Volledig scherm
Werknemers met beroepen waarin veel contact hebben met mensen, worden het vaakst gepest. © Shutterstock

Deze beroepsgroep wordt nog steeds het vaakst gepest

Ruim een kwart van de buschauffeurs en trambestuurders wordt gepest door passagiers, zo blijkt uit onderzoek van TNO en CBS. Doordat zij in een pestsituatie geen kant op kunnen, zijn zij een makkelijk doelwit. ‘Het enige wat ze zouden kunnen doen, is de bus aan de kant zetten.’

Van alle beroepsgroepen worden trambestuurders en buschauffeurs het vaakst gepest door mensen van buiten hun eigen bedrijf. Dat blijkt uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA), een jaarlijks onderzoek van TNO en CBS naar de arbeidssituatie van werknemers in Nederland. In 26 De bestuurders worden lastiggevallen met vervelende opmerkingen, worden uitgescholden of krijgen zelfs te maken met geweld. 

In 2018 werd de NEA door 63.000 werkenden ingevuld in leeftijd van 15 tot 67 jaar. De enquête geeft onder meer inzicht in de werksituatie, zo ook in pesterijen op de werkvloer. 1 op de 8 geeft aan één keer of vaker gepest te zijn door collega’s, leidinggevenden of door externen zoals klanten, patiënten, leerlingen of passagiers. 

Top vijf

Bestuurders van bus of tram geven in 26 procent van de gevallen eenmalig of vaker gepest te worden door passagiers. Bijna 4 procent geeft zelfs aan vaak of zeer vaak gepest te worden. Dat is ruim vier keer zo vaak als het landelijk gemiddelde. 

In de regel worden werknemers vaker gepest als zij voor hun beroep veel contact hebben met mensen. Politieagenten en brandweerlieden zijn na de buschauffeurs en trambestuurders het vaakst slachtoffer van pesterijen door mensen van buiten het bedrijf, gevolgd door beveiligingspersoneel. In de top vijf staan ook docenten in het middelbaar onderwijs. ,,Docenten worden altijd al veel gepest. Door leerlingen, maar bijvoorbeeld ook door ouders’’, zegt TNO-onderzoeker Wendela Hooftman. 

Geweld

Dat buschauffeurs en trambestuurders het hoogst scoren, verbaast Hooftman niet. ,,Buschauffeurs en trambestuurders zitten al jaren in de top vijf.’’ Bestuurders van bussen en trams kunnen geen kant op en dat maakt ze een makkelijker doelwit voor pesters. ,,In een pestsituatie moet je je kunnen weren. Deze werknemers kunnen niet uit de situatie stappen als er gepest wordt. Het enige wat ze kunnen doen is de bus aan de kant zetten.’’

Quote

In een pestsitua­tie moet je je kunnen weren. Deze werknemers kunnen niet uit de situatie stappen als er gepest wordt

Wendela Hooftman, TNO-onderzoeker

In april van dit jaar werd een buschauffeur van de RET mishandeld door drie tieners. De chauffeur verzocht de drie om uit te stappen bij het eindpunt, maar de jongeren weigerden. Een van de jongens begon op de bus in te slaan en te schoppen. Toen de chauffeur hem vroeg daarmee op te houden, sloegen de tieners op de chauffeur in. 

De veiligheid in het openbaar vervoer staat hoog op de agenda van overheden, politie en vakbonden. Drie jaar geleden stelden de partijen samen een actieplan op om het openbaar vervoer veiliger te maken voor zowel passagiers als medewerkers. Volgens de tweejaarlijkse personeelsmonitor is het veiligheidsgevoel van medewerkers in het openbaar vervoer nog niet wat het zou moeten zijn.

Aanpakken

Hooftman benadrukt dat het lastig is om het pesten van buschauffeurs en trambestuurders aan te pakken. Veel pestende passagiers zie je nooit meer terug zodra ze de bus of tram uitstappen. ,,Als het steeds bij dezelfde bus, op hetzelfde tijdstip en met dezelfde groep reizigers gebeurt, kun je veel beter ingrijpen. Dan kun je bijvoorbeeld extra personeel op die bus laten meerijden.’’

Maar voordat er maatregelen getroffen kunnen worden, moet de werkgever wel weten dat er gepest wordt. ,,Pesten kun je niet altijd zien, je moet het weten. Daarom is het erg belangrijk dat de gepeste het meldt’’, zegt Hooftman. Dat is alleen niet voor iedere werknemer even makkelijk. Sommige werknemers gaan aan zichzelf twijfelen door de pesterijen en gaan geloven dat het aan hen ligt. ,,De drempel om het dan te melden, kan dan erg hoog zijn.’’

Quote

Pesten kun je niet altijd zien, je moet het weten. Daarom is het erg belangrijk dat de gepeste het meldt

Wendela Hooftman, TNO-onderzoeker

Koude kleren

Het gepest gaat veel werknemers niet in de koude kleren zitten. ,,Pesten heeft veel mogelijke gevolgen. Je kunt aan jezelf gaan twijfelen, maar je kunt ook fysieke en mentale klachten krijgen’’, legt Hooftman uit. ,,Buschauffeurs en trambestuurders die al gestrest zijn door hoge werkdruk en weinig rust tussen de ritten door, kunnen dat pestgedrag er dan niet bij hebben.’’

Stoppen met het werk is voor sommigen de enige optie. ,,Mensen die gepest worden, denken er vaak over om ander werk te gaan zoeken. Dat is het sterkst bij pesterijen door collega’s of leidinggevende. Dat is natuurlijk niet onlogisch, de werkvloer moet een veilige basis zijn’’, aldus Hooftman. Bijna 70 procent van de door collega’s of leidinggevende gepeste werknemers denkt erover na om ander werk te zoeken en 43 procent heeft daadwerkelijk actie ondernomen. Ter vergelijking: Van de werknemers die niet gepest zijn, denkt ‘slechts’ 45 procent na over ander werk en heeft 23 procent iets met die gedachte gedaan.

Dit duo maakt wandeltocht van 1135 kilometer tegen pesten.

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief