Volledig scherm
Het gerestaureerde schilderij de Memorietafel is terug in het Elisabeth Weeshuis. © William Hoogteyling

Gerestaureerd pronkstuk terug in Culemborg

Vrouwe Elisabeth en haar mannen zijn weer thuis en stralen als nooit tevoren. Het 16de-eeuwse schilderij de Memorietafel, waarop de vroegere regentes en weldoenster van Culemborg tussen haar twee echtgenoten staat afgebeeld, werd maandagmorgen na een restauratie van een jaar terugbezorgd in de Lekstad.

Het is een drukte van belang in het anders op maandag gesloten Elisabeth Weeshuis Museum in hartje Culemborg. De museumstaf, de stichting Elisabeth Weeshuis, die eigenaar is, en een aantal specialisten wachten op het moment dat ze met eigen ogen kunnen zien hoe de Amsterdamse restauratoren Laurent Sozzani en Eneida Parreira, ook present, het werk hebben afgeleverd. 

Tussen 1540 en 1570

Museumdirecteur Nicole Spaans kan haar geluk niet op. Mocht ze onlangs nog een nieuw oud werk definitief aan de collectie toevoegen, het 17de-eeuwse De aanbidding van de herders van Paulus Moreelse, nu is een van de bestaande pronkstukken weer spic en span. ,,Dankzij het onderzoek dat tijdens de restauratie werd gedaan, zijn we ook weer meer te weten gekomen”, vertelt Spaans. ,,Bijvoorbeeld dat de maker, die nog steeds niet bekend is, in de omgeving van de Utrechtse schilder Jan van Scorel kan worden gezocht.” 

Quote

Het is goed mogelijk dat Elisabeth zelf opdracht heeft gegeven tot het schilderij

Museumdirecteur Nicole Spaans

Verder heeft dendrochronologisch onderzoek naar de jaarringen van het houten paneel aangetoond dat het werk tussen 1540 en 1570 is gemaakt. Spaans: ,,Het is goed mogelijk dat Elisabeth, die in 1555 overleed, zelf opdracht heeft gegeven tot het schilderij. Maar het kan ook zijn dat het door de uitvoerders van haar testament is gedaan.”

Fictieve situatie

Het beeld schetst een fictieve situatie: drie personen op 31-jarige leeftijd. In de praktijk lag het anders. Elisabeth huwde twee keer. Haar eerste echtgenoot Jan van Luxemburg, links op het doek, overleed in 1508. Hij werd – vermoedelijk, want zijn geboortejaar staat niet exact vast – slechts 31 jaar. Anthonis van Lalaing, met wie ze vervolgens trouwde, stierf in 1540 toen hij 60 was. 

Quote

De Memorietafel geldt als basis voor wat vanaf de 17de eeuw veel vaker werd gedaan. Dat maakt dit werk zo bijzonder.

Kunsthistoricus Rudi Ekkart

Dat verklaart de belangstelling van Rudi Ekkart voor het schilderij. De kunsthistoricus en portrettenkenner bij uitstek wil het Culemborgse pronkstuk volgend jaar opnemen in een door hem samengestelde expositie van groepsportretten met families in het Rijksmuseum Twenthe. ,,De rode draad is dat in elk schilderij iets mis is. Een persoon is toegevoegd, of juist weggehaald. Zeg maar 'Photoshop avant la lettre'. Het gaat om schilderijen uit de 17de en 18de eeuw. De Memorietafel geldt als basis voor wat vanaf de 17de eeuw veel vaker werd gedaan. Dat maakt dit werk zo bijzonder.”

Op 3 oktober start in het Elisabeth Weeshuis Museum een tentoonstelling rond de Memorietafel. Het werk is nu al te zien.

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht

poll

Welke wedstrijd ga jij kijken?

  • FC Utrecht - Valletta FC (28%)
  • Nederland - Denemarken (38%)
  • Ik ga beide wedstrijden niet kijken (34%)
1120 stemmen