Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Een gouden zadel is een van de topstukken op de tentoonstelling. © Anne Reitsma

Mongoolse veldheer Genghis Khan had heldenstatus

Hij is misschien wel de grootste landveroveraar. De Mongoolse veldheer Genghis Khan stond aan de wieg van het grootste wereldrijk dat ooit bestaan heeft.

In het westen wordt de Mongoolse veldheer Genghis Khan (1162-1227) in één adem genoemd met geweld, barbarisme en bloedige veldslagen. Maar in Mongolië en China heeft de 'Grote Khan' een heldenstatus en wordt hij gezien als één van de grondleggers van het moderne China.

Quote

Het was het grootste wereldrijk dat ooit bestaan heeft

Jeroen Punt

Op de fascinerende tentoonstelling 'Genghis: wereldveroveraar te paard' in het Nationaal Militair Museum (NMM) in Soesterberg is een wandvullende foto te zien van een beeld van Genghis Khan op een paard. Het betreft een 40 meter hoog stalenruiterstandbeeld, dat in 2008 is onthuld in Mongolië. Wie goed kijkt, ziet dat bezoekers naar het uitzichtspunt zijn geklommen; op het hoofd van het paard kijken ze naar de omgeving.

Het beeld toont de bewondering in Binnen-Mongolië, een autonome regio in China, grenzend aan Mongolië, voor de geheimzinnige veldheer. Met de grootste expositie tot nu toe in het NMM, brengt het museum het leven van Genghis Khan en zijn nakomelingen in beeld en toont het de rijke cultuur die het Mongoolse Rijk heeft voortgebracht. Genghis Khan was veel meer dan een wrede veldheer.

Conservator Jeroen Punt spreekt vol bewondering over Genghis Khan, dat letterlijk zoiets betekent als 'grote baas'; zijn echte naam was Temüjin. Over zijn leven is wat bekend dankzij een in de 19de eeuw herontdekt verslag. Deze 'biografie' werd vermoedelijk kort na zijn dood opgetekend door iemand van zijn clan.

Ruim een eeuw heeft het Mongoolse Rijk, dat Genghis Khan in 1206 stichtte, standgehouden. Na de dood van zijn kleinzoon Kublai Khan in 1294 zou het rijk in de 14de eeuw afbrokkelen. Op het toppunt rond 1270 strekte het Mongoolse Rijk zich uit van Hongarije tot en met China en van Perzië tot delen in Rusland. Op de landkaart van 1270 is te zien dat dit rijk vele malen groter was dan het Romeinse Rijk. ,,Het was het grootste wereldrijk dat ooit bestaan heeft'', zegt Punt.

Nomadenvolk

En dat voor een nomadenvolk dat in uitgestrekte steppen leefde in ronde tenten, die de Mongoolse vrouwen in een uur konden opzetten. ,,De Mongolen woonden in een koud en droog klimaat en waren gewend om snel rond te trekken. Het waren uitmuntende ruiters, getraind om te overleven. Van jongs af aan leerden de kinderen paardrijden, boogschieten en worstelen'', vertelt Punt, die met een delegatie van het NMM naar het Inner Mongolia Museum in Hohhot is geweest om de bruiklenen van zo'n 200 Mongoolse schatten te regelen.

Te zien zijn tal van voorwerpen, veelal van hoogwaardige kwaliteit, die dankzij het droge klimaat van de woestijn, vaak verrassend goed bewaard zijn gebleven. Hoogtepunten zijn een gouden zadel met een ontwerp van een hert en een aantal zeer mooie, zijden gewaden uit de 13de eeuw. Fraai zijn ook een snaarinstrument, een houten boogkoker uit de 12de eeuw, 'fluitende' pijlpunten, wijnvaten, aardewerk, helmen en stempels van het Mongoolse schrift, dat Ghengis Khan introduceerde.

Boogschieters

Quote

Het huzarenuniform heeft qua kleding, bontmutsen, haardracht en sabels grote gelijkenis met dat van de steppenvolken

Jeroen Punt

De Mongolen behoorden tot de beste boogschieters. Een ruiter kon met een zogeheten compositieboog een pijl wel 300 tot 500 meter ver schieten. Op de expositie kunnen bezoekers zelf ook een pijl afschieten op een ruiter die op een scherm voorbijrijdt. Ook een selfie met een Mongools zwaard, schild of bontmuts is mogelijk. Genghis Khan legde de grondslag voor het Mongoolse Rijk door verschillende stammen te verenigen. ,,Hij maakte nieuwe militaire eenheden, los van een stam. In zijn strategie bediende hij zich van listen, die de vijand verrasten. Zijn ruiters waren snel en wendbaar. Ook leerde hij van Chinese belegeringsingenieurs hoe zij een ommuurde stad konden innemen'', somt Punt een aantal vernieuwingen en vaardigheden op.

Interessant is hoe ver de invloed van het Mongoolse Rijk reikt(e). Punt: ,,Er zijn veel parallellen. De Krim-Tataren zijn nazaten van de Mongolen. De in Wit-Rusland, Polen en Litouwen levende minderheid van Lipka-Tataren zijn afstammelingen. In Perzische schilden zitten Mongoolse motieven. Het huzarenuniform heeft qua kleding, bontmutsen, haardracht en sabels grote gelijkenis met dat van de steppenvolken.''

Onbekend is waar Genghis Khan is begraven. Zijn dood is gehuld in mysterie. Wel is er in 1954 in Ordos een groot mausoleum ter ere van de Grote Khan gebouwd.

Genghis Khan, wereldveroveraar te paard, van 18 feb t/m 27 aug, Nationaal Militair Museum, Soesterberg.

Volledig scherm
© Anne Reitsma

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht

poll

Vind je het shirt van FC Utrecht mooi?

Vind je het shirt van FC Utrecht mooi?

  • Ja (78%)
  • Nee (22%)
5668 stemmen