Volledig scherm
© Shutterstock

Advocaat: 'Niet raar dat Nedcar medewerkers op drugs en alcohol test’

Mag dat?Wat vertel je wel of niet aan je baas? Wat zijn je rechten als werknemer? Hoe los je lastige kwesties het beste op? In deze rubriek wekelijks advies bij dilemma’s op de werkvloer. Aflevering 15: Drugstesten op het werk, mag een werkgever dit van zijn werknemers vragen?

De Kwestie
De ongeveer 7000 medewerkers van VDL Nedcar in Born worden steekproefsgewijs gecontroleerd op drank en drugs. Bij de laatste steekproef bleek de helft van de medewerkers  onder invloed van drank en/of drugs. Het bedrijf is een paar jaar geleden met deze controles gestart, omdat er toen bij de directie signalen binnenkwamen dat op de werkvloer werd gehandeld in verdovende middelen. Door deze testen af te nemen, verzamelt NedCar persoonlijke gegevens van haar werknemers. Mag dit eigenlijk wel?

De Kenner
Karel Leenhouts, advocaat arbeidsrecht bij Bierman Advocaten: ,,Daar is een relatief simpel antwoord op. Bij bedrijven die met gevaarlijke spullen werken, hebben werkgevers vaak een heel strikt protocol opgesteld waarin staat dat in verband met de veiligheid het nodig kan zijn dat er getest wordt op alcohol en drugs."

Volgens Leenhouts moeten de redenen waarom je wil testen wel heel duidelijk omschreven worden. ,,Iemand heeft namelijk vrijheid van handelen: men is vrij om drugs te gebruiken in de vrije tijd. Maar die vrijheid wordt soms wel beperkt door het werk dat je doet. Wanneer je op een kantoor werkt, zal dat anders zijn dan wanneer je met hoogspanningen werkt, ik noem maar wat."

Een machinefabriek als NedCar werkt met robots en gevaarlijke apparatuur. Leenhouts denkt niet dat het raar is dat daar eisen worden gesteld aan het gebruik van alcohol en drugs. ,,Mensen moeten daar stevig in hun schoenen staan en snel kunnen reageren”, aldus Leenhouts. 

Volgens vakbond CNV moet de test wel bij iedereen (of bij niemand) worden uitgevoerd. Van productiemedewerker tot management.

Zaken rond drugstesten op het werk dienen zo nu en dan voor de rechter. Leenhouts: ,,Een tijdje geleden was er nog een zaak van iemand die bij een raffinaderij werkte. Daar bepaalde de rechter dat het wel gepast was om drugstesten uit te voeren, want er is daar sprake van ontplofbaar materiaal en het is dan belangrijk dat werknemers volledig bij zinnen zijn.”

Het gebeurt vaker dat bedrijven hun personeel op drugs- en drankgebruik testen, zoals bij piloten en machinisten gebeurt en ook Shell doet het. Energiebedrijf Uniper (voorheen E.ON) trok vorig jaar na onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens zijn alcohol- en drugscontrolebeleid in. Het energiebedrijf verwerkte medische gegevens van werknemers, zoals de uitkomsten van adem- en wangslijmtesten. Wie niet wilde meewerken, zou een gesprek met de leidinggevende krijgen en liep het risico op een andere positie te worden geplaatst. De Autoriteit Persoonsgegevens concludeerde dat Uniper deze gegevens over de gezondheid van werknemers niet mag verwerken. Dat is in strijd met de Wet bescherming persoonsgegevens.

Autoriteit Persoonsgegevens schreef, naar aanleiding van het onderzoek bij Uniper, het volgende op hun website: ‘Medische gegevens zijn per definitie privacygevoelig en voor het verwerken daarvan gelden extra wettelijke eisen. Een werkgever mag over het algemeen geen alcohol- en drugstesten inzetten waarbij medische gegevens van werknemers worden verwerkt. Dit soort testen mogen in beginsel alleen afgenomen worden als dit in de wet is geregeld, zoals voor de luchtvaart.’

De Oplossing
Leenhouts: ,,Het gaat om persoonlijke gegevens, dus een werkgever zal dat heel zorgvuldig op moeten stellen. Er moet een bepaald protocol voor zijn. Maar op de vraag of het mag, zeg ik: ja het mag, mits er wel een directe aanleiding is en het een redelijk middel is voor het doel dat je nastreeft.”

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief