Volledig scherm
© Shutterstock

De arbeidsmarkt gaat op de schop, en dit betekent het voor jou

Vast wordt minder vast en flex wordt minder flex, zo belooft het wetsvoorstel dat minister Koolmees naar de Kamer heeft gestuurd. De belangrijkste maatregelen voor jou op een rij. 

Dit verandert er voor mensen in vaste dienst:
1. Je kunt makkelijker ontslagen worden: De meest vergaande stap is de versoepeling van het ontslagrecht. Nu nog is het zo dat een werkgever bij de rechter moet kunnen aantonen dat een medewerker ontslagen moet worden vanwege één volledig bewezen, doorslaggevende ontslaggrond. Maar in de praktijk is er vaak sprake van een combinatie van factoren waarom een werkgever van een medewerker afscheid wil nemen. Denk aan iemand die regelmatig te laat komt, weleens ruzie met de baas maakt of soms broddelwerk aflevert. Straks is de optelsom (cumulatie) van dergelijke problemen voldoende grond om iemand de deur te wijzen.

2. Je krijgt meer geld als je ontslagen wordt: De werkgever die een beroep op de ‘cumulatiegrond’ (optelsom waarom iemand ontslagen zou moeten worden) doet, is mogelijk wel duurder uit: de rechter kan bepalen dat deze in plaats van de standaard ontslagvergoeding (in 2018 bedraagt deze zogeheten transitievergoeding maximaal 79.000 euro) nog eens de helft daarvan éxtra kwijt is.
Om kleine werkgevers te ontzien, komt Koolmees met een compensatieregeling als zij wegens ziekte of pensionering besluiten hun zaak op te doeken. Op die manier krijgen hun werknemers geld mee zonder dat zij die vergoeding uit eigen zak moeten betalen.

3. Je hebt meer kans op een vast contract:  Er komt een financiële prikkel om bedrijven meer mensen in vaste dienst te laten nemen. De ww-premie die werkgevers afdragen voor vaste krachten ligt straks lager dan de premie voor flexkrachten. Tegelijkertijd geldt voor medewerkers die meteen in vaste dienst worden genomen een langere proeftijd: de eerste vijf maanden kan de werkgever dit vaste dienstverband zonder opgaaf van reden alsnog ontbinden. Wel is hij over deze gewerkte maanden een transitievergoeding verschuldigd.

Dit verandert er voor tijdelijke krachten:
1. Oók recht op vergoeding bij ontslag: De transitievergoeding komt als het aan Koolmees ligt ook binnen handbereik van tijdelijke krachten: in plaats van pas na twee jaar krijgen alle medewerkers, vanaf de eerste dag dat zij werken, recht op deze transitievergoeding. Wie meer dan tien jaar voor dezelfde baas heeft gewerkt krijgt echter minder dan nu nog het geval is: straks bouwt iedereen per gewerkt jaar een derde maandsalaris op, ongeacht het aantal dienstjaren. 

2. Pas na drie jaar tijdelijke contracten een vast contract: Koolmees herstelt de maatregel dat medewerkers met een tijdelijk contract pas na drie jaar een vast contract aangeboden hoeven te krijgen. Onder het vorige kabinet werd die periode nog verkort tot twee jaar.

3. Niet zes maar drie maanden pauze tussen contracten: Ook hoeft er nog maar drie maanden in plaats van een half jaar pauze tussen een reeks van tijdelijke contracten te zitten, waarna een nieuwe reeks mag worden aangeboden. Hoe dit in de praktijk wordt uitgevoerd, laat Koolmees aan de cao-tafels. Voor invalkrachten in het primair onderwijs komt een aparte uitzondering.

Dit verandert er voor payrollers:
1. Net zoveel betaald: Werknemers die op payrollbasis werken moeten straks evenveel betaald krijgen als collega’s die in dienst zijn.

2. Ook recht op pensioen: Ook krijgen payrollers recht op pensioen. Tegelijkertijd wil Koolmees oproepkrachten in bescherming nemen: zij moeten minimaal vier dagen van tevoren horen wanneer zij geacht worden te werken. Wordt de oproepkracht daarna alsnog afgezegd, dan behoudt die recht op loon. In cao's kan overigens wel worden afgesproken dat de termijn van vier dagen wordt verkort naar één dag.

Reacties op het wetsvoorstel van minister Koolmees

Linkse oppositiepartijen in de Tweede Kamer hebben felle kritiek geuit op de plannen van het kabinet om de arbeidsmarkt te hervormen. De SP maakt gehakt van de Wet arbeidsmarkt in balans. Het kabinet opent de aanval op werknemersrechten in plaats van dat het daadwerkelijk de balans herstelt, aldus SP-Kamerlid Bart van Kent. ,,Sinds Rutte I is het aantal mensen met een onzeker contract explosief gestegen. Zij zitten iedere maand in onzekerheid of ze wel voldoende kunnen werken om rond te komen of überhaupt nog wel werk hebben.’’

Ook de PvdA vindt dat de wet mensen onzeker maakt. ,,Je moet er zeker van kunnen zijn dat je niet zomaar ontslagen wordt. Daar tornt dit kabinet aan. Ze perken je ontslagbescherming in, maken meer onzekere contracten mogelijk, en met de verlenging van de proeftijd naar vijf maanden word je vogelvrij verklaard’’, aldus PvdA-leider Lodewijk Asscher. 

Ook de Raad van State is kritisch. Vooral voor mensen met een zwakke positie op de arbeidsmarkt bieden de voorgestelde maatregelen volgens het belangrijke adviesorgaan nog steeds onvoldoende bescherming.
De Raad van State wijst er met name op dat in de nieuwe plannen de mate van bescherming afhankelijk blijft van het soort arbeidsrelatie. Hoewel vast en flexibel volgens het kabinet dichter bij elkaar komen te liggen, blijven daarmee ,,voor zowel werkgevers als werknemers forse verschillen bestaan.’’

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief