Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Gert-Jan Segers (Christenunie) en Lodewijk Asscher (Pvda) in de Tweede Kamer. © ANP

Alleen zij kunnen VVD, CDA en D66 nog aan meerderheid helpen

'Ik doe het niet. Punt'Lodewijk Asscher en Gert-Jan Segers. Nu de PVV door de andere partijen zwart op wit wordt uitgesloten, kan alleen dit tweetal VVD, CDA en D66 helpen aan een meerderheid. Maar ChristenUnie-leider Segers bedankt ervoor en wijst naar PvdA-voorman Asscher. Die is al even vastbesloten. 'Ik schuif niet aan bij het motorblok. Punt.'

Asscher loopt net de ministerraad uit, als een oudere dame op het Binnenhof haar handen om zijn middel slaat. ,,Je moet het doen'', zegt ze. ,,Ga weer regeren.'' Asscher vraagt op wie ze gestemd heeft. Haar antwoord: ,,Rutte.'' Asscher: ,,Nou, gefeliciteerd.''

,,Ik snap dat het lastig is'', zegt de PvdA-leider kort daarna op zijn werkkamer. ,,Ik vind ook dat er een kabinet moet komen. Maar wij zullen het landsbelang dienen vanuit de Tweede Kamer. Aanschuiven bij het motorblok VVD, CDA en D66 gaan we echt niet doen.''

Volledig scherm
Demissionair minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en vicepremier Lodewijk Asscher (PvdA) op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad. © ANP

Geeft u daar eens een inhoudelijk argument voor, zoals informateur Tjeenk Willink vraagt.
,,We staan met 9 zetels tegenover 71 sociaal-economisch rechtse zetels. We denken heel anders over de arbeidsmarkt en de zorg. Dat is een inhoudelijk probleem. Temeer omdat ik de verkiezingen ben ingegaan met de boodschap: na al die jaren moeten we naar links.''

U zegt steeds 'Het gaat nú niet gebeuren'. Waarom blijft u die opening bieden?
,,Ik ben niet beschikbaar om aan te schuiven bij het motorblok. Punt. Dan vragen jullie me: Kun je het uitsluiten in de toekomst, in een andere combinatie? Je kunt nooit nooit zeggen in de politiek. Maar zoek er niet te veel achter. Er vallen steeds opties af en dan kijken mensen uit gewoonte naar de PvdA. Ze weten dat deze PvdA kan besturen. Maar ik ben zo duidelijk als ik maar kan zijn.''

Vijf jaar lang hebben jullie gezegd dat jullie verantwoordelijkheid namen. Dat geldt nu niet meer?
,,We zullen straks ook verantwoordelijkheid nemen, maar dat hoeft niet vanuit een kabinet. Ik heb de verplichting te proberen mijn verkiezingsprogramma uit te voeren, Nederland vooruit te helpen.''

Dat kan toch beter vanuit het kabinet?
,,Dat geloof ik niet.''

Er zijn kiezers die jullie wel trouw zijn gebleven. Hun stem is toch ook wat waard?
,,Zeker, juist daarom wil ik voorzichtig met hun stem omgaan. Ik wil vanuit de Kamer hun geluid laten horen. Zo kun je heel veel invloed uitoefenen.''

Quote

Aanschuiven bij het motorblok VVD, CDA en D66 gaan we echt niet doen

PvdA-voorman Lodewijk Asscher

De kans op een minderheidskabinet neemt toe. Is u al gevraagd om dan gedoogsteun te verlenen?
,,Nee. Er wordt wel eens een balletje opgegooid, maar dat laat ik dan rustig neerploffen. Ik kan me niet voorstellen dat we vanuit de oppositie overal tegen stemmen. Dat past niet bij ons. Voorstellen waar ik het mee eens ben, zal ik altijd steunen.''

U wilt niet, zoals de PVV in 2010, afspraken maken vooraf?
Lachend: ,,Mijn hersenen horen 'net als de PVV' en dan kan ik al niet verder luisteren. Ik weet het niet joh.''

U zegt geen nee.
,,Ik ga daar niet over speculeren.''

