Hans van Soest, chef parlementsredactie  van het AD.
Volledig scherm
Hans van Soest, chef parlementsredactie van het AD. © Joost Hoving

Waarom Klaver tóch het kabinet in wil

AnalyseEr zijn wel honderd redenen aan te geven waarom GroenLinks uiteindelijk zal afhaken in de formatieonderhandelingen met VVD, CDA en D66. Maar er is er één waarom het ondanks alle scepsis toch gaat lukken.

Klaver tijdens de verkiezingsavond van GroenLinks.
Volledig scherm
Klaver tijdens de verkiezingsavond van GroenLinks.

Herinnert u zich die demonstratief uitgestoken hand van Jesse Klaver nog richting PvdA-leider Lodewijk Asscher aan het begin van de verkiezingscampagne? ,,Geeft u mij de hand om voor elkaar te krijgen dat er een progressief kabinet komt zonder de VVD?’’ De beelden uit het lijsttrekkersdebat waarmee de campagne op 24 februari werd afgetrapt, zullen Klaver nog lang achtervolgen. Uitgerekend hij zit nu achter gesloten deuren te onderhandelen om als vierde partij Rutte-3 mogelijk te maken.

Sympathie

Quote

Hij wordt door veel kiezers als te jong en onervaren gezien, zo analyseerde het campagneteam na afloop.

Hans van Soest -chef parlement AD

GroenLinks won fors bij de Kamerverkiezingen in maart en groeide van vier naar veertien zetels. Maar toch waren de GroenLinks-kopstukken op verkiezingsavond niet euforisch. Er was op meer gehoopt. En de peilingen gaven aan dat dat er ook in zat. Veel kiezers bleken sympathie te hebben voor GroenLinks. Dat zij uiteindelijk toch voor bijvoorbeeld D66 kozen, kwam doordat veel kiezers huiverig bleken een stem uit te brengen op Jesse Klaver. Hij wordt door veel kiezers als te jong en onervaren gezien, zo analyseerde het campagneteam na afloop. En daarnaast heeft GroenLinks nog nooit deelgenomen aan een kabinet. Ook dat droeg er aan bij dat veel mensen toch liever ‘voor zeker’ kozen dan een stem uit te brengen op een meer gelouterde partij op links.

Stempel

Klaver heeft alle reden om de beurt deze kabinetsperiode aan zich voorbij te laten gaan. GroenLinks kan als kleinste van de vier onderhandelende partijen geen groot stempel drukken op het beleid de komende jaren. De belofte van verandering die Klaver zijn achterban deed, kan slechts summier worden waargemaakt. Het beleid zal ongetwijfeld wat groener worden, maar een heel nieuw economisch systeem van ‘eerlijk delen’ waarin kapitaal meer wordt belast en er verder wordt genivelleerd, dat zullen vooral VVD en CDA nooit toestaan. Als de partij nu kiest voor de oppositie, is Klaver over vier jaar bij de volgende verkiezingen gepokt en gemazeld als oppositieleider en kan hij door zijn toegenomen ervaring wellicht meer linkse kiezers aan zich binden om dan wél met zijn vuist op tafel te kunnen slaan in de formatie.

Groeien

Klaver op weg naar de formatie.
Volledig scherm
Klaver op weg naar de formatie. © ANP

Maar stel dat GroenLinks dat doet: dan heeft zij dus weer geen regeringsverantwoordelijkheid genomen. De partij kan alleen groeien als het gematigde kiezers links van het midden achter zich krijgt. Daarvoor moet de partij een keer vuile handen hebben gemaakt en hebben bewezen dat het op landelijk niveau een betrouwbare bestuurderspartij kan zijn. Anders dreigt de partij door het grote publiek als eeuwige oppositiepartij te worden gezien, iets wat de SP ook parten speelt.

Het is een duivels dilemma voor Klaver en de zijnen. Moet hij genoegen nemen met een beetje invloed en het risico lopen daarvoor te worden afgestraft bij volgende verkiezingen, zoals de PvdA afgelopen maart? Of moet hij de tijd nemen om zijn beweging verder te laten groeien in de oppositie en het risico lopen dat hij een volgende keer wederom niet door iedereen voor vol wordt aangezien? Het zou zo maar eens het eerste kunnen worden.