Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

VLNR: Mariëtte Pennarts-Pouw, Pim van den Berg, Jacqueline Verbeek-Nijhof, Willibrord van Beek, Mirjam Maasdam, Hans Goedhart
Volledig scherm
VLNR: Mariëtte Pennarts-Pouw, Pim van den Berg, Jacqueline Verbeek-Nijhof, Willibrord van Beek, Mirjam Maasdam, Hans Goedhart © AD

Utrecht goed voorbeeld voor kabinet van VVD, CDA, D66 en GroenLinks

FormatieIn politiek Den Haag denken velen dat VVD, CDA en D66 er niet uitkomen met GroenLinks. Misschien moeten de landelijke politici eens in Utrecht gaan kijken. Daar vormen de partijen al jaren het provinciebestuur.

Quote

Er zijn compromissen gesloten, maar na een inhoudelijk gesprek, zodat iedereen erachter kon staan

Florian Bekkers

Bijna was GroenLinks afgehaakt, tijdens de onderhandelingen voor een nieuw provinciebestuur in 2011. Formateur Jan Kamminga (voormalig Commissaris van de Koningin in Gelderland) kreeg de onderhandelaars weer aan tafel met een slimme uitruil. ,,Er waren een paar ingewikkelde punten. GroenLinks wilde wel tien ecoducten aanleggen, de VVD en CDA maximaal één. Ik heb tegen GroenLinks gezegd: als je goed onderhandelt, kun je er misschien drie krijgen. Als jullie nu stoppen, wordt het er één. Zo heb ik ze weer bijelkaar kunnen brengen.''

In de provincie Utrecht strijken VVD, CDA, D66 en GroenLinks al zes jaar de ogenschijnlijk onoverbrugbare verschillen over verkeer, natuur en landbouw glad. Over de meest heikele onderwerpen werden onder leiding van Kamminga nauwkeurige afspraken gemaakt. Investeringen in nieuwe wegen bijvoorbeeld, maar ook in fietspaden en ecoducten. Na de verkiezingen twee jaar geleden ging de poldercoalitie optima forma in dezelfde samenstelling vrolijk verder. ,,Ik heb ze destijds op het hart gebonden om helder te communiceren'', vertelt Kamminga. ,,Politici hebben soms de neiging vaag te doen. Zo van: dat zien we nog wel. Het moet glashelder zijn wat je wel en wat je niet hebt bereikt in de onderhandelingen. Elke burger weet dat je in een coalitie moet inleveren.''

Uitruilen

Als voorbeeld van hoe het niet moet, wijst Kamminga naar de vorming van het huidige demissionaire kabinet VVD-PvdA. ,,Er zijn allerlei onderwerpen snel afgetikt in achterkamertjes. Al spoedig begon de VVD-achterban te steigeren over de inkomensafhankelijke zorgpremie. Dat moest toen gerepareerd worden.''

Met simpelweg uitruilen kom je er niet, beaamt Florian Bekkers. Hij was onderhandelaar van GroenLinks en is nu fractievoorzitter. ,,Er zijn compromissen gesloten, maar wel na een inhoudelijk gesprek, zodat iedereen erachter kon staan. Over landbouwbeleid hadden we simpelweg kunnen afspreken: de VVD krijgt extra stallen, wij extra bos. We zijn overeengekomen dat uitbreidingen van agrarische bedrijven mogen, maar alleen als dierenwelzijn, milieu en volksgezondheid er op vooruitgaan.''

Eenzelfde afspraak werd gemaakt over nieuwbouw aan de rand van steden en dorpen, dat bij GroenLinks erg gevoelig ligt. Het mag, mits er geen sprake is van 'verrommeling' van het landschap. ,,Zo haal je de scherpe kantjes eraf en vonden we een inhoudelijke beleidslijn waar we allemaal achter konden staan.''

Commissaris van de Koning Willibrord van Beek (VVD) spreekt van een prettige sfeer in het dagelijks bestuur van de provincie. ,,Wij komen met genoegen bij elkaar voor de wekelijkse collegevergadering. Ook als je weet dat er een pittige discussie komt; niemand ziet er tegenop. En als je weet dat er een moeilijk onderwerp op tafel komt, is het slim om bij de ander naar binnen te lopen om te kijken of je er samen uit kunt komen.''

Verwijten

Vanuit de oppositiebanken ligt regelmatig GroenLinks onder vuur. ,,De coalitie wordt gedomineerd door VVD en D66, die veel groter zijn'', zegt SP'er Ad Meijer. ,,Daarom zoekt niemand de grens op. Aanjagen van sociale woningbouw, protest tegen de verbreding van de A27 en grootschalig verbeteren van openbaar vervoer: ik had van GroenLinks veel meer verwacht.'' Bekkers kent de verwijten. ,,Voor andere linkse partijen zijn we een gewild mikpunt. Maar ik kan het allemaal uitleggen omdat de inhoud sterk is.''

Bekkers vindt het prettig samenwerken met CDA en VVD. ,,Als je iets afspreekt, moet je wederzijds op elkaar kunnen rekenen. Dat gebeurt ook. De andere partijen in de coalitie zijn bijvoorbeeld vóór ondertunneling van een weg bij Dierenpark Amersfoort. Wij niet, maar we stemmen wel mee en zetten ons in voor goede natuurcompensatie. Anderzijds steunen zij cultuurvoorstellen die wij belangrijk vinden.''

Af en toe eten de fractievoorzitters met elkaar om de goede verstandhouding te onderhouden. Op elkaars verjaardagen komen ze niet, vertelt Bekkers grijnzend. ,,We werken met ze samen, maar het zijn niet onze vrienden.''

Exclusief

Het beste van het AD