Het is logisch dat naar u wordt gekeken. Anders dan GroenLinks vindt u deals met Noord-Afrikaanse landen over migratie wel kunnen.
,,De formatie is er deze week op vastgelopen en ik vind het frustrerend dat partijen alleen maar op hun eigen gelijk aan het rammen zijn. Rechts kan niet de ogen dichthouden: je moet de oorzaken van migratie onder ogen zien. Dat komt door oorlog en geweld, klimaatverandering. Je moet investeren in ontwikkelingshulp om mensen daar meer perspectief te bieden. Tegelijk kan links niet volhouden dat de situatie nu zo goed is: mensen verdrinken, smokkelaars worden heel rijk. Klaver zegt: hoe veilig het ook is, we willen nooit mensen in vluchtelingenkampen hebben. Ik vind dat een vorm van wegkijken van de realiteit. Als kampen niet goed zijn, moeten we ze beter maken.''

VVD, CDA en D66 willen er vast graag met u over praten aan de formatietafel.
,,Ze weten wat de PvdA wil. Als ze voorstellen doen op basis van onze ideeën, zal ik ze steunen. Maar ik schuif niet aan die tafel aan.''

Is het erg als we op Prinsjesdag geen nieuw kabinet hebben?
,,Als je niets doet in de komende begroting, zullen ouderen en mensen met lage inkomens niet profiteren van de verbeterde economie. Ik kan nooit medeverantwoordelijk zijn voor een begroting - ook niet demissionair - met een onfatsoenlijke koopkrachtverdeling. Ik vind ook dat de salarissen in het basisonderwijs omhoog moeten.''

Quote

Klaver zegt: hoe veilig het ook is, we willen nooit mensen in vluch­te­lin­gen­kam­pen hebben. Ik vind dat een vorm van wegkijken van de realiteit

Lodewijk Asscher

Gaat dit demissionaire kabinet dat nog regelen?
,,Als er straks nog geen nieuw kabinet zit: ja. Dat kost geld, maar we zullen het doen. In ons verkiezingsprogramma trokken we er 400 miljoen voor uit. Laat het een oproep zijn voor de onderhandelaars om tempo te maken. Anders doen wij het.''

Komt de PvdA er nog wel bovenop? Overal kwijnen sociaaldemocratische partijen weg.
,,Ik denk dat het jaren gaat kosten om een nieuwe rol te vinden. Er blijft een rol voor de sociaaldemocratie, daar ben ik van overtuigd. Waar we mensen vroeger beschermden tegen het ongebreidelde kapitalisme, moeten we dat nu gaan doen tegen de ongebreidelde globalisering. Mensen willen nog steeds een fatsoenlijke verzekering en fatsoenlijk werk.''

Hoe gaat de PvdA zichzelf opnieuw uitvinden?
,,Ik kom niet met een uitgestippelde koers, maar we willen een nieuwe manier van politiek bedrijven. We gaan meer samenwerken met maatschappelijke organisaties en jongerenbewegingen. Ik barst van de energie.''

Wat verwijt u uzelf?
,,In de campagne kwam ik niet uit die ingewikkelde boodschap: we hebben het goed gedaan en tegelijk moet het nu anders. Mensen voelen zich onzeker in hun bestaan. Wij hebben niet genoeg bescherming geboden, terwijl dat juist van ons verwacht werd. In het kabinet ben ik medeverantwoordelijk geweest voor dit probleem.''

Had de PvdA gewoon nooit met de VVD in een kabinet moeten stappen?
,,Dat vind ik te makkelijk, omdat het nogal wat uitmaakte dat we er zaten. Onze conclusie is nu niet: nooit meer in een kabinet met rechts. Maar als je het doet, zul je het beleid meer moeten bewaken. En onderweg meer laten zien waarvoor je hebt gevochten.''

Waarom in 2012 wel met rechts in een kabinet en nu niet?
,,Het land zat in een gierende crisis. We hadden 38 zetels, nu heb ik er 9. Heb je nog meer redenen nodig?''

Quote

Ik kom niet met een uitgestippelde koers, maar we willen een nieuwe manier van politiek bedrijvenn

Lodewijk Asscher

Segers zegt: Doe jij het maar

Volledig scherm
Gert-Jan Segers (ChristenUnie) tijdens het debat in de Tweede Kamer over de voortgang van de kabinetsformatie. © ANP

Het geduld van Gert-Jan Segers raakt op. ,,We hebben een eindeloos gepalaver gehad, om-elkaar-heen-gedraai, tactische zetten gezien... De mensen thuis kunnen het ook niet meer volgen. Er zijn heldere keuzes nodig", vindt de voorman van de ChristenUnie. Samen met de PvdA is zijn partij de enige die nog in aanmerking komt voor een meerderheidscoalitie van vier partijen.

De door Segers gewenste helderheid lijkt er voorlopig niet te komen, nu informateur Herman Tjeenk Willink eerst met VVD, CDA en D66 wil praten over inhoudelijke 'verbinding' waarin ook het progressieve deel van de Kamer zich kan herkennen. Dat is een grote wens van D66-leider Alexander Pechtold. Een mooi uitgangspunt, vindt Segers. ,,In Rutte II heeft de constructieve samenwerking van D66, SGP en mijn partij ook voor verbreding van het draagvlak gezorgd."

Tussengerecht

Maar de manier waarop dit nu gaat, stuit Segers tegen de borst. ,,Ze gaan nu met z'n drieën iets knutselen waar een vierde partij bij moet aanschuiven. Het speelveld is dan niet gelijk. Wij zijn geen tussengerecht, geen opvulling van drie partijen om op te tellen naar 76 zetels. We zetten niet onze handtekening bij het kruisje."

Segers noemt het goed dat Tjeenk Willink VVD, CDA en SP heeft gedwongen op papier te zetten waarom zij op inhoudelijke gronden de PVV dan wel de VVD uitsluiten. Nu zijn er nog twee 'bruidjes' over: ChristenUnie en PvdA. Duidelijk is dat D66 liever niet met de ChristenUnie wil. De andere twee weigeren een voorkeur uit te spreken. ,,Ik prefereer de duidelijkheid van Pechtold boven de onduidelijkheid van Rutte en Buma. Kies nou je partner!"

Quote

Ze gaan nu met z'n drieën iets knutselen waar een vierde partij bij moet aanschuiven. Het speelveld is dan niet gelijk. Wij zijn geen tussengerecht

ChristenUnie- leider Gert-Jan Segers

Segers maakt het VVD en CDA makkelijk: ,,De PvdA heeft de voorkeur van D66, ze zijn met negen zetels groter dan wij met vijf, de partij kan instemmen met de onderhandelde migratieparagraaf en sluit inhoudelijk niemand uit. Als ik volgende week een uitnodiging krijg, dan zal ik de informateur adviseren om met de PvdA te praten. Sans rancune hoor. Laat die partij dan de kaarten op tafel leggen en niet eindeloos blijven dralen. Als Lodewijk Asscher écht niet wil, laat hem dat dan óók op inhoudelijke gronden uitleggen, zoals Tjeenk Willink eerder ook de partijen heeft gevraagd."

Pas daarna komt de ChristenUnie misschien weer in beeld, want dat zal niet zonder slag of stoot gaan. ,,Er is een werkelijkheid vóór 23 mei en een werkelijkheid na 23 mei." De CU-leider doelt daarmee op het gesprek dat hij op die dag samen met Pechtold had bij - toen nog - informateur Edith Schippers. Daar nam de D66-leider een waslijst aan onderwerpen mee, met onder andere gevoelige medisch-ethische onderwerpen als voltooid leven, en verlangde hij concessies van Segers. Na afloop zag Pechtold geen grond om verder te praten.

Áls de ChristenUnie aanschuift bij het 'motorblok', moet volgens Segers eerst met de vier partijen onderhandeld worden over de onderwerpen die eerder voor D66 onoverkomelijk waren. ,,Ik kan die lijst niet wegdenken. Dus moeten we er met z'n vieren over praten." Hij wil dat ook CDA en VVD duidelijk maken hoe ze over deze onderwerpen denken.

Volledig scherm
Van links naar rechts: Lodewijk Asscher (Pvda), Gert-Jan Segers (Christenunie) en Premier Mark Rutte tijdens een Tweede Kamerdebat over de verkiezingsuitslag. © ANP

Progressief

Het beeld van de ChristenUnie als conservatieve partij, zoals Pechtold dat neerzet, bestrijdt Segers. ,,Wij zijn een zeer veranderingsgezinde partij. In die zin kun je ons progressief noemen. Ik heb Pechtold horen praten over klimaat, migratie en inkomensontwikkeling. Als het om die onderwerpen gaat, kunnen we evenwichtige afspraken maken. We staan voor een sociaal beleid.

En over klimaat gesproken: er waren maar drie partijen die in hun verkiezingsprogramma aan het klimaatakkoord van Parijs voldeden: D66, GroenLinks en wij. Dat is veelzeggend."

Als VVD, CDA en D66 toch eerst gedrieën inhoudelijk gaan discussiëren, heeft Segers al helemáál geen zin meer om mee te praten. ,,Vorm dan maar een minderheidskabinet. Wij zullen constructief zijn. Dat zit in ons dna."

Quote

Ik prefereer de duidelijkheid van Pechtold boven de onduidelijkheid van Rutte en Buma. Kies nou je partner!

Gert-Jan Segers