Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Willem Scholten in ‘zijn’ Rotterdamse haven. Ondanks zijn val als havenbaas bleef hij
in havenkringen en politiek gewaardeerd. © Jan de Groen

Willem Scholten (1944-2017), strijder tot het bittere eind

NecrologieDe koning die hard viel. Dat is in kort bestek het levensverhaal van Willem Scholten. De klap van zijn ontslag kwam de havenbaas nooit helemaal teboven.

Quote

‘Ik ben niet omgekocht’, is de zin die Scholten
het vaakst uitsprak in een serie rechtszaken

Op Willem Karel Scholten was zonder twijfel van alles aan te merken. Maar van gebrek aan doorzettingsvermogen kan de vroegere koning van de Rotterdamse haven moeilijk worden beticht. Zo'n beetje tot de laatste snik streed hij voor eerherstel, nadat hij dertien jaar geleden op verdenking van omkoping en plichtsverzuim werd ontslagen als directeur van het Havenbedrijf Rotterdam. Scholten overleed gisterochtend op 73-jarige leeftijd in een hospice in Barendrecht. Hij was ongeneeslijk ziek.

,,Ik ben niet omgekocht'', is de zin die Scholten de afgelopen tien jaar in een serie uitputtende rechtszaken zonder twijfel het vaakst heeft uitgesproken. De rechtbank in Rotterdam en het gerechtshof in Den Haag wist hij echter niet van zijn onschuld te overtuigen.

Scholten tekende op eigen houtje namens het Havenbedrijf Rotterdam garanties ter waarde van 188 miljoen euro. Hierdoor kon het RDM-concern van Joep van den Nieuwenhuyzen enorme bedragen lenen bij grote internationale zakenbanken. Het was het begin van wat het Rotterdams Havenschandaal zou gaan heten.

Toen het RDM-concern in 2002 failliet ging, verloren de banken ruim 100 miljoen euro. Scholten werd op staande voet ontslagen. De gemeente Rotterdam kwam na een serie rechtszaken met de schrik vrij toen de garanties niet geldig bleken.

Het gerechtshof achtte bewezen dat Scholten hand- en spandiensten had verleend aan Van den Nieuwenhuyzen. Scholten woonde enige tijd gratis in diens Antwerps appartement. Ook stortte de vroegere bedrijvendokter 1,2 miljoen euro op de geheime Zwitserse bankrekening van Scholten.

In hoger beroep werd Scholten twee jaar geleden veroordeeld tot een boete van 75.000 euro en een voorwaardelijke celstraf wegens omkoping en valsheid in geschrifte.

Maakindustrie

Scholten hield vol dat hij Van den Nieuwenhuyzen slechts had gesteund om de maakindustrie in de Rotterdamse haven te redden. Bovendien wilde hij de RDM compenseren voor de beslissing om af te zien van de lucratieve, maar politiek gevoelige levering van onderzeeërs aan Taiwan.

Scholten tekende cassatie aan. Pas dit voorjaar, toen de Rotterdammer reeds ongeneeslijk ziek was, zag hij noodgedwongen af van de gang naar de Hoge Raad. In de overeenkomst trok justitie op zijn beurt een strafzaak in wegens witwassen van ruim een miljoen euro.

Scholten wordt in havenkringen nog altijd geroemd als de man die aan de basis stond van de Betuwelijn en de Tweede Maasvlakte. Bovendien ging Scholten op vriendschappelijke wijze om met zijn zakelijke relaties. Scholten zag daar geen risico aan. Hij was die joviale werkwijze gewend uit de tijd dat hij bij de Koninklijke Lloyd en Smit Internationale werkte.

Achteraf erkende Scholten dat hij 'te grote risico's' heeft genomen. ,,Die 1,2 miljoen euro was niet voor mij, maar voor een zakenrelatie. Ik ben door dit alles mijn woning in Frankrijk kwijt geraakt. En ik heb mijn zeilboot moeten verkopen.''

Bram Peper

Volledig scherm
Bram Peper. © ANP

Voormalig burgemeester Bram Peper van Rotterdam meent dat Willem Scholten niet genoeg geprezen kan worden voor zijn grote verdiensten voor de Rotterdamse haven. Peper was burgemeester toen Scholten in de jaren 80 de overstap maakte van sleepvaartbedrijf Smit naar het Havenbedrijf Rotterdam. ,,De Rotterdamse haven stond er bij zijn aantreden niet zo goed voor’’, zegt Peper. ,,Willem ontpopte zich als een ongelofelijk dynamische, commercieel georiënteerde havendirecteur. Dat was goed voor de bedrijvigheid. Ook lobbyde hij fantastisch voor de Betuwelijn en de Tweede Maasvlakte. Dat zijn zaken waar de haven nog dagelijks de vruchten van plukt.’’ 

Peper, die zelf ooit in opspraak kwam door de zogenoemde bonnetjesaffaire, is altijd in de onschuld van Scholten blijven geloven. ,,Geld is nooit zijn drijfveer geweest’’, verklaart Peper. ,,Bij het Havenbedrijf verdiende hij 200.000 gulden. Hij kon ooit voor 900.000 gulden aan de slag bij de NS. Na een nachtje slapen besloot hij het niet te doen. ‘Ik heb meer met bootjes dan met treintjes’, verklaarde hij.’’