Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Het beroemde beeld van Rodin: de Denker
Volledig scherm
Het beroemde beeld van Rodin: de Denker © anp

'Dichter bij de kunst van het beeldhouwen kom je niet'

Rodin in GroningenNa het succes van de tentoonstelling rond David Bowie pakt het Groninger Museum vanaf zaterdag uit met een andere, niet minder klinkende naam: beeldhouwer en schilder Auguste Rodin, de man van klassieke werken als De Denker en De Kus.

De Burgers van Calais
Volledig scherm
De Burgers van Calais © Jean-Pierre Dalbéra

Andreas Blühm, directeur van het Groninger ­Museum, zit naar eigen zeggen 'nog altijd op de roze wolk' van de tentoonstelling over David Bowie, die ruim 200.000 bezoekers naar het noorden lokte.

De zalen waarin een inkijk in het ­leven van de Britse rockster werd ­geboden, zijn inmiddels ingericht met werk van een andere vernieuwer van zijn tijd: Auguste Rodin.

Het wordt, vertelt Blühm, de grootste expositie in ons land rond de Franse beeldhouwer en schilder (1840 - 1917). Met uniek werk dat in bruikleen is gegeven door onder meer Musée Rodin in Parijs en Musée des Beaux-Arts in Montréal. En met een titel die niets aan de verbeelding overlaat: Rodin - Genius at work.

Want inderdaad: Auguste Rodin behoort tot de meest vermaarde beeldend kunstenaars uit de geschiedenis. Een man wiens werken De Kus en De Denker in één adem worden genoemd met sculpturen als de David en de Pietà (Michelangelo), de bronzen David (Donatello) en de Venus van Milo.

Quote

Bepaald niet slecht voor iemand die tot drie keer toe werd afgewezen door de École des Beaux-Arts in Parijs

Andreas Blühm - Directeur van het Groninger Museum

Grote beeldengroep
,,Bepaald niet slecht voor iemand die tot drie keer toe werd afgewezen door de École des Beaux-Arts in Parijs'', zegt Blühm. ,,De toelatingscommissies, wier opvatting wortelde in de puristische academische traditie, vonden zijn werk veel te modern en te vrijmoedig.''

Auguste Rodin geniet naam en faam als maker van De Kus en De Denker, twee sculpturen die aanvankelijk deel uitmaakten van een grote beeldengroep Porte de l'Enfer, Poort van de Hel, zijn eerste officiële opdracht waaraan hij nagenoeg zijn hele bestaan werkte en die werd doorkruist door een tweede ­bestelling die hem beroemd maakte in Frankrijk en daarbuiten: De Burgers van Calais.

Het Groninger Museum toont 140 beelden, twintig werken op papier en keramiek van de Fransman. Daaronder veel authentieke gipsmodellen, zoals De Denker en afgietsels van zijn andere meesterwerk Balzac (1898), een beeld van de Franse schrijver ­Honoré de Balzac.

Ook dat project gold in Rodins tijd als tamelijk scandaleus. Hoe kon een kunstenaar de grote schrijver zo onbehouwen verbeelden, welhaast als een onaffe vingeroefening? ,,Maar daarin'', zegt Blühm, ,,ligt de kracht van Rodin. Je kijkt als het ware met de kunstenaar mee, bent getuige van het artistieke proces. Dichter bij de kunst van het beeldhouwen kom je niet.''

Quote

Het is bij Rodin als bij Vincent van Gogh: was hij de laatste van een oude tijd of de eerste van een nieuwe tijd? Ik neig naar het laatste

Andreas Blühm - Directeur van het Groninger Museum

Vernieuwer
Inderdaad wilde Rodin, een impressionist, de kijker deelgenoot maken van het proces van boetseren en bouwen tot het definitieve beeld. Door de soms ruwe, dan weer vloeiende vormen wist hij ook de lichtval op zijn werk naar zijn hand te zetten. En zijn gebeitelde handen en voeten mogen tot de imposantste uit de beeldhouwkunst worden gerekend.

Een vernieuwer was hij ontegenzeggelijk. Blühm: ,,Het is bij Rodin als bij Vincent van Gogh: was hij de laatste van een oude tijd of de eerste van een nieuwe tijd? Ik neig naar het laatste.''

Anders dan Van Gogh was Auguste Rodin bij leven al gevierd. Om de vraag naar zijn werk aan te kunnen, leidde hij een atelier met vijftig man personeel. Blühm: ,,Rodin zelf hakte zelden meer in het marmer. Hij zette de lijnen uit, maar geen object verliet de werkplaats zonder zijn persoonlijke goedkeuring."

Er zijn vele exemplaren gegoten van gewilde werken. Zo bestaan er van De Burgers van Calais, een beeldengroep van zes personen, gemaakt in opdracht van het gemeentebestuur van de Franse havenstad, twaalf afgietsels die in onder meer Washington, Tokio, Kopenhagen en New York te zien zijn. ,,Voor een geautoriseerde replica van een Rodin moet je aan een bedrag met zes nullen denken'', zegt Blühm.

Afgietsel
Die verantwoorde vermenigvuldiging (in een gegarandeerde oplage) pakte niet altijd goed uit. Nog tijdens het leven van Rodin bestelde een oogarts uit het Duitse Lübeck een ­afgietsel van Rodins beeld Het Bronzen Tijdperk. Daarvan bleken, toen hij in de tuin van de koper werd ­geplaatst, evenwel de naden rond de romp zichtbaar. De arts beklaagde zich bij Rodin, die repte van een ­'vergissing' en een nieuw exemplaar liet ­bezorgen.

Het Bronzen Tijdperk - een beeld van een man die rust op zijn standbeen, zijn rechterhand op zijn hoofd legt en zijn linkervuist enigszins balt - was volgens Blühm overigens het overtuigende bewijs van Rodins fenomenale talent.

Hij schiep het beeld aan de hand van een van zijn ­modellen, de Belgische soldaat Auguste Neyt. De kenners verweten hem echter dat hij simpelweg een afgietsel van een mens had gemaakt. Rodin was furieus, aangetast in eer en integriteit. Maar hoe ­onbedoeld ook: het was natuurlijk een groot ­compliment voor Rodins vaardigheid de natuur te verbeelden.

In die zin sluit werk van fotograaf Erwin Olaf mooi aan op de tentoonstelling. Hij fotografeerde speciaal voor de expositie danseressen en dansers van het Nationale Ballet in poses van Rodins beroemde beelden.