CPB: Economie krijgt dreun, krimp en stijgende werkloosheid onvermijdelijk

videoDe Nederlandse economie wordt hard geraakt door de coronacrisis. Het Centraal Planbureau (CPB) voorspelt dat in het gunstigste geval het bruto binnenlands product (bbp) dit jaar krimpt met 1,2 procent. In het zwartste scenario is er sprake van 7,7 procent krimp in 2020 en gaat er ook in 2021 nog 2,7 procent af.

In drie van de vier scenario's die het CPB vanochtend heeft gepubliceerd, is de economische neergang dieper dan in de crisis van 2008-2009. Ook loopt in alle gevallen de werkloosheid op, in het donkerste scenario zelfs tot 9,4 procent van de beroepsbevolking. Ter vergelijking: voordat de coronacrisis uitbarstte, hield het CPB nog rekening met een historisch laag werkloosheidscijfer van 3,2 procent van de beroepsbevolking.

Tegelijkertijd blijft de Nederlandse staatsschuld betaalbaar: in het ergste rampscenario komt de schuld eind 2021 uit op 73,6 procent van het bbp. Volgens het planbureau blijft de nationale schuld daarmee ‘op ruime afstand van niveaus die in de literatuur als risicovol worden aangemerkt’.

Gezondheidscrisis

Volgens CPB-directeur Pieter Hasekamp is corona is in de eerste plaats een ‘gezondheidscrisis’. De maatregelen om de verspreiding van het virus in te dammen zijn volgens hem noodzakelijk, maar het is duidelijk dat ze diep ingrijpen in de economie. 

Tegelijkertijd is nog veel onzeker, stelt Hasekamp: ,,We weten nog niet hoelang de huidige maatregelen van kracht moeten blijven en ook de precieze doorwerking op de economie kennen we niet, omdat dit soort maatregelen nog niet eerder zijn vertoond. Naarmate de contactbeperkingen langer duren en dieper ingrijpen, neemt de kans op problemen in het financiële systeem toe en zal de recessie ook in andere landen dieper worden, waardoor het herstel weer verder vertraagt.”

Optater

In het lichtste scenario gaat het CPB ervan uit dat de beperkingen die de overheid heeft opgelegd slechts drie maanden duren. De economie veert in dat geval in het derde kwartaal alweer op. Daardoor blijft de schade beperkt en wordt de weggevallen economische groei in 2021 goeddeels ingehaald. De werkloosheid loopt amper op en het begrotingstekort blijft met respectievelijk 1,3 procent en 0,5 procent in 2020 en 2021 ruim binnen de grenzen van het Europese Stabiliteits- en Groeipact.

Een leeg terras in het centrum van Den Haag nadat horeca gesloten is vanwege maatregelen tegen het coronavirus
Volledig scherm
Een leeg terras in het centrum van Den Haag nadat horeca gesloten is vanwege maatregelen tegen het coronavirus © ANP
Quote

Hoe langer de beperkin­gen aanhouden, hoe groter de optater voor de economie

Hoe langer de beperkingen aanhouden, hoe groter echter de optater voor de economie. Duren de beperkingen bijvoorbeeld een halfjaar, dan krimpt de economie dit jaar in ieder geval met 5 procent en bedraagt het begrotingstekort 4,6 procent. De werkloosheid loopt dan bovendien op naar 5,3 procent in 2021. Maar het CPB stelt dat de doorwerking op de economie bij zes maanden ook negatiever kan zijn: in dat geval krimpt de economie dit jaar zeer fors (7,7 procent) en stijgen ook de werkloosheid en het begrotingstekort harder.

Overheid kan klap deels opvangen

Volgens Hasekamp is het overheidsbeleid erop gericht ontslagen en faillissementen te beperken. Dat voorkomt een neerwaartse spiraal en blijvende economische schade. Toch kan de overheid de klap hooguit deels opvangen, stelt hij: ,,Naarmate de crisis langer aanhoudt, zal de economische schade groter zijn.”

Dat is terug te zien in het vierde scenario. Daarin gaat het CPB er vanuit dat de beperkingen maar liefst twaalf maanden duren en dat er ook aanvullende problemen uit het buitenland en met banken zijn. De werkloosheid piekt in dit scenario op 9,4 procent in 2021, het begrotingstekort loopt daarin bovendien alleen maar verder op, tot 9,9 procent in 2021. 

Geen voorspelling

Het instituut doet geen uitspraken over welk scenario het meest waarschijnlijk is. De waarde van scenario-analyse is volgens de rekenmeesters niet zozeer gelegen in de precieze uitkomsten in een bepaald scenario, het gaat er juist om de scenario’s met elkaar te vergelijken. Zo kan Nederland een indruk krijgen van de orde van grootte van de economische effecten en wordt zichtbaar waar de voornaamste onzekerheden zitten. 

Het CPB benadrukt daarbij dat de vier scenario’s geen boven- of ondergrens aangeven: de gevolgen zouden ten opzichte van het gunstigste scenario dus nog kunnen meevallen. Tegelijkertijd houdt die kanttekening in dat de rampspoed uit het zwartste scenario in werkelijkheid nog overtroffen kan worden. 

Bekijk onze laatste video's over corona:

  1. Expert: ‘Let óók op je achtergrond bij al die virtuele vergaderingen’

    Expert: ‘Let óók op je achter­grond bij al die virtuele vergaderin­gen’

    De kat op schoot nemen, kunst zichtbaar in beeld hangen, biografieën van wereldleiders en filosofen achter je neerzetten. Wie noodgedwongen vergaderingen afwerkt via Zoom of Google Hangouts geeft collega’s bewust of onbewust een kijkje in de privésfeer. En stiekem valt er heel wat af te lezen uit de persoonlijke achtergronden. Wat doet die achtergrond met je imago? En is het verstandig erover na te denken wat je allemaal neerzet?