Volledig scherm
Jesse Klaver dolt met wat schoolkinderen. © ANP

Formatie: alle adviezen zijn binnen

VVD, CDA, D66 en GroenLinks kunnen vanaf morgen aan het echte onderhandelen beginnen: de ‘hoorcolleges’ van adviesorganen zitten erop.

De formatie mag dan officieel begonnen zijn: de partijonderhandelaars zijn afgelopen vrijdag en vandaag vooral bijgepraat over de financiële toestand van het land, zorgen in de samenleving en hoe het milieu ervoor staat.

Namens de Nederlandsche Bank gaf president Klaas Knot ‘hoorcollege’, ook schoven SCP-directeur Kim Putters aan, net als Hans Mommaas van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), die op het gebied van milieu advies uitbracht.

VVD-leider Mark Rutte was al meteen zuinigjes over de kansen voor het milieu. Het PBL lijkt een zwaarwegend advies te kunnen geven nu klimaat en duurzaamheid een rol lijken spelen bij de formatie, maar Rutte benadrukte dat er ‘maar een beetje financiële ruimte is’.

,,Er zijn nog geen conclusies getrokken’’, hield CDA-leider Sybrand Buma het na afloop neutraal.

Mommaas zei juist na de gesprekken dat er ‘enige urgentie is’ op het dossier van klimaat. ,,Zeker in de komende kabinetsperiode.’’

Klimaatakkoord

Over klimaat werd vooral in algemene zin gesproken, erkende Mommaas. Op de specifieke voorstellen uit de partijprogramma's is niet ingegaan. Het PBL bracht wel eerder rapporten uit over het klimaatakkoord van Parijs en over de milieumaatregelen uit verkiezingsprogramma's. 

Om de wereldwijde temperatuurstijging in 2050 onder de 2 graden Celsius te houden, moet de CO2-uitstoot 80 tot 95 procent lager zijn ten opzichte van 1990. In 2030 moet de reductie tussen 43 en 49 procent liggen. Van de vier partijen aan de onderhandelingstafel halen alleen de programma's van GroenLinks (62 procent) en D66 (55 procent) dat. De VVD blijft steken op 24 procent minder CO2-uitstoot in 2030. Het CDA liet zijn programma niet doorrekenen door het PBL.

Foto

Met de besprekingen van alle adviescolleges zoals PBL, maar ook het SCP, moet, zoals een ingewijde stelt, een ‘foto van het land’ gemaakt zijn. In die zin dat het duidelijk voor de onderhandelaars moet zijn hoe het land er financieel voorstaat, en welke problemen het meest prangend zijn bij burgers. ,,Iedereen heeft het nu over hoe verschillend de partijen denken over milieu, maar de burger heeft meer prioriteiten’’, zei een bron rond het onderhandelingsteam vorige week al. ,,De middenklasse die financieel op adem wil komen, de zorgen over integratie van vluchtelingen. Eerst moet de stand van het land op ieders netvlies staan. Elkaar om de oren slaan met verkiezingsprogramma’s heeft geen zin. Dan ben je snel klaar.’’

De onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en GroenLinks gaan nu de inhoud van de gesprekken morgenochtend terugkoppelen aan de fracties. In de middag worden de gesprekken hervat. Ook op woensdag en donderdag wordt onderhandeld, maar de agenda wordt vooralsnog geheim gehouden.