Ab Klink
Volledig scherm
Ab Klink © Koen Verheijden

Buma hoeft Ab Klink niet te bellen voor ministerspost

InterviewVoormalig CDA-minister Ab Klink verheugt zich op een kabinet met GroenLinks, maar als zorgbestuurder bij VGZ heeft hij nog wel een wensenlijstje voor de formatietafel. Zelf heeft Klink ook ervaring als onderhandelaar. Het was het einde van zijn politieke carrière.

Quote

Duurzaamheid vind ik zó’n ondergeschoven kindje in Nederland, dat ik echt hoop dat D66 en GroenLinks in dat opzicht van meerwaarde zijn

Het is niet dat ze de deur bij elkaar plat lopen, maar af en toen hebben CDA-leider Sybrand Buma en oud-zorgminister Ab Klink contact. De twee delen een beladen geschiedenis. Het was Klink die als onderhandelaar namens het CDA in 2010 zich tegen het gedoogkabinet met de PVV keerde. Buma, toen fractiesecretaris, was juist voorstander. Toch zit er bij Klink geen oud zeer, bezweert hij. ,,In de politiek kun je van mening verschillen. De meerderheid van het CDA was voor.”

En nu moet de meerderheid niet meer aan samenwerking met de PVV denken.

Lachend: ,,Ja, diezelfde meerderheid heeft nu misschien een ander standpunt.”

Denkt u dan niet: hadden ze maar naar mij geluisterd?

,,Ik heb geen moment met rancune teruggekeken. Echt niet.”

Na een carrière van zo’n 20 jaar in en rond de politiek is de oud-minister van Volksgezondheid nu bestuurder bij zorgverzekeraar VGZ. Een baan waarin hij naar eigen zeggen meer impact heeft dan hij in Den Haag had.

U stond als minister aan de wieg van de zorgverzekeringswet. Sindsdien is de kritiek op de marktwerking alleen maar toegenomen.

,,Wat ik vrij dom vind eigenlijk. Het werkt door een gezonde mate van competitie op de kwaliteit en de kosten van zorg. Maar daar zit tegelijkertijd ook wel een crux. Er is te veel nadruk gelegd op de prijzen zonder het in het perspectief te plaatsen van de kwaliteit van de zorg. En of die wel noodzakelijk, gepast en zinnig is. Het is voor zorgverzekeraars kennelijk moeilijk om daar weerstand aan te bieden. Maar het is niet moeilijk in te zien dat je jezelf ook in de staart kunt bijten. Als je minder tijd hebt voor patiënten, dan heb je ook minder tijd om na te gaan of een behandeling gewenst en noodzakelijk is. Je jaagt de artsen op en dat betekent dat ze sneller doorverwijzen en dan ga je meer kosten maken.”

U bent de bedenker van het eigen risico. In uw tijd was dat 185 euro. Nu is het 385 euro.

,,VGZ heeft er onderzoek naar gedaan. De meerderheid blijkt er niet van af te willen. Een substantieel deel gaf wel aan zich geremd te voelen om naar de arts te gaan. Daar moeten we voor waken. Goedkoop is duurkoop. Uit dat onderzoek bleek dat de meerderheid voor een eigen risico van 200 euro was.”

Vindt u dat ook?

,,Ik vind het te gemakkelijk om zomaar een bedrag te noemen. De keerzijde is dat de premie omhoog gaat als het eigen risico daalt.”

Een belangrijk onderwerp is de verpleeghuiszorg. De politiek heeft het plan van Hugo Borst omarmd, maar u vindt niet dat daar 2 miljard euro naartoe moet. Waarom niet?

Quote

De zorg is een soort koekoeksjong: het duwt de­fen­sie-uit­ga­ven, po­li­tie-uit­ga­ven en koopkracht van mensen het nest uit

,,Het goede van Hugo Borst is dat hij de nadruk legt op kwaliteit. Maar dan moet je niet alleen naar verpleeghuizen kijken. We hebben te weinig mensen, nu al. Meer personeel is niet op korte termijn te krijgen. Zet dan alles op alles om te voorkomen dat mensen in het verpleeghuis terechtkomen. Ondersteun mantelzorg, zet in op valpreventie, in dagbesteding om isolement te voorkomen. Dat is heel effectief. Als je daarmee ook geld bespaart, sta dan toe dat zowel met rijksgeld voor langdurige zorg als door verzekeraars en gemeenten samen in die projecten wordt geïnvesteerd. Nu kan dat niet.”

De komende kabinetsperiode stijgen de zorguitgaven met 9 miljard euro. Is dat vol te houden?

,,Dat is een hoop geld. De zorg is een soort koekoeksjong: het duwt defensie-uitgaven, politie-uitgaven en koopkracht van mensen het nest uit.”

Wat moet er in ieder geval in een nieuw regeerakkoord staan?

,,In ieder geval dat het voor verzekeraars niet meer loont om vooral jonge, gezonde mensen in het klantenbestand te hebben. Als je als zorgverzekeraar bijvoorbeeld iets goeds doet voor mensen met chronische longproblemen, trekt dat juist een bepaalde groep zieken aan die daar ook verzekerd willen zijn om ervan te profiteren. Dat zorgt dan direct voor verlies. De balans moet eerder doorslaan naar zieke mensen en ouderen dan naar jongeren. Er is daarnaast een groot gevaar dat we via fusies van ziekenhuizen toegroeien naar monopolisten in de regio’s. Dat zijn dingen waarvan ik nu zeg: had ik die als minister maar sneller geregeld.”

Helpt het dat informateur Schippers minister van Volksgezondheid is?

,,Ik ben er heel blij mee, ja. Een informateur wordt geacht onpartijdig te zijn, maar kan wel waarschuwen: let daar op. Als de partijen verstandig zijn, vragen ze haar af en toe: hoe werkt dit? Schippers weet echt waar ze het over heeft.”

Maar ze gaat weg. Iets voor u?

,,Ik zit nu liever hier.”

En als Buma zou bellen?

,,Dat zou ik echt niet doen.”

Hoe kijkt u naar deze formatiepoging?

,,Ik ben er blij mee. Duurzaamheid vind ik zó’n ondergeschoven kindje in Nederland, dat ik echt hoop dat D66 en GroenLinks in dat opzicht van meerwaarde zijn.”

Heeft het CDA daar voldoende aandacht voor?

,,Nee, vind ik niet. Ik vind eerlijk gezegd dat in die tien jaar dat wij regeerden onze aandacht weinig hebben omgezet in daden. Wij riepen het innovatieplatform in leven. Ik had gehoopt dat dat veel meer met duurzaamheid aan de slag zou gaan.”

Dat platform was het kindje van oud-premier Jan-Peter Balkenende.

,,Ik heb ook wel eens tegen hem gezegd dat duurzaamheid veel belangrijker moet zijn.” Schalks: ,,Dat vindt-ie nu zelf ook trouwens. Ook dat kan hè.”

Buma noemde de plannen van GroenLinks een nachtmerrie voor het land. Staat u als enige te juichen in uw partij?

,,Toen ik directeur van ons wetenschappelijk instituut was, hebben we de schijnwerpers gezet op mensen die bezig waren met innovatie op bijvoorbeeld het gebied van energie. Om te laten zien dat er door nieuwe technieken – algen, warmteopslag, CO2-opslag – nieuwe markten aankwamen. Die richting, waarin je creativiteit van de markt gebruikt en ondernemers een impuls kunt geven, die spreekt mij heel erg aan. Daarom vond ik groenrechts toen al interessant.”

Kan de CDA-achterban zich wel achter zo’n kabinet scharen?

,,Mijn inschatting is van wel. Maar dat is met de benen op tafel. Het hangt ook af van wat er uit komt.”

Wat moet Buma zeker binnenhalen?

,,Daar ga ik mij niet over uitlaten. Ik ben niet een soort grootinquisiteur van het coalitieakkoord. Of van het CDA.”