Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Premier Rutte en zijn assistent Caroline Hermans bij aankomst op het Binnenhof © ANP

Mark Rutte wisselt van zusje Hermans als adviseur

Tot tweemaal toe kiest premier Mark Rutte een dochter van de omstreden VVD’er Loek Hermans tot politiek adviseur. Wat is het geheim van de familie Hermans? Een verhaal over politieke dieren, gebaseerd op gesprekken met insiders.

Quote

Je hebt niets aan een politiek adviseur die je naar de mond praat en zegt

Volledig scherm
Sophie Hermans © ANP

Op de verkiezingsavond van 15 maart staan vader Loek Hermans en zijn twee dochters Sophie en Caroliene na de eerste exitpoll even samen te praten. In het Haagse World Trade Centre, waar de VVD bijeen is, ziet een partijganger het trio en zegt: ,,Ha! De dynastie-Hermans! Heb je nog andere kinderen, Loek?’’ De VVD-prominent vertelt dat hij nog een zoon en een dochter heeft. Caroliene vult gevat aan: ,,Die doen normaal.’’

Normaal doen was niet alleen de verkiezingsleus van de VVD in de campagne, het is een motto dat evengoed op Sophie (36) en Caroliene (31) kan worden geplakt. Goede bekenden en collega’s omschrijven de zussen als betrouwbaar, integer en oplossingsgericht. Met een goed humeur bovendien. De oudste is bedachtzamer en van de droge grap, terwijl de jongste scherper uit de hoek kan komen, vooral als het even tegen zit.

Geoliede tandem

Het is precies wat minister-president Mark Rutte zocht toen hij na het vertrek van steun en toeverlaat Annelies Pleyte op zoek moest naar een nieuwe politiek adviseur. Eerst werd Sophie uitverkoren, nadat ze hem als rechterhand van Stef Blok was opgevallen. Inmiddels vormt hij een geoliede tandem met Caroliene, die overkwam van staatssecretaris Eric Wiebes. ,,Je hebt niets aan een politiek adviseur die je naar de mond praat en zegt: dat heb je weer geniaal gedaan”, zegt de premier op zijn werkkamer in het Torentje. ,,Ik heb wat aan iemand die zegt: dit ging echt niet goed, of dit moeten we beter voorbereiden. Het zijn allebei vrouwen die recht door de voordeur adviezen binnenbrengen.”

Sophie verruilde in maart haar carrière achter de schermen voor het Kamerlidmaatschap. Ze stond op plaats 16 op de lijst. Caroliene nam het stokje van haar over. Dat ze de dochter zijn van Loek Hermans, al jarenlang een belangrijke steunpilaar voor Rutte, heeft nooit meegespeeld in zijn keuze, bezweert de premier. Voor hem zijn het drie ‘unieke’ personen. Rutte is zeer op ze gesteld: ze beschikken over een goed politiek gevoel en ook anderen werken graag met hen. ,,Ik kijk naar wat mensen kunnen. Sophie en Caroliene zijn allebei heel talentvolle, jonge vrouwen die toevallig zussen zijn.’’

Knetterhard

Volledig scherm
Loek Hermans © ANP BART MAAT

Terwijl vader Loek constant onder vuur lag vanwege zijn vele bijbanen en uiteindelijk opstapte als fractieleider van de VVD in de Eerste Kamer, werkten Sophie en Caroliene zich in relatieve stilte op. Van dichtbij zagen ze hoe ‘knetterhard’ de politiek kan zijn, zegt Stef Blok. ,,Sophie heeft bij haar vader gezien dat het vak ook echt nadelen heeft. Daarom is het in haar geval extra dapper dat ze toch de overstap heeft gemaakt.”

Niet dat de zussen zoveel loslieten over hun geplaagde vader. Ze lopen niet te koop met hun emoties, zijn uiterst discreet. Wat privé is, blijft in de familie. Als Loek Hermans weer eens op het punt stond een andere baan te nemen, overlegde hij dat met het gezin. ,,Het thuisfront beslist mee over de rol die vader moet of denkt te kunnen spelen’’, zei hij ooit in Elsevier. Harde grappen horen erbij. Toen Hermans zestig werd, kreeg hij er ongenadig van langs, herinneren aanwezigen zich. Zo hield Sophie een verhaal over hoe Loek aanvankelijk telkens net naast een ministerspost greep.

Bourgondisch

Quote

Er zijn mensen die zeggen: dat kan toch niet, dat die dochters van Hermans op die plekken zitten? Maar ze zijn er op eigen kracht terechtgekomen

Ed Nijpels

Het gezin-Hermans is bijzonder hecht. Menig weekend wordt samen doorgebracht in het familiehuis in Friesland. Intimus Ed Nijpels schetst de Hermansen als een heel vrolijke familie, die geniet van het goede leven. ,,Ze zien de zonnige kant en zijn nét niet Bourgondisch.’’

Hoewel superslank, deinzen de vrouwen niet terug voor een biertje en een bitterbal, zeggen bekenden. Sophie is single, bij het huwelijk van Caroliene deed ze dienst als buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand. De bruiloft was typerend voor Caroliene, zegt een aanwezige: sjiek zonder duur te zijn.

