Exclusief

Het beste van het AD

In AD+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van het AD lezen? Neem dan een abonnement.

Volledig scherm
Kunstenaar Ap Verheggen (rechts) werkte op de Nederlandse legerbasis in Mali aan zijn uitvinding: water maken uit woestijnlucht. Foto: Defensie © RV

Enorme doorbraak: Nederlander maakt water in de woestijn

Water maken in de woestijn. Wetenschappers verklaarden de Haagse kunstenaar Ap Verheggen voor gek toen hij erover begon. Maar afgelopen tijd testte hij het magische idee op de Nederlandse legerbasis in Mali en lukte het hem ook nog. Een enorme doorbraak.

Hoe extreem wil je het hebben: elke dag is het in Kamp Castor bijna 50 graden celsius en gortdroog bovendien. Zelfs de lucht bevat zo weinig onzichtbare waterdruppeltjes dat meters het niet hebben kunnen waarnemen. En toch is dit de plek waar Ap Verheggen het onmogelijke uitprobeerde: water maken uit woestijnlucht. ,,Want als het hier lukt, dan kan het overal,’’ zegt Verheggen.

Het idee klinkt absurd. Ontstond ook nog eens in een kroeg. Een plek waar zoveel grootse plannen worden geboren, en die vaak ook al weer snel zijn vergeten. Niet bij Verheggen en een paar bevriende techneuten. Zij geloofden erin en gingen daadwerkelijk aan de slag. Samen knutselden ze meerdere apparaten in elkaar om met zonne-energie condensdruppels op te wekken.

Simpel plaatje

De meest in het oog springende creatie doopte Verheggen DCO3. In dit ontwerp draait alles om een simpel plaatje dat niet meer kost dan 3 euro. Dit zogenoemde peltier-element wordt normaal gesproken gebruikt om chips van computers te koelen. Krijgt dit plaatje stroom van bijvoorbeeld een zonnepaneel, dan wordt de onderkant ijskoud, en de bovenkant bloedheet. De truc is om hiermee lucht zover af te koelen dat er condensdruppels op een kegeltje ontstaan. Die vangt Verheggen op in een glas en voila: water.

Hoe fantastisch zou het zijn als met dit principe families in warme, afgelegen gebieden hun eigen water konden produceren, droomde Verheggen voordat hij op het vliegtuig naar Mali stapte. Daarmee zouden ze zelf hun akkers kunnen beregenen. Of elke dag vers drinkwater hebben. Het zou een groot probleem de wereld uit helpen. Meer dan 750 miljoen mensen op deze aarde hebben geen toegang tot betrouwbaar drinkwater. Dat is tien procent van de hele wereldbevolking. Een watercrisis is volgens het World Economic Forum een van de grootste bedreigingen voor de mensheid de komende decennia.

Vergissing

Volledig scherm
© AD

Verheggen testte het apparaatje in Nederland en had het daar al vrij snel aan de praat. Maar hier is genoeg water. En kost het ook nog eens bijna niets. Hij moest het testen in de hitte. In Mali. En daar werkt alles net even anders, ondervond de kunstenaar. Ook hij vergistte zich in de extreme omstandigheden waarmee hij te maken kreeg. ,,Een blikje cola uit de koelkast condenseert in Nederland al als het verschil met de buitentemperatuur vijftien graden is. In Mali is dat meer dan vijftig graden,’’ zegt Verheggen.

De eerste drie dagen kwam er dan ook geen druppel water uit apparaatjes die ze testten. Met hulp van zijn techneuten ging hij net zo lang door tot hij de ideale opstelling had gevonden en er daadwerkelijk waterdruppels in een beker vielen. En dat met niet meer stroom dan nodig is voor een klein lampje uit de afzuigkap. Een euforisch moment. Surrealistisch ook. ,,Het klimaat is niet alleen vijandig, maar ook de omgeving. We zaten daar op een legerbasis. Die druppels water werden daarmee een druppel van hoop.’’

Een half glaasje in zes uur is het meeste dat Verheggen heeft geproduceerd. Daar kan een familie niet van leven, geeft hij toe. Maar de kunstenaar heeft bewezen dat het kan. Het is nu aan anderen om met deze revolutionaire techniek aan de slag te gaan. Verheggen schreef alle universiteiten aan die hij kon bedenken. ,,Ik hoop echt dat zij dit oppakken en er iets moois mee doen. Het is een spotgoedkope techniek. Daar zit toekomst in.’’

In die toekomst gelooft ook Defensie. Zij zitten al langer te springen om spullen waarmee legerbasissen zelfvoorzienend kunnen zijn. ,,Nu moeten we water uit de grond pompen en halen met vrachtwagens. Daar belasten we de lokale bevolking enorm mee,’’ zegt generaal Tom Middendorp.

Verheggen hoopt zelf ooit nog een hele gletsjer in de woestijn te kunnen bouwen met zijn uitvinding. Hij blijft tenslotte kunstenaar.