Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Wethouder Giny Luth maakt een praatje met asielzoekers in de bibliotheek in Ter Apel, waar meet-and-greets worden georganiseerd.
Volledig scherm
Wethouder Giny Luth maakt een praatje met asielzoekers in de bibliotheek in Ter Apel, waar meet-and-greets worden georganiseerd. © Marco Okhuizen

Wierd Duk peilt de stemming: Cohesie in een mistig landschap

onder asielzoekersNederland lijkt verdeelder dan ooit. In de bibliotheek van het asieldorp Ter Apel zoeken de verschillende bevolkingsgroepen elkaar op.

Quote

Er zijn in al die jaren met de asielzoekers nooit toestanden geweest, maar dit ging niet goed

Vrijwilliger Jan Kah

Het blijft een onalledaags gezicht: groepjes donkere mensen, lopend langs de lege toegangswegen naar Ter Apel. In het winterse, mistige Groninger landschap pik je de asielzoekers er zo uit. Hier, waar Nederland ophoudt, wachten zij letterlijk op hun toekomst. Tussen toen en straks liggen de uitgestrekte opvanglocaties aan de rand van Ter Apel.

In het dorpscentrum, in de Openbare Bibliotheek aan het Molenplein, worden sinds kort op dinsdagmiddagen 'meet-and-greets' gehouden. Het is de bedoeling dat autochtonen en vreemdelingen hier met elkaar in contact komen. Koffie met speculaasjes staan klaar, net als een sjoelbak - een sjoelbak! - en andere spelletjes.

Jan Kah (67) komt binnenwandelen. Kah is gepensioneerd trappenmaker en hij werkte als vrijwilliger bij het Rode Kruis. Dat was toen de toestroom van asielzoekers heel groot was. ,,Vooral veel Syriërs en Eritreeërs", vertelt Kah. ,,Ik hielp met het uitdelen van kledingpaketten."

Nooit waren er problemen met nieuwkomers in Ter Apel, zegt Kah. Totdat recent groepjes Oost-Europeanen en later Noord-Afrikaanse gelukzoekers voor overlast zorgden. Ze plegen winkeldiefstallen, maken zich schuldig aan inbraken en zakkenrollen - tot in de stad Groningen, 60 kilometer verderop -, ze vallen kinderen en vrouwen lastig en rijden zonder geldig kaartje met buslijn 73 tussen de opvang en het dorp. ,,Daar moet je eerlijk over zijn", zegt Jan Kah, met die typische, Groninger nuchterheid. ,,Er zijn in al die jaren met de asielzoekers nooit toestanden geweest, maar dit ging niet goed."

In deze gepolariseerde campagnetijd, waarin het draagvlak voor vluchtelingen al broos is, zijn verhalen over criminele Marokkanen, Algerijnen en Tunesiërs - die niet eens kans maken maken op asiel - olie op het vuur. ,,Het afgelopen halfjaar deed het aantal winkeldiefstallen dit", zegt de montere wethouder Giny Luth (Gemeentebelangen), terwijl ze in de lucht wijst. ,,Het aantal schóót omhoog. Ik kreeg klachten van middenstanders dat al die negatieve publiciteit op Ter Apel begon af te stralen."

Burgers werden onzeker en kwaad, temeer omdat men hier, sinds de asielopvang in 1996 begon, nauwelijks gedoe met vluchtelingen kende. Extra politietoezicht, meer camerabewaking en intensievere beveiling op de opvanglocatie hebben resultaat opgeleverd, zegt Luth. En nu is er dus sinds enkele weken die meet-and-greet. ,,Ik ben blij dat het een succes lijkt te worden", zegt de wethouder, als tegen drie uur een gezelschap Afghaanse Sikhs - een kleine minderheid in Afghanistan - binnen komt wandelen. Verder is er nog een aantal asielzoekers, onder wie een jongeman uit Eritrea, die hier als vrijwilliger werken, en er zijn enkele autochtone inwoners van Ter Apel aanwezig.

De asielopvang biedt plaats aan vele honderden mensen. Dus van een groot succes kunnen we nu ook weer niet spreken. Shaza (36) en Achmad (36) uit Damascus - die, omdat hun procedure nog loopt, niet met hun echte naam in de krant willen - hebben wél de moeite genomen om naar de bibliotheek te komen. Zij willen zo snel mogelijk de Nederlandse taal en gebruiken leren kennen. Achmad was monteur in Damascus 'maar daar waren we ons leven niet zeker'. ,,Als je kritisch bent op de regering, kun je er zomaar verdwijnen. Je wordt ontvoerd en je familie ziet je niet meer terug."

Volledig scherm
© Marco Okhuizen

Schril contrast
De vrijwilligers, die het paar begeleiden, knikken begrijpend. Ook als Achmad beweert dat 'Damascus erger is dan Aleppo' - wat mij een tamelijk boude bewering lijkt. ,,Begrijp me goed", zegt Achmad. ,,De angst en de terreur zijn in Damascus niet geringer. Zolang Assad aan de macht is, is het er niet veilig."

Het is een schril contrast: de oorlogservaringen van deze mensen met de rust van het leven in dit noordelijke Nederlandse dorp met z'n supermarkt en de Action, z'n witgoedwinkel en de plaatselijke bakker, bij wie je ook koffie kunt drinken.

Voor Jan Kah zijn vluchtelingen meer dan welkom in Ter Apel 'want de wereld is van iedereen'. Wie op straat doorvraagt, ontmoet ook scepsis. ,,Sinds die Noord-Afrikanen hier voor overlast zorgen, nam de goodwill wel wat af", zegt een winkelende vrouw van middelbare leeftijd, die anoniem wil blijven. Maar van een soort klein volksverzet, zoals elders in Nederland, is in deze asielmicrokosmos geen sprake. In Ter Apel is men aan de vreemdelingen gewend. Bovendien: veel lokale werkgelegenheid hangt samen met de asielopvang. Die 'verbinding', waar je tegenwoordig veel over hoort, is hier allang een feit. Geestelijk, én economisch.

Exclusief

Het beste van het AD