Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Ingmar Heytze.
Volledig scherm
Ingmar Heytze. © Marco de Swart

Een tijdelijk legodorp

ColumnHoelang staat het  nieuwe 'legodorp' er dat in Utrecht wordt gebouwd? Dat vraagt Ingmar Heytze zich af. Tien jaar, zoals gepland? Of toch langer? Want de geschiedenis gaat z'n eigen gang.

Quote

Ze worden gebouwd in Veenendaal en op elkaar gezet alsof het lego is.

Langs het Amsterdam-Rijnkanaal verrijst een nieuwe Utrechtse wijk, die bestaat uit een kleine vijfhonderd schakelbare studio's van 21 vierkante meter. Ze worden gebouwd in Veenendaal en op elkaar gezet alsof het lego is. 'Je hoeft het eigenlijk alleen nog te stofferen en te behangen', zegt Piet Mensen, chef van bouwer Hardeman. De bedoeling is dat de woningen maximaal tien jaar blijven staan.

In de buurt van Hilversum ligt Zonnestraal, een voormalig tbc-sanatorium van glas en beton uit 1928. Vanaf eind jaren 90 werd het gedeeltelijk gerestaureerd door de Utrechtse aannemer Jurriëns. Dat was geen eenvoudige klus. Dat het sanatorium een monumentale schoonheid heeft die het behouden waard is, werd pas onderkend toen het, geheel volgens plan, op zeker moment uit elkaar begon te vallen. De gebouwen waren niet berekend op de eeuwigheid, eerder op een jaar of dertig, veertig. De verwachting was destijds dat tuberculose tegen die tijd wel de wereld uit zou zijn. Met andere woorden - je kunt je wel van alles in je hoofd halen als je een gebouw aan de wereld toevoegt, maar wat er verder mee gebeurt wordt beslist door andere mensen in een latere tijd.

Quote

Wie al te megalomane plannen uitvoert, kweekt spooksteden.

Steden moet je niet te veel plannen. Utrecht groeit al eeuwenlang zoals het groeit, in een ingewikkeld spel van voor- en tegenkrachten dat ook anders had kunnen uitpakken. Wie al te megalomane plannen uitvoert, kweekt spooksteden. In China staan een hoop van dat soort metropolen: imposante skylines van moderne wolkenkrabbers, uitgekiende wegennetwerken, woon- en kantoorruimte voor vele honderdduizenden mensen - alleen, er woont nog geen kip. De enige bewoner van al die wereldsteden is de wind, die onverschillig langs de gevels jaagt. Het gaat nog zeker tien, misschien twintig jaar duren voordat er enig leven op die plaatsen komt.

De jonge Amerikaanse fotograaf Kai Caemmerer noemt het unborn cities, ongeboren steden. Zijn foto's zien er verontrustend uit. Je bent er toch aan gewend dat ergens eerst al een hoop mensen wonen voordat de staat daar een stel wolkenkrabbers uit de grond stampt.

Wat er met het nieuwe legodorp gaat gebeuren, is moeilijk te zeggen. Het mag dan wel met betrekkelijke lage verwachtingen zijn neergezet, als een soort bio-indus­trieel kippenhok voor 'studenten, jongeren, statushouders en mensen uit de maatschappelijke opvang' - lees: mensen voor wie sociale huisvesting elders in de stad een beetje te duur wordt, nu al die Mitros- en Portaalwoningen op leukere plekjes voor krankzinnige prijzen mogen worden verpatst -, maar de geschiedenis gaat altijd zijn eigen gang.

Wie weet. Ooit was Utrecht ook maar een Romeins legerkampje van hout in het grote niks.

In samenwerking met indebuurt Utrecht