Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
© Shody Careman

The making of Jesse Klaver

Achter de schermenMet een atypische strategie richting de verkiezingen weet GroenLinks-leider Jesse Klaver de ene na de andere poptempel vol te krijgen. Een kijkje achter de schermen van een strak geregisseerde campagne.

Volledig scherm
© Shody Careman
Volledig scherm
© Shody Careman
Quote

Dit oefen ik niet, dat moet straks uit mijn tenen komen

Jesse Klaver

Het wie-doet-me-watgezicht van Jesse Klaver staat strak. Via zijn oordopjes klinken de opzwepende beats van I Gotta Feeling van The Black Eyed Peas. Met hetzelfde nummer zal de GroenLinks-leider straks het podium van TivoliVredenburg opkomen.

Voor hem ligt een stapeltje zachtgele A4'tjes met zijn speech van vanavond. Kort voor 'showtime' is de spanning in zijn opgetrokken schouders gekropen. Vanaf de lift tot aan de wachtruimte pal achter het podium laat hij zijn hoofd hangen, de handen in de zakken.

De druk heeft zich dan al uren opgebouwd. Drie uur voordat Klaver op het podium wordt verwacht, komt hij al met wijd opengesperde mond de lift van de Utrechtse popzaal uitgestapt. Geeuw nummer 1. Er zullen er nog vele volgen. Gapen is Klavers ding. Voorafgaand aan een belangrijke speech volgt de ene geeuw de andere op. ,,Als de spanning komt, ga ik gapen", klinkt het verontschuldigend.

Klaver (30) komt bewust vroeg: hij wil de zaal nog even 'aanvoelen'. Die is nog leeg als de lijsttrekker van GroenLinks voor het eerst achter de katheder gaat staan. Politiek coördinator Christel Kohlmann meldt plechtig dat 'Jesse zijn speech gaat oefenen'. ,,Hij wordt altijd heel zenuwachtig als daar mensen bij zijn."

Klaver oefent alleen delen van zijn toespraak. De aanval op premier en VVD-lijsttrekker Rutte moet goed overkomen, de partij wil dat onderdeel vanavond op alle nieuwssites goed 'geframed' zien. Als Klaver een begin maakt met een ander deel van zijn speech, bedenkt hij zich. ,,Dit oefen ik niet", klinkt het stellig in de richting van zijn team, dat in de zaal op de vooraf bedachte applausmomenten 'whoehoe' roept. ,,Dat moet straks uit mijn tenen komen." Je kunt ook te veel oefenen, zal hij later zeggen. Dan is het niet authentiek meer.

Visagist

Volledig scherm
© Shody Careman
Volledig scherm
© Shody Careman

Als visagist Karin hem na een snelle schepmaaltijd in de kantine van TivoliVredenburg wat concealer onder zijn ogen dept, komt bij Klaver wéér een gaap opzetten. Karin vouwt haar handen om zijn gezicht. ,,Je wordt toch niet moe, mijn jongen?", vraagt ze bezorgd. Karin is zijn vaste visagist, zoals ze eerder zorgde dat zijn voorgangers Femke Halsema en Jolande Sap met een wakkere blik de camera's inkeken.

Ook Klaver moet vanavond scherp zijn. Het wordt met 2100 aanmeldingen voor de zoveelste keer op rij een uitverkochte zaal. Geen enkele andere lijsttrekker trekt zo veel luisteraars als ze ergens in het land een praatje houden. De allergrootste klapper moet nog volgen in de week vóór de verkiezingen: dan doet Klaver de Afas Live aan; voorheen de Heineken Music Hall. Capaciteit: 6000. Een maand later treden daar Sting en Bob Dylan op.

Een opmerkelijke prestatie voor een partij die bij de verkiezingen van 2012 meedogenloos werd afgestraft en van tien naar vier zetels ging. Klaver kwam zelf alleen maar de Kamer in dankzij een restzetel - achteraf heeft die een gouden randje voor de partij. Nu zit GroenLinks in de lift en vriend en vijand schrijven dat toe aan één persoon. Juist, Jesse Klaver.

Dat gaat niet vanzelf. Er wordt zorgvuldig geboetseerd aan zijn imago door een team van getrouwen. Mensen die hij nagenoeg allemaal al jaren kent en die naar eigen zeggen geen ja-knikkers zijn. Politiek coördinator Kohlmann was zijn begeleider toen Klaver in 2006 stage liep bij de fractie van GroenLinks. Secretaresse Margreet Pander ('mijn steun en toeverlaat') vertolkt een moederrol. Als hij op de foto moet, haalt zij nog even een kam door zijn haar.Op strategisch vlak leunt Klaver op Bart Snels, voorheen spindoctor van Femke Halsema, maar nu overtuigd van de 'beweging' die Klaver 'is begonnen'. Snels stapte over naar D66 maar haastte zich terug toen Klaver partijleider werd. Hij bouwt nu aan diens speeches.

En altijd in Klavers kielzog is daar woordvoerder Diederik ten Cate, een jeugdvriend ook. Samen waren ze actief bij de jongerenorganisatie van GroenLinks. Sinds Klaver zich als partijvoorman liet lanceren, geldt Ten Cate als zijn schaduw. Hij is het ook die belt als hij er lucht van heeft gekregen dat deze krant een verhaal schrijft over Klaver. Of GroenLinks misschien 'kan helpen'? Team Jesse wil graag de media-aandacht controleren; ze zijn zuinig op hun leider.Geen wonder, op de politieke linkerflank kijkt men jaloers naar de opmars van de jonge GroenLinks-leider. In de peilingen is zijn partij al een tijd virtueel de grootste partij op links, in Utrecht draaien camera's van media uit Japan en Frankrijk. Binnen de partij spreekt men smullend van het Klaver-effect. Jubelen hoe ze met Jesse links weer sexy hebben weten te maken. Gladjes, kun je ook zeggen.