De plotselinge dood van moeder Edith, nu drie jaar geleden, sloeg in als een bom. Loek Hermans werd op dinsdagochtend uit de senaatsfractie gebeld en ging meteen naar Friesland. Op de herdenkingsdienst in Beesterzwaag spraken alle vier de kinderen. Loek was een poosje echt uit het veld geslagen. Het was een aanslag op zijn onbevangenheid.

De rol van Edith is cruciaal geweest. ,,Zij was de sparringpartner van Loek’’, zegt Nijpels. ,,Waar Loek van de vrede is, spaarde Edith in haar adviezen de kool en de geit niet. ‘’ Het was ook moeder Hermans die verhaal kwam halen toen de leraar in de klas zich tegenover leerling Sophie liet gaan over het onderwijsbeleid van toenmalig minister Hermans. ,,In niet mis te verstane bewoordingen heeft ze toen van zich afgebeten”, zegt Stef Blok. Oud-minister Frank de Grave omschrijft moeder Hermans als een sterke persoonlijkheid. ,,Wat Caroliene en Sophie zijn geworden, is zeker ook het werk van Edith.’’

Veel mensen denken dat het helpt als je vader politicus is en je wilt op het Binnenhof werken, stelt De Grave. Ze weten hoe politiek werkt, hun vader kende als Tweede Kamerlid, minister en senator het klappen van de zweep. Maar omdát het dochters zijn van Loek, is de barrière die ze moeten nemen veel groter, meent hij. Zeker als het er ook nog eens twee zijn. ,,Dat Caroliene Sophie opvolgde heeft echt wel wenkbrauwen in de VVD doen fronsen. Dan zei ik: ,,Maar die meiden zijn gewoon hartstikke goed!’’ Nijpels bevestigt dat de keuze van Rutte niet door iedereen wordt begrepen. ,,Er zijn mensen die zeggen: dat kan toch niet, dat die dochters van Hermans op die plekken zitten? Maar ze zijn er op eigen kracht terechtgekomen.’’

Woonakkoord

Stef Blok denkt met veel plezier terug aan de tijd dat Sophie zijn politiek assistent was. Samen boksten ze het woonakkoord voor elkaar, door steun te zoeken in de Eerste Kamer. ,,Sophie ging langs de senatoren en daar zaten natuurlijk allemaal mannen die nog met haar vader hadden gewerkt. Het was volgens mij Roger van Boxtel van D66 die vertederd vaststelde dat het kleine meisje groot was geworden: ‘Jij hebt nog bij mij op schoot gezeten’, zei hij.” Sophie kon er goed mee omgaan, is sterk in het persoonlijk contact. ,,En bijzonder intelligent”, vult Blok aan. We hebben fantastisch samengewerkt.”

Eric Wiebes is al even lyrisch over Caroliene, die hij meenam toen hij het Amsterdamse college verruilde voor het ministerie van Financiën. ,,We hebben ons samen slap gelachen.” Als staatssecretaris raakte hij politiek in zwaar weer door de uit de hand gelopen reorganisatie bij de Belastingdienst. Het was zijn politiek assistent die te midden van alle ‘shit’ de blik naar voren gericht hield. ,,Het helpt enorm zo’n bondgenoot te hebben.”

Op Financiën werd ze op handen gedragen. Al snel na binnenkomst werd ze de ‘mini-stas’ genoemd, de junior-staatssecretaris. Als het langs de afgrond gaat, blijft ze rustig en oplossingsgericht, stelt secretaris-generaal Manon Leijten. ,,Toen ze wegging, maakten ambtenaren zich zorgen: hoe moest het nou verder zonder Caroliene?”

Rouw

Wiebes was niet blij toen Rutte ‘zijn’ Caroliene strikte. Het maakte hem trots, maar tegelijkertijd moest het koppel door een ‘rouwperiode’. ,,Bij ons laatste diner samen zei ik tegen haar: deze Hermans gaat het helemaal worden. Daar werd ze verlegen van.”

Rutte moest het op zijn beurt stellen zonder de energieke Sophie. Toen ze hem vertelde Kamerlid te willen worden, was hij resoluut: hij ging haar niet helpen, ook al vroeg ze daar niet om. ,,Dat doe ik bij niemand”, verklaart de premier. ,,Ik kan niet hebben dat iemand in de fractie meer vriend is met mij dan anderen.” Maar het doet Rutte deugd Sophie in de Kamer aan het werk te zien. ,,Ik was trots toen ze haar maidenspeech hield.”

Dat Caroliene uiteindelijk ook de overstap naar de politieke spotlights zal wagen, valt te bezien. Volgens Eric Wiebes heeft ze alle ingrediënten in huis: ,,Ze liggen klaar op het aanrecht. Welke soep het wordt, moet ze zelf uitmaken, maar er hoeft geen ingrediënt meer bij.”

Toch heeft CDA’er Elco Brinkman nog wel een suggestie. Hij kwam de zussen veelvuldig tegen terwijl ze naar politieke steun zochten in de Eerste Kamer. Hij heeft een vaderlijk advies: ,,Ze zitten hun leven al heel erg in het bestuurlijke en politieke. Als je niet oplet, kom je nooit meer ergens anders. Het zou goed zijn als ze ook gewone mensen tegenkomen in een maatschappelijke baan.’’