Volledig scherm
Cast tv-serie 4JIM © NPO

'Jeugd laat NPO steeds vaker links liggen'

Mediadeskundigen en onderzoekers roepen het al jaren: de jeugd vindt op traditionele wijze televisie kijken achterhaald. Toch komt jongerenzender NPO 3 in de zomervakantie met 4JIM, een nieuwe dagelijkse jeugdserie. De kijkcijfers? Verre van zonnig.

Volledig scherm
Zenderbaas NPO3 Suzanne Kunzeler © Robin van Lonkhuijsen

 'Bij de publieke omroep draait het om meer dan kijkcijfers. Een nieuw programma moet tijd en ruimte krijgen om te groeien.'

De reactie van NPO 3-baas Suzanne Kunzeler op de lage kijkcijfers voor de nieuwe jongerenserie 4JIM, klinkt verdacht bekend in de oren. Haar voorganger, Roek Lips, trok vorig jaar dezelfde argumenten uit de kast ter verdediging van StartUp, ook een dagelijkse jongerenserie. Na 5 weken en gemiddeld 60.000 kijkers per avond, ging daar toch de stekker eruit. Lips verliet vervolgens Hilversum vanwege 'een verschil van inzicht'.

4JIM, over een jongen die na een heftig gevecht tegen kanker besluit uitbundig het leven te vieren, trok op zijn dieptepunt slechts 64.000. Ter vergelijking: een oude B-film met Wesley Snipes op nichezender SBS 9 trok op dezelfde tijd twee keer zo veel kijkers. Op vrijdag waren het 130.000 kijkers, maar dat is nog altijd minder dan wat een gemiddelde aflevering van Law & Order binnenhaalt voor Net 5.

Quote

Wat veel mensen zich nog steeds niet realiseren, is dat er geen gebrek aan media voor jongeren bestaat. Er is eerder een overvloed!

Paul Sikkema - onderzoeksbureau Qruis

De Wereld Draait Door
Kunzelers missie is om NPO 3 weer aantrekkelijk te maken. Geen gemakkelijke opgave. Begin vorig jaar verloor de zender een fors deel van haar publiek door de verhuizing van De Wereld Draait Door naar NPO 1. Sindsdien wil het derde net zich sterker profileren als jongerenzender. Het gebeurt op een moment dat jongeren massaal op YouTube en video on demand-diensten als Netflix duiken.

,,Ik moest laatst mijn kinderen uitleggen waarom er mensen zijn die naar de radio luisteren,'' vertelt jeugdonderzoeker Paul Sikkema van onderzoeksbureau Qruis. ,,Daar begrepen ze echt geen bal van. 'Je kan op Spotify toch zelf kiezen wat je wilt luisteren?' Dat geldt ook voor televisie. Wat veel mensen zich nog steeds niet realiseren, is dat er geen gebrek aan media voor jongeren bestaat. Er is eerder een overvloed! En op YouTube en Netflix is dat aanbod tegenwoordig ook nog eens kwalitatief hoogwaardig.''

Volledig scherm
Scènebeeld uit het bekritiseerde 4JIM © NPO

4JIM
,,Het concept van 4JIM is ook heel slecht,'' gaat Sikkema verder. ,,Het heeft een ontzettend clichématig concept en zet jongeren te makkelijk weg als een feestgeneratie. Kijken naar een kopie van je eigen leven is nou niet per se heel boeiend. Bij de NPO staat een maatschappelijk relevant thema voorop. De jeugd is naast series ook weg van games, blogs, films en festivals. Dat type amusement voelt toch wel heel ver weg van wat de publieke omroep doet.''

Bij de Britse BBC wordt het derde tv-net geschrapt. BBC Three gaat voortaan volledig online door. Te riskant, zei NPO 3-zenderbaas Kunzeler onlangs in deze krant. Er kijken volgens haar nog te veel jongeren op traditionele wijze televisie. ,,NPO 3 heeft nog een functie als etalage.''

Wel benadrukt ze dat 4JIM een zogeheten 'transmediale' serie is waarmee op de huidige tijd wordt ingespeeld. Festivalgangers en kijkers spelen een belangrijke rol. In een volgens de NPO succesvolle app krijgen zij bijvoorbeeld uitdagingen van het hoofdpersonage Jim en kunnen ze hun eigen filmpjes en foto's uploaden. Ook op YouTube kan gaan zijn avonturen door. ,,Uit onder andere de reacties op social media blijkt dat de doelgroep positief reageert op de serie,'' voegt de NPO daar aan toe. ,,Ze vinden het een mooie serie waarin een goed beeld wordt gegeven van de wereld van jongeren.''

Volledig scherm
De serie Spangas weet jongeren online wel te binden © NCRV

Spangas
De jeugd heeft tv niet meer nodig, riep Paul Sikkema al in 2009. Hij baseerde zich op een onderzoek onder bijna 4,5 duizend waaruit bleek dat in de leeftijdsgroepen 15-19 en 20-24 jaar het internet de leidende positie reeds had overgenomen. ,,Jongeren kijken misschien nog wel traditioneel tv in gezinsverband. Naar The Voice, het nieuws en sport. Maar ik heb grote twijfel of jongeren NPO 3 nog zien als etalage hoor.''

Waar de brug tussen tv en online succesvol wordt geslagen, is bij de jeugdserie SpangaS. Elke aflevering eindigt bijvoorbeeld met een van de acteurs die de kijker letterlijk aanspreekt en naar de website verwijst. Alleen online doet het personage dan zijn of haar ontboezeming. Overigens is de serie geregeld het meest achteraf bekeken programma van de publieke omroep op Uitzending Gemist.

,,Kinderen kijken niet zo naar de tijd. Ze bepalen liever zelf wanneer ze iets zien,'' zegt SpangaS-scenariste en bedenker Anya Koek. SpangaS opereerde als een van de eerste jongerenprogramma's ook online, al vanaf seizoen 1 in 2007. ,,We blijven brainstormen over hoe met alle vernieuwingen kinderen die wereld kunnen te blijven lokken.'' Zonder een mening te willen geven over 4JIM of haar collega's af te willen vallen, vraagt Koek zich af of het anno nu op deze wijze een nieuwe serie lanceren nog mogelijk is. ,,Misschien is het niet meer van deze tijd.''

Quote

De NPO vindt geen aansluiting meer bij jongeren, de visie in Hilversum staat te ver van hun be­le­vings­we­reld.

Mediakenner Ton Verlind

Verjongen
Mediakenner en oud KRO-mediadirecteur Ton Verlind windt er geen doekjes om. ,,Het beleid was altijd al om meer jonge kijkers trekken. De conclusie is iedere keer weer dat succes in verjongen uitblijft. Al 15 jaar lang! Uit elk onderzoek blijkt dat de jeugd niets meer heeft met tv en Hilversum lijkt zich daar niet bij te willen neerleggen. Ze blijven daar krampachtig in termen van televisie denken. Hoe ze iets naar online kunnen vertalen, gebeurt daarna pas. Het is een heilloze weg.''

Verlinds conclusie: ,,De NPO vindt geen aansluiting meer bij jongeren, de visie in Hilversum staat te ver van hun belevingswereld. Misschien moeten ze het budget van het derde net gebruiken voor internet en dáár hun taak vervullen. Tv is een instrument, geen doel!''