Tekst gaat verder onder de foto

Volledig scherm
© Shody Careman

T-shirts

Volledig scherm
© Shody Careman

Een toespraak in een zaal heet bij hen een 'meetup'. En Klaver heeft niet alleen woordvoerders, maar ook een legertje 'beeldvoerders', dat moet zorgen dat Klaver gunstig overkomt op camera en in internetfilmpjes. Bij de laatste sessie in TivoliVredenburg zijn er niet minder dan 25 tot 30 'nerds' mee bezig. Beeld telt. Ter illustratie: er is overwogen T-shirts te laten drukken met op de achterkant de data van de meetups, als was het een tour van een rockband.Het team is toch al niet vies van een staaltje Amerikaans campagnevoeren. Zo koos Klaver - geheel naar Obama's voorbeeld - voor een 'grassroots-strategie', wat zoveel wil zeggen dat de aanhangers initiatieven ontwikkelen. Die vrijwilligers meldden zich volgens de partij 'met 100 per dag', vooral sinds de verkiezing van Trump. De geraamde 75.000 euro aan donaties zijn er tot nu toe al 200.000 geworden.

De grassroots-baas, Sybren Kooistra, mocht in 2008 drie maanden stage lopen bij de campagne van Barack Obama. Kooistra zegde zijn baan bij de Volkskrant op om bij GroenLinks te gaan werken. ,,Sybren!" roept Klaver als hij hem bij zijn kleedkamer ontwaart. De twee geven elkaar een knuffel.

Er wordt toch al veel geknuffeld. Beeldvoerder Joey Boink - in 2015 als documentairemaker genomineerd voor een Gouden Kalf - komt de hele avond alleen achter zijn regieschermpjes backstage vandaan voor een warme omhelzing van Klaver. De twee zijn in korte tijd vrienden geworden; ze sporten zelfs samen.

En als na het eten Paul Rosenmöller bij Klavers kleedkamer opduikt, wordt er opnieuw geknuffeld. ,,Ben je ready for take-off, jongen?" zegt de oud-leider van GroenLinks op vaderlijke toon in zijn oor.

Rosenmöller is niet de enige oudgediende van GroenLinks die zijn gezicht laat zien in Utrecht. Wijnand Duyvendak, ooit Kamerlid, is sinds jaar en dag de campagneleider van GroenLinks. Hij laat Klaver en Ten Cate een berichtje op zijn telefoon lezen. De lokale campagneman in Rotterdam laat weten dat er meer T-shirts bij moeten komen; hij is al door zijn voorraad heen. Glunderend kijken de drie naar het schermpje.

Het past in Klavers koers waarin de partij niet alleen mikt op leden, maar ook vooral vrijwilligers en aanhangers ronselt die sympathiseren zónder dat ze partijlid willen worden. Zoals het campagneteam ook 'apptivisme' in het leven riep. Het leverde een schare Jesse-volgers op die per app het laatste nieuws over de partij als eerste krijgen. Alles onder de (Obama-achtige) noemer 'verandering'. Gevoed door Klavers boodschap van saamhorigheid, dat geluk 'meer is dan economische groei' en zijn pleidooi voor het verkleinen van de 'kloof tussen arm en rijk'.

Pizza's

Quote

Er waren mensen aan het huilen, man

Diederik ten Cate - woordvoerder

Daarnaast springt het Amerikaanse campagnebureau Blue State Digital - eerder ook verbonden aan de oud-VS-president - bij met data-analyses. Ze tonen Team Jesse waar vrijwilligers het beste kunnen worden ingezet. Op basis van die informatie bouwden programmeurs - in ruil voor veertig pizza's - op een handvol avonden een app waarmee het leger vrijwilligers langs de deuren gaat. De partij vertrouwt erop dat dit 'een beweging' in gang heeft gezet.

Die beweging knijpt zijn handjes dicht dat Klaver als jongeling bij de NOS met Mark Rutte in debat mag - en mogelijk straks ook bij het RTL-premiersdebat mag aanschuiven. Dat is namelijk precies wat Klaver wil: zich kunnen afzetten tegen de VVD-premier. Dat die Klaver voortdurend wegzet als 'mijn jonge vriend' laat alleen maar zien dat ze bang voor hem zijn, klinkt het.

In Utrecht komen die aanhangers zélf naar Klaver toe. Een 21-jarige studente staat te glunderen. ,,Als je mij jaren geleden had gezegd dat ik op iemand zou gaan stemmen die half Marokkaans is en een kwart Indisch, had ik je voor gek versleten." Nu klapt ze haar handen blauw.

Na afloop van de vragenronde duikt Klaver de lift in, terug naar zijn kleedkamer. Zijn gezicht nog altijd geladen. ,,Was het hard werken?", vraagt Ten Cate voorzichtig. De zaal was te licht, antwoordt Klaver. Dat hij tweeduizend gezichten terug kon zien kijken, was een tikje intimiderend. Ten Cate, opbeurend: ,,Er waren mensen aan het huilen, man."

Na vijf minuten in zijn kleedkamer is de ontspanning in het lijf van Klaver teruggekeerd. Hij is klaar voor de ontmoeting met zijn 'fans'. In de zaal staan jongeren geduldig in een nette rij te wachten op een selfie en wiegt Klaver alweer zichtbaar opgelucht mee op de achtergrondmuziek. De glimlach is terug. Wie doet me wat.