Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Video: De Gelderlander

Zo krijg je een panda van de Chinezen

Ze zijn dik, pluizig en kauwen de hele dag op bamboe. Toch hebben de schattige en luie Chinese reuzenpanda’s in Rhenen belangrijke taken. Als politiek instrument van de Chinese overheid moeten ze het imago van China verbeteren en het liefst belangrijke handelscontracten binnen slepen.

Volledig scherm
Panda's Wu Wen en Xing Ya zijn door China 'in bruikleen' gegeven aan Ouwehands. © DG

De in april in Nederland gearriveerde Xing Ya en Wu Wen gaan woensdag voor het eerst naar buiten, na wekenlange quarantaine. Ouwehands Dierenpark verwacht duizenden extra bezoekers die zich komen vergapen aan de Chinese beren. Om die pandagekte een beetje in toom te houden, heeft het dierenpark al een reeks maatregelen aangekondigd.

Aan de komst van de panda's ging ruim zeventien jaar gelobby van dierenpark-eigenaar Marcel Boekhoorn vooraf. De Chinezen geven de beren dan ook niet zomaar cadeau. ,,Wie een panda wil, moet zich voorbereiden op jarenlang geslijm en politieke lobby’s”, vertelt Paul Jepson van Oxford University die onderzoek deed naar ‘pandadiplomatie’.

Zalm en uranium

De panda's van Mao
Zeker dertig panda's bestemd voor twintig landen gingen Xing Ya en Wu Wen voor. In 1957 en 1959 gingen de eerste panda’s de landsgrenzen over. Mao Zedong stuurde toen twee exemplaren naar de Sovjet Unie om de bekoelde relatie met het land te verbeteren. Dertien jaar later, in 1972, ontving Washington twee panda’s na het historische bezoek van president Nixon aan China. Daarna ging het snel: Japan, Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië en Mexico volgden binnen drie jaar.
Sinds de jaren tachtig doet Beijing de dieren niet meer cadeau, maar gaat het om ‘bruikleen’ voor een periode van tien of vijftien jaar. Eventuele nakomelingen blijven altijd in bezit van China.

,,Panda’s komen in het wild alleen in China voor. De Chinezen maken zo’n 75 procent van de smartphones ter wereld en beheersen 100 procent van de pandaproductie. En daar maken ze handig gebruik van’’, vertelt Jepson. ,,Dankzij hun knuffeligheid verbeteren panda's het imago van China.’’

Waar mogelijk sleept China dankzij de beren belangrijke handelscontracten binnen. Zo kregen Canada, Australië en Frankrijk hun panda's na belangrijke contracten voor de levering van uranium, een grondstof waar China vanaf 2020 een tekort aan krijgt. Het paartje van Schotland viel samen met belangrijke contracten op het vlak van duurzame energie en de levering van zalm en Landrovers. Bij Denemarken, die in 2014 een duo beloofd kreeg, zouden volgens onderzoekers de grondstoffen van Groenland op het spel staan.

Mensenrechten

Quote

Nederland is van strategisch belang voor China.

Victor van Dooren (Oxford University)
Volledig scherm
Dierentuin-eigenaar Marcel Boekhoorn voor Pandasia, het onderkomen van Wu Wen en Xing Ya. © Pim Ras Fotografie

En Nederland? Zowel Wim Kok, Jan-Peter Balkenende als Mark Rutte kaartte op verzoek van Boekhoorn de pandakwestie aan bij de Chinezen. In 2002 en 2011 zette Peking de pandagesprekken op een laag pitje wanneer Nederland een importverbod instelt voor Chinese garnalen en twee mensenrechtenprijzen uitreikt aan Chinese dissidenten. Pas in 2015 tekent Boekhoorn alsnog een contract waarmee Xing Ya en Wu Wen naar Nederland kunnen komen.

Nederland heeft volgens Victor van Dooren, die voor Oxford University de Nederlandse deal onderzocht, het paartje niet één op één geruild voor handelscontracten. ,,In de periode dat de pandapapieren werden getekend zijn er wel handelscontracten afgesloten, maar die vormen een toevallige bijkomstigheid. Nederland is van strategisch belang voor China. De haven van Rotterdam vormt een belangrijke logistieke schakel in Chinese toekomstplannen. Daarnaast hebben Nederlanders veel kennis over voedselveiligheid, een gebied waar de Chinezen zelf mee worstelen, en bosbouw.’’

Goedkeuringspanda

Xing Ya en Wu Wen fungeren zo, net als het paartje dat sinds vorig jaar in België verblijft, vooral als ‘goedkeuringspanda’s’ voor landen die toetreden tot de inner circle van China. ,,De Chinezen geven aan dat ze kiezen voor een continue relatie en samenwerking met Nederland.’’

Inner circle of niet, panda’s blijven een prijzig cadeau. Ouwehands Dierenpark ‘doneert’ jaarlijks 1 miljoen dollar (936.000) euro en investeerde zeker 7 miljoen in het verblijf van Xing Ya en Wu Wen. Daarnaast kost de verzorging van het paartje, een panda eet gemiddeld zo'n 60 kilo bamboe per dag, zeker een half miljoen euro per jaar. Het is maar de vraag, zoals NRC onlangs stelde, of het dierenpark die kosten allemaal kan terugverdienen met de verkoop van extra kaartjes.

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht