trend
Dat mensen niet naar een verpleeghuis gaan omdat ze de eigen bijdrage te hoog vinden, herkent het ministerie van Volksgezondheid ook niet. ,,De inkomensafhankelijke eigen bijdrage is ook absoluut niet bedoeld om een rol te spelen bij de keuze om wel of niet naar een verpleeghuis gaan. Wel zien we de trend dat mensen zelf langer thuis willen blijven wonen. Die trend is al in de jaren 80 ingezet", zo laat een woordvoerder weten.

,,In de dagelijkse praktijk is verhuizen naar een verpleeghuis natuurlijk een heel ingrijpende stap. Je hebt dan hele intensieve zorg nodig. Mensen stellen die stap - heel begrijpelijk - zo lang mogelijk uit als het thuis nog lukt met goede zorg en ondersteuning. Maar in dat soort situaties laten mensen zich leiden door hun gezondheid en de zorg die ze nodig hebben."

De woordvoerder vervolgt: ,,Overigens is er niets nieuws aan de eigen bijdrage voor verpleeghuiszorg. Ook onder de AWBZ was daar al een inkomensafhankelijke eigen bijdrage verschuldigd. In de berekening en de orde van grootte van de eigen bijdragen voor verpleeghuis zorg zijn geen wezenlijke veranderingen geweest in deze regeerperiode."

Eigen bijdrage kan fors oplopen
Bewoners van een verpleeghuis betalen tot maximaal 2.300 euro aan eigen bijdrage per maand, afhankelijk van het inkomen. De laagste eigen bijdrage is 160 euro per maand.

Voor thuiszorg betalen 65-plussers met de kleinste portemonnee maximaal 2,20 per week ofwel 8,80 per maand.

De wekelijkse bijdrage voor de hoogste inkomensgroep is maximaal 124 euro.

Minder vermogende verpleeghuisbewoners houden vaak alleen zak- en kleedgeld over voor onder meer de waskosten en de kapper.