Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam.
Volledig scherm
Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam. © Jan de Groen

'Wil je naar Syrië? Ga, maar kom hier niet meer terug'

'Wil je naar Syrië? Ga maar!' En nadat ze daar hebben gevochten, hoeven jihadi's hier ook nooit meer terug te keren, zegt burgemeester Aboutaleb van Rotterdam, die zo recht tegen het kabinetsbeleid ingaat.

Quote

De vraag is: wie zijn die mensen die gaan? Waarom maken ze die stap? Omdat ze gediscrimineerd worden? Werkloos zijn? Uitgekotst door de samenleving? Dat haal ik nergens uit.

Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam

Burgemeester Ahmed Aboutaleb, zelf moslim, begrijpt niet wat jihadgangers bezielt. Toch is het aantal meldingen van mogelijke radicalisering in Rotterdam dit jaar flink toegenomen, van 20 in 2013 naar 29 dit jaar. 'Ik wil hem de vraag stellen: wat waren je overwegingen?'

Zomaar een dinsdagmiddag in de Rotterdamse rechtbank. Salim N., een 23-jarige inwoner van de stad, staat terecht: hij wordt verdacht van jihadisme. Op de publieke tribune huilt zijn moeder. ,,Ik heb tegen hem gezegd: dit is geen goede islam.''

Het zijn juist deze zaken die Ahmed Aboutaleb verwonderen. Waarom voelen jongens als Salim, een hbo-student met volop kansen, zich aangetrokken tot de jihad? ,,Eerlijk gezegd: ik begrijp het niet,'' zegt de burgemeester van Rotterdam een paar uur eerder in zijn werkkamer. ,,De geborgde vrijheden in de Grondwet zou je enorm moeten koesteren. Ik ga binnenkort praten met iemand die overwoog weg te gaan. Ik wil hem de vraag stellen: wat bezielde je, wat waren je overwegingen? Ik ben oprecht geïnteresseerd. We hebben belet dat hij vertrok door zijn paspoort af te nemen. Met hem wil ik graag praten.''

Wat is er volgens u aan de hand?
,,De vraag is: wie zijn die mensen die gaan? Waarom maken ze die stap? Omdat ze gediscrimineerd worden? Werkloos zijn? Uitgekotst door de samenleving? Dat haal ik nergens uit. Ongetwijfeld zal het iemand een duwtje geven, maar er moeten andere argumenten een rol spelen. Het beeld dat opdoemt als ik kijk naar internationale media als al-Jazeera, is dat een groot deel van deze mensen gedreven wordt door het ideaal van willen leven in een land waar het woord van God verheven is tot wet. Een territorium dat is vrijgemaakt van alle andere afgoderij in hun ogen en alles wat niet in hun interpretatie van de schriften past. Een gebied dat is schoongemaakt, oneerbiedig gezegd.''

Quote

Als iemand deze samenleving verdorven vindt, ga! Maar dan is er ook geen weg meer terug. Lever dan je paspoort in.In die zin verschil ik echt hardgrondig met de Nederlandse regering van opvatting op dit punt.

Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam

Hoe moet je zulke mensen tegenhouden?
,,Dit maakt duidelijk dat het nemen van maatregelen zo goed als onmogelijk is. Het ideaal waarnaar deze mensen willen leven, kun je niet bijsturen door iemand een baan te geven of door andere wetgeving te maken. Dat is een wereldbeeld dat iemand in zijn hoofd heeft en dat hoofd kun je niet resetten.''

,,Voor de mensen die voor zichzelf hebben uitgemaakt: dit is mijn beeld, die houden we niet tegen. Ik wil ze ook niet tegenhouden. Als iemand deze samenleving verdorven vindt, ga! Ga maar. Maar dan is er ook geen weg meer terug. Lever dan je paspoort in en neem het risico dat er bommen op je vallen. In die zin verschil ik echt hardgrondig met de Nederlandse regering van opvatting op dit punt.''

Het kabinet wil juist voorkomen dat mensen uitreizen naar conflictgebieden om zich aan te sluiten bij gewelddadige jihadistische groeperingen zoals IS.

Wat bereikt u hiermee?
,,Ik wil een signaal afgeven aan degenen die overwegen naar Syrië af te reizen, zodat ze beseffen wat ze op het spel zetten. Bij jonge mensen die enorm aan het dubben zijn met hun persoonlijke identiteit en ook hun religieuze identiteit zou de overheid kunnen interveniëren. Want je kunt maar één keer de stap zetten. Dat kan ook je dood betekenen. Wil je dat nou uiteindelijk? En wat betekent het voor de familie die achterblijft?''

Wat zou u tegen hun ouders willen zeggen die niet weten wat ze met de situatie aanmoeten?
,,Zoek hulp, alstublieft. Zoek hulp en als je echt helemaal niet weet waar je naartoe moet, stuur de burgemeester een brief, of loop het stadhuis binnen en laat een briefje achter bij de portier. Dat bereikt mij binnen een halfuur. Na de oproep van mij en Eerdmans aan de moslimgemeenschap om zich te laten horen, belde een moeder ons om te zeggen dat zij zich zorgen maakte over haar zoon. We hebben zijn paspoort afgepakt. Het is heel belangrijk dat dat gebeurt, juist ter bescherming van het kind.

We moeten een klimaat van angst voorkomen. Hoewel het aantal meldingen van mogelijke radicalisering toeneemt, spelen de problemen met uitreizigers en terugkeerders vooral buiten Rotterdam. Een vrouw schreef mij: 'Ik heb fantastisch contact met mijn buren. We komen bij elkaar over de vloer, maar ik zie nu mannen in lange jurken bij mijn buren binnengaan. Ik vertrouw het niet meer'. Ga er maar aan staan. Een eerlijk beeld van een mens dat zegt: ik ben hier bang voor. Dat moet je niet bagatelliseren. Dat is de fout die we gemaakt hebben in de jaren '70 en '80. De burgemeester draagt trouwens ook zo'n jurk, maar altijd binnen. Je moet zo'n melding afpellen en kijken wat ervan overblijft